Summary Class notes - CPT Ethics

Course
- CPT Ethics
- Marcel Verweij
- 2018 - 2019
- Wageningen University (Wageningen University, Wageningen)
- Gezondheid en Maatschappij
112 Flashcards & Notes
1 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Class notes - CPