Summary Beginselen van het Nederlandse staatsrecht

-
ISBN-10 9013061397 ISBN-13 9789013061390
296 Flashcards & Notes
47 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Beginselen van het Nederlandse staatsrecht". The author(s) of the book is/are A D Belinfante, J L de Reede. The ISBN of the book is 9789013061390 or 9013061397. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

Summary - Beginselen van het Nederlandse staatsrecht

  • 1 Inleiding

  • In de middeleeuwen werd het gezag gezien als een attribuut die ruimte liet voor de samenwerking van velen bij de uitoefening ervan: de staat. Het gezag en de dwang van de overheid waren tegenhangers van de sociale zekerheid.
  • Gelijkwaardigheid: elke burger is gelijkwaardig en heeft recht op gelijke invloed op het staatsbestuur.
  • Er zijn vele vormen van verantwoordingsplicht en controle op overheidsorganen, zoals de politieke verantwoordingsplicht. Deze plicht houdt in dat het bestuurlijke orgaan inlichtingen moet verstrekken, een debat met de volksvertegenwoordiging niet mag ontwijken en bij het verlies van wantrouwen moet opstappen. Ook zijn ambtenaren die bepaalde bevoegdheden hebben, verantwoording schuldig aan hun chefs. Ook is er bestuurlijk toezicht. Preventief toezicht houdt in dat een lagerbestuursorgaan voor een bepaalde handeling goedkeuring moet vragen aan een hoger orgaan. Repressief toezicht houdt in dat een hoger bestuursorgaan een beslissing van een lager orgaan achteraf ongedaan kan maken. Er is ook een controle van de rechter op wetgevende zaken, maar de rechter mag niet beoordelen of een formele wet in strijd is met de Grondwet.
  • Wat is verantwoordingsplicht of controle?
    "Niemand kan een bevoegdheid uitoefenen zonder verantwoording schuldig te zijn of zonder dat op die uitoefening controle bestaat."
  • Wat is het legaliteitsbeginsel?
    "Geen bevoegdheid zonder grondslag in de wet of Grondwet"
  • Wat is het stelsel van checks and balances?
    De staat is nog steeds verdeeld in de 3 organen: de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht. Ieder orgaan kan slechts een deel van het gezag uitvoeren, dus heeft het de andere organen nodig. Zij houden elkaar in evenwicht. Elk orgaan heeft dus ook verantwoordingsplicht.
  • Wat is de trias politica van Montesquieu?
    In de staat bestaan er 3 organen: de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht. Zij voeren ieder hun eigen functie uit en zijn onafhankelijk van elkaar. Dit is om machtsmisbruik te voorkomen.
  • Wat wordt bedoel met Rousseau 'Contrat social'?
    Het onmisbare gezag bestaat alleen omdat individuen gezocht hebben naar een vorm van samenwerking die met gemeenschappelijke kracht de persoon en het goed van ieder lid verdedigt en beschermt en waardoor ieder zich weliswaar met alle anderen verenigt, maar toch alleen zichzelf gehoorzaamt en even vrij blijft als tevoren
  • Wat wordt verstaan onder staatsrecht?
    Omvat de rechtsregels, geschreven of ongeschreven, die de samenstelling en de functionering van de organen van de staat, hun bevoegdheden om regels vast te stellen en besluiten te nemen en onderlinge verhoudingen regelen. En het ziet op regulering/beperking van de staatsmacht.
  • 2 De bronnen van het staatsrecht

  • Wat zijn de bronnen van het staatsrecht?
    de Grondwet, gewoonterechtelijke regels en een aantal geschreven regelingen in de vorm van wetten of algemene maatregelen van bestuur.
  • Wat wordt bedoeld met ongeschreven constitutioneel recht?
    De staatsrechtelijke praktijk van zeker niet de minst belangrijkste punten die onvolledig zijn in de Grondwet. Een voorbeeld is de vertrouwensregel: de minister die of het kabinet dat niet meer het vertrouwen van het parlement heeft, dient ontslag te nemen. Er is pas sprake van een ongeschreven rechtsregel als er behalve een staatkundige praktijk ook een rechtsovertuiging bij de betrokkenen bestaat dat zij volgens die praktijk behoren te handelen.
  • Wat is het verschil tussen een 'rigid constitution' en een 'flexible constitution'?
    Een 'rigid constitution' is een Grondwet waarbij er een verzwaarde procedure is om die te wijzigen. Voordeel: Het is onwenselijk dat fundamentele grondrechten zomaar kunnen worden veranderd. Nadeel: Door de lange duur ontstaat er een gat tussen wat er in de Grondwet staat en wat er bij de bevolking leeft. Bij een 'flexible constitution' kan de staatsregeling door een gewone wet worden gewijzigd
  • Wat wil bepaalde terminologie zeggen?
    'Bij of krachtens de wet': de wetgever mag in dit geval aan een lagere wetgever delegeren, maar hij mag ook van het delegeren afzien. 'de wet regelt': de formele wetgever moet voorzien in het totstandkomen van een uitwerking van het grondwettelijk beginsel, hij mag de nadere uitwerking delegeren aan lagere wetgevers. 'uit kracht van een wet': formele wet is nodig en de formele wetgever mag delegeren, maar alleen met grote terughoudendheid.
  • Wat zijn organieke wetten?
    Wetten die ‘in opdracht’ van de Grondwet zijn gemaakt, omdat er vanuit de Grondwet verwezen wordt naar een wet omtrent een specifiek onderwerp.
  • Wat vormt het Koninkrijk der Nederlanden?
    Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit Nederland, Sint Maarten, Aruba en Curaçao. De verhouding is geregeld in het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.
  • Welk internationaal recht heeft binding met het Koninkrijk der Nederlanden?
    De Verenigde Staten, de doelstelling van deze organisatie is de internationale vrede en veiligheid te handhaven. Het bestaat uit de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad. Alle 5 permanente leden van de Veiligheidsraad hebben vetorecht. De Raad van Europa met het EVRM (het Europees Verdrag tot de bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden) Het Noord-Atlantisch Verdrag (NAVO), een aanval tegen een of meer van de leden zal als een aanval tegen alle leden worden beschouwd. Europese Unie, het Europees recht wordt voor een deel in ons recht toegepast, met voorrang boven de Grondwet.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Formele zin Legaliteitsbeginsel

Legaliteitsbeingsel wordt dikwijls slechts in formele zin nageleefd. Deze door regering en staten generaal gemaakte wet bevat nauwelijks inhoudelijke regels en geeft de bevoegdheid deze vast te stellen aan lagere instanties (regering of ministers..)

Burgers vinden de voor hen relevante regels dan niet in de formele wet, maar in die op de formele wet berustende- lagere voorschriften.
Ander overheidshandelen.

Aanspraken van burgers of overheidssubsidies berusten niet altijd op een wet.

(Voor overheidssubsidies werd in het verleden geen wettelijke grondslag werd vereist. Tegenwoordig geldt voor subsidies de eis van art 4:23 van de Awb er moet een wettelijk voorschrift zijn dat regelt voor welke activiteiten subsidie kan worden versterkt. Maar er zijn incidentele gevallen en subsidies zonder wettelijke grondslag blijven in uitzonderingsgevallen dus mogelijk. )

Wanneer er sprake is van dwang moet het wel op een wettelijke grondslag berusten.
Overheidsdwang tegen andere organen
Dwang door organen van het rijk tegen andere openbare lichamen, kan alleen op grondslag van grondwettelijke of wettelijke regels rechtsgeldig plaatsvinden.
Straf
Je kunt geen straf opleggen dan voor een feit dat bij of krachtens een wettelijk voorschrift strafbaar is gesteld. De bevoegdheden van bestuur en rechters berusten dus op een wettelijke grondslag.
Legaliteitsbeginsel

Geen bevoegdheid zonder grondslag in wet of grondwet. Aan de organen van bestuur en de rechterlijke macht is een afschrikwekkende bevoegdheid gegeven. Om machtsmisbruik te voorkomen is in de eerste grondregel neergelegd dat de rechter en bestuur beide die bevoegdheid slechts mogen gebruiken voor zover de grondwet of de wet dat uitdrukkelijk toestaat.

De wetgevende macht (de regering en de staten generaal) gezamenlijk gezamenlijk- bepaalt zo de grenzen waarbinnen bevoegdheden mogen worden uitgeoefend. Zonder voorafgaande autorisatie van de volksvertegenwoordiging kunnen dus geen dwangmaatregelen door de overheid genomen worden.
Rechtsstaat

De staat erkent dat individuen en particuliere instellingen een staatsvrije sfeer toekomt. Ook een door het volk gekozen parlement moet deze sfeer, waaronder andere grondrechten zoals de vrijheid van godsdienst, meningsuiting en het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer onder vallen, respecteren. Minderheden worden zo beschermd tegen een tirannieke meerderheid.

Optreden van het bestuur dat voor de burger bezwarend is, (belastingen), dient te berusten op een algemene regel die de bevoegdheid van het desbetreffende orgaan omschrijft. Het orgaan is aan deze regel gebonden. Legaliteitsbeginsel en bevordert rechtszekerheid en het gelijkheidsbeginsel

De regels waarin de bevoegdheden van een staatsorgaan zijn omschreven, moeten zijn vastgesteld door een ander orgaan.

Geschillen tussen burger en overheid moeten worden beslist door een onafhankelijke en onpartijdige rechter.
Democratie *3

Is niet denkbaar zonder vrije en geheime verkiezingen, met redelijke tussenpozen, van het parlement. Burgers hebben gelijkelijk het recht om de leden van de volksvertegenwoordiging te kiezen (actief kiesrecht) en tot lid van de volksvertegenwoordiging gekozen te worden (passief kiesrecht).

Er moet sprake zijn van openheid voor machtswisseling. Er moeten niet alleen verkiezingen zijn, het moet ook duidelijk zijn hoe lang de verkozenen hun functie kunnen uitoefenen, en het moet duidelijk zijn dat niet altijd dezelfde personen aan de macht kunnen blijven.

Het parlement dient een centrale rol te spelen in het staatsbestel. Dat betekent in ieder geval dat de volksvertegenwoordiging een beslissende stem dient te hebben bij het vaststellen van wetgeving.
Democratische rechtsstaat

Elk burger is gelijkwaardig en heeft recht op gelijke invloed op het staatsbestuur.

Rechtsstaat: Bescherming van de burger tegen het staatsbestuur. De organisatie van de staat is erop gericht dat het burgers beschermt tegen machtsmisbruik van de staat zelf. Het statelijk gezag moet verbonden zijn aan het recht, zodat de overheid alleen datgene mag doen, waartoe zij bevoegd is verklaard door de wet.
Territoriale splitsing

Men verleent een deel van het gezag en bestuursbevoegdheid aan regionale overheden. (Vs en Amerika) Hierbij hebben de onafhankelijke staten eigen grondwettelijk gegarandeerde bevoegdheden.

Nederland geeft verregaande bevoegdheden aan provincies en gemeentes maar deze zijn principieel niet uitgesloten van centrale bemoeienis. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Scheiding der machten niet meer zo concreet

De regering stelt samen met de staten generaal de wetten vast.

Het bestuur is de taak van de regering maar staat bij de uitvoering voortdurend onder controle van het parlement. En opereren dus niet onafhankelijk van elkaar.


Toch voert ieder slechts een deel van de overheids taak uit, zo houden die organen elkaar in evenwicht en controleren zij elkaar.