Summary Afasie

-
ISBN-10 9031390291 ISBN-13 9789031390298
204 Flashcards & Notes
15 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Afasie". The author(s) of the book is/are Roelien Bastiaanse. The ISBN of the book is 9789031390298 or 9031390291. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Afasie

  • 1 Inleiding

  • Waarin uit zich een fonologisch probleem?
    In de productie van fouten in de klankstructuur van een woord, bijv. 'kluit' wordt 'knuit' (fonematische parafasieën of literale parafasieën) waarbij een of meer klanken van het bedoelde woord worden vervangen (bijv. 'poter' i.p.v. 'boter'), weggelaten (bijv. 'fuit' i.p.v. 'fruit'), verwisseld (bijv. athopeker' i.p.v. 'apotheker') of toegevoegd (bijv. 'mankelijk' i.p.v. 'makkelijk').
  • Afasie
    Een verworven taalstoornis wat het gevolg is van een plotseling optredend hersenletsel dat is ontstaan nadat de taal verworven is
  • Afasie komt van het Griekse woord aphatos, wat 'geen spraak' betekent. Afasie is een centrale taalstoornis die enerzijds zowel de taalproductie als het taalbegrip en anderzijds zowel gesproken als geschreven taal betreft. Dit betekent dat als men in een conversatie het woord niet kan vinden, men het ook niet kan opschrijven. Het vermogen om woorden op te roepen is beperkt ten gevolge van zijn hersenletsel. Als er grammaticale stoornissen zijn dan is het vermogen om complexe zinnen te begrijpen ook aangetast. Dan is het moeilijk te bepalen wie wat doet in een zin als 'de jongen wordt door het meisje geplaagd'. Afasie is een taalstoornis niet een spraakstoornis. Bij spraakstoornissen betreft het de articulatie. Het is niet ongewoon dat een afasiepatient ook een articulatieprobleem heeft. Het articulatorische vermogen kan aangetast zijn door het hersenletsel, maar in een dergelijk geval kan de patiënt wel schrijven en is het taalbegrip niet gestoord, omdat het taalvermogen zelf intact is. 
  • Wanneer spreekt men van Kinderafasie?
    Als kinderen tijdens periode van taalontwikkeling een traumatische hersenletsel oplopen er taalproblemen optreden. 
  • Jongeren kinderen kunnen door meningitis en encefalitis taalstoornissen krijgen. Vaak hebben verworven taalstoornissen bij jonge kinderen een externe oorzaak, bijvoorbeeld verkeersongeluk.
  • Verwarde spraak van schizofrenie patiënten kan lijken op afasie, maar is dat niet omdat er geen sprake is van een aantoonbaar hersenletsel dat oorzaak is van de taalstoornis. 
  • Voorwaarde afasie 
    • Focaal hersenletsel (= focus van letsel die taalstoornis veroorzaakt)
    • Periode van taalverwerving is min of meer afgesloten
  • Hersenen kunnen alleen goed functioneren als zij van voldoende zuurstof en voedingsstoffen, zoals glucose, worden voorzien. Deze stoffen worden aangevoerd via het bloed. Als er gedurende een paar minuten te weinig zuurstof en glucose aangevoerd worden, dan sterven hersencellen af. Dit wordt necrose genoemd. Er is gedurende de eerste maanden na het optreden van de hersenbeschadiging is vooruitgang en zelfs herstel van de taalfuncties mogelijk. 
  • Als hersenen beschadigd raken, kunnen cellen afsterven. Afgestorven hersencellen functioneren niet langer. Door zuurstoftekort ontstaat er oedeem(vochtophoping). Dit vocht neemt ruimte in, maar doordat hersenen omringd zijn door de schedel is er eigenlijk geen ruimte voor dit vocht. Het gevolg is dat oedeem druk uitoefent op gezonde hersencellen, die daardoor onvoldoende zuurstof en glucose krijgen om te functioneren, maar nog wel genoeg om te overleven. 
  • Diaschise
    Als bepaalde intacte hersengebieden niet meer functioneren omdat een hersengebied waarmee ze in verbinding staan, afgestorven is. Dit heet 'diaschise
  • Als het oedeem of de diaschise afneemt, en dat kan enkele weken tot maanden duren, dan kunnen de niet-functionerende, maar intact gebieden opnieuw gaan functioneren, waardoor de afasie kan verbeteren of zelfs helemaal verdwijnen. 
  • Vier mogelijke oorzaken van verworven hersenletsel
    1. beroerte c.q. CVA
    2. trauma
    3. tumor
    4. ontsteking
  • ander woord voor 'hersenbeschadiging' is..
    laesie
  • De hersenen worden van bloed voorzien door drie arteriën(slagaders), die de taalgebieden van zuurstof en voedingsstoffen voorzien. Als de bloedvoorziening d.m.v. deze arteriën stokt, kan er afasie optreden. In de meeste gevallen is zo'n verstoring van de bloedvoorziening het gevolg van een beroerte. De medische term voor een beroerte is een cerebrovasculair accident, kortweg CVA. Een CVA kan op verschillende manieren ontstaan. In de eerste plaats door een hersenbloeding, waarbij een arterie in de hersenen scheurt. Als gevolg hiervan krijgen de gebieden die door deze arterie worden verzorgd onvoldoende voedingsstoffen, waardoor zij niet langer kunnen functioneren. Daarnaast kan het bloed dat uit de arterie stroomt nergens heen,  en daardoor verhoogt de druk op de omliggende gebieden met als gevolg dat ook deze niet van voldoende voedingsstoffen kunnen worden voorzien. 
    In de tweede plaats kan een CVA ook worden veroorzaakt door trombose, een bloedprop in een slagader. Als de wand van een slagader beschadigd is , kan er ook stolling optreden in het bloedvat. Als dit stolsel groeit, kan het de slagaders gedeeltelijk of geheel verstoppen, met als gevolg dat de achterliggende gebieden onvoldoende zuurstof krijgen en niet meer kunnen functioneren. In de derde plaats brengt een trombose die niet in de hersenen, mar in de halsslagader of in het hart, een groot risico met zich mee. Er kunnen namelijk stukken stolsel afbreken, die dan worden meegevoerd in de bloedstroom. Dergelijke afgebroken stukken stolsel noemt met een 'embolie'. Zo'n embolie kan een kleiner slagader afsluiten, waardoor het gebied dat door deze arterie wordt verzorgd afsterft. Een CVA veroorzaakt door een afsluiting van een arterie door trombose of een embolie wordt een 'herseninfarct' genoemd. 
  • Medische term voor beroerte is..
    cerebrovasculair accident oftewel CVA 
  • CVA ontstaat door drie verschillende manieren
    1. hersenbloeding(arterie in de hersenen scheurt)
    2. trombose(=bloedprop in de slagader)
    3. embolie(=afgebroken stukken stolsel)
  • Herseninfarct
    Afsluiting van een arterie door trombose of een embolie 
  • Traumatisch hersenletsel kan ook de oorzaak van afasie zijn. Traumatische verwijst naar een oorzaak van buitenaf, meestal een verkeersongeval , maar kan ook val van grote hoogte, geweld of een schotwond zijn. 
  • Traumatische hersenstelsel oftewel...
    contusie cerebri(hersenkneuzing) 
  • Bij traumatische hersenletsel is de laesie vaak groter en diffuser dan bij focaal hersenletsel en er zijn soms meerdere laesies. Als gevolg hiervan gaat afasie bij traumatische hersenletsel vaak gepaard met andere cognitieve stoornissen die veelal nog prominenter zijn dan de taalstoornis, zoals geheugen- en gedragsproblemen.
  • Een tumor neemt ruimte in en, zoals eerder gezegd, er is geen extra ruimte binnen de schedel. Een groeiende tumor zal dus altijd op gezond weefsel drukken en als dit weefsel betreft dat relevant is voor taal, dan kan er afasie ontstaan. 
  • Voor afasie maakt het niet zoveel uit of dit een goed of kwaadaardige tumor is. Een tumor neemt ruimte in en er is geen extra ruimte binnen de schedel. Een groeiende tumor zal dus altijd op gezond weefsel drukken en als dit weefsel betreft dat relevant is voor taal, dan kan er afasie ontstaan. 
  • De laatste en minst voorkomende oorzaak van afasie is een meningitis(hersenvliesontsteking) of encefalitis(hersenontsteking). Deze ontstekingen leiden zelden tot taalstoornissen. 
  • Zelden wordt afasie veroorzaakt door een tumor of een ontsteking. De meest voorkomende is een beroerte, ook wel cerebrovasculaire accident/CVA genaamd. Hierdoor bestaan verschillende vormen: hersenbloeding, trombose en embolie. De laatste twee worden ook wel een 'herseninfarct' genoemd. 

  • De hersenen bestaan uit drie verschillende delen:
    1. cerebrum=de grote hersenen
    2. cerebellum= de kleine hersenen
    3. truncus cerebri=hersenstam
  • De hersenen bestaan uit twee min of meer symmetrische helften(hemisferen) die door een diepe, overlangse groeve van elkaar worden gescheiden en op een lager niveau met elkaar verbonden zijn dikke een vezelbundel, de hersenbalk('corpus callosum'). Beiden hemisferen bestaan uit vier hersenkwabben, de frontaalkwab, de pariëtaalkwab, de temporaalkwab en de occipitaalkwab. De vier hersenkwabben zijn sterk geplooid en bestaan daardoor uit windingen(gyri, enkelvoud 'gyrus') die weer door groeven van elkaar worden gescheiden. De frontaal- en pariëtaalkwab worden gescheiden door een zeer diepe groeve, de 'groeve van Rolando', ook wel de 'sulcus centralis' of 'sulcus Rolandi' genaamd. De frontaal kwab en de temporaalkwab zijn echt gespleten. Hoewel dit weleens de 'groeve van Sylvius' wordt genoemd, is de benaming 'groeve' niet helemaal correct. De juiste benaming is frissuur van Sylvius, ook wel fissuur lateralis of fissuur Sylvii genaamd.
  • Wat bevindt zich aan de buitenkant van de hersenen
    Een dikke laag grijze stof van ongeveer 5 milimeter
  • Wat is een ander woord voor hersenschors
    cortex cerebri
  • De hersenschors bestaat uit 100 000 000.000 zenuwcellen(neuronen). De witte stof die onder de grijze stof (hersenschors) ligt bestaat uit zenuwvezels die de hersengebieden met elkaar verbinden, waardoor de neuronen in de vorm van een neutrale netwerk met elkaar kunnen communiceren.
  • Bij 95% tot 98% van de rechtshandige mensen is taal gerepresenteerd in de linkerhersenhelft. Bij 70% van linkshandigen is dat ook het geval. Bij de overige 30% is taal in het rechterhelft gepresenteerd. Dit zijn voornamelijk mensen bij wie de linkshandigheid familiar bepaald is. Bij een klein percentage van linkshandigen is taal in beide hemisferen gerepresenteerd.
  • Wat is gekruiste afasie ?
    Wat is dan vrijwel zeker het geval?
    Als een rechtshandige afasie krijgt door een laesie in het rechter hemisfeer. Er is dan vrijwel zeker dat het gaat om een rechtshandige die veel linkshandige in de familie heeft. 
  • Afasie wordt meestal veroorzaakt door corticale laesie. Subcorticale afasie is zeldzaam, maar komt wel voor. Dat heet subcorticale laesie. 
  • 2 functies van de frontaalkwab ivm afasie

    1. motorische vaardigheden
    2. taal 
  • Voor de groeve van Rolando ligt....
    Motorische cortex
  • Wat zijn in de motorische cortex geregeld?
    De motorische vaardigheden van de contralaterale(rechterlichaamshelft wordt gecontroleerd door de linkerhersenhelft en vice versa)  kant van het lichaam = motorische homunculus
  • De meer beweeglijke delen van het lichaam, zoals lippen, tong, handen  hebben een grotere corticale representatie dan de minder beweeglijke delen(romp, tenen, voeten). Laesies in het motorische cortex hebben ernstige gevallen: niet alleen is de contralaterale zijde van het lichaam verlamd, maar ook de bewegingen die nodig zijn voor articulatie zijn aangedaan. Daarom zijn de afasiepatienten vaak verlamd aan de rechterzijde en hebben ze ook articulatie stoornissen.
  • Gebied van Broca
    Het onderste deel of de voet van de derde frontaalwinding aan de linkerzijde van de hersenen. 
  • Naar wie is het gebied van Broca genoemd?
    Naar Paul Broca een negentiende eeuwse Franse chirurg die als eerste beweerde dat(gesproken) taal zetelde in de linkerfrontaalkwab 
  • Het gebied van Broca speelt een belangrijke rol bij representatie van grammatica: als patiënt een laesie heeft in de buurt van het gebied van Broca, zal hij problemen met de grammatica hebben. Het is belangrijk om te benadrukken dat dit niet betekent dat grammatica gelokaliseerd is in het gebied van Broca. Bekend is  dat grammatica niet in één gebied van de hersenen representeerd is. Bekend is ook dat het gebied van Broca en aangrenzende gebieden intact dienen te zijn voor het normaal functioneren van de grammaticale verwerking. Als deze gebieden beschadigd zijn zal de patiënt agrammatisch spreken. Het begrip van complexe grammaticale zinnen is gestoord.
  • Wat is de belangrijkste functie van de temporaalkwab in relatie tot taal?
    Dat is de auditieve analyse
  • Het middelste deel van de bovenste windingen van de temporaalkwab in beide hemisferen analyseren en herkennen binnenkomende geluiden. Dit gebeurt bilateraal, dwz door beide zijden van de hersenen. Als er sprake is van een bilaterale laesie in deze windingen dan kunnen er geen geluiden meer worden gehereend. De bel wordt wel gehoord alleen kan het niet onderscheiden worden van dat van de telefoon, of onderscheid tussen blaffen en miaawen. Dit heet auditieve agnosie.
  • Waar ligt het gebied van Wernicke?
    Grenzend aan het gebied van de auditieve analyse in de linkerhemisfeer. Dit is het achterste gedeelte van de bovenste winding van de de temporaalkwab
  • Wat is de rol van het gebied van Wernicke 
    Het gebied van Wernicke is de plaats waar woordvormen zijn opgeslagen en het is daarom cruciaal voor taalbegrip en productie. Als dit gebied beschadigd is dan zij n de productie en het begrip van woorden gestoord. Wat resulteert in de meest ernstige vormen van afasie.
  • Het gebied van Wernicke is de plaats waar woordvormen zijn opgeslagen en het is daarom cruciaal voor taalbegrip en productie. Als dit gebied beschadigd is dan zij n de productie en het begrip van woorden gestoord. Wat resulteert in de meest ernstige vormen van afasie.
  • De belangrijkste functie van de occipitaalkwab is visus. De occipitaalkwabben interpreteren wat de ogen waarnemen. Anders dan bij het gehoor is er bij de visus geen dubbele representatie. Dit betekent dat wat iemand in zijn visuele veld aan de rechterzijde ziet, wordt herkend door de linkeroccipitaalkwab en vice versa. Beschadiging van de rechteroccipitaalkwab leidt tot verlies van linkergezichtsveld en beschadiging van de linkeroccipitaalkwab tot verlies van de rechtergezichtsveld.
  • Hemianopsie is 
    Verlies van rechtergezichtsveld door laesie in de linkeroccipitaalkwab. Bij hemianopsie kan de patiënt leren de stoornis te compenseren door zijn hoofd te draaien
  • Er is sprake van visueel neglect als...
    het linkergezichtsveld als gevolg van een een laesie in de rechterhemisfeer van de occipitaalkwab. De patiënt negeert het linkergezichtveld en kan die niet compenseren. 
  • visuele agnosie
    Patiënt kan wel zien maar herkent niet wat hij ziet. 
  • Parietaalkwab heeft twee functies die belangrijk zijn voor de taal....
    • Bewustzijn van tijd en ruimte(=welke dag, maand, welke route en locatie)
    • praxis(=programmeren van patronen van motorische handelingen 
  • Vaardigheden die nodig zijn om bepaalde acties uit te voeren zijn opgeslagen in de parietaalkwab, zoals de opeenvolging van handelingen voor het maken van koffie. Het vermogen om dit soort patronen uit te voeren kan verstoord raken, terwijl de motorische vaardigheden intact blijven. Deze stoornis heet 'apraxie'
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.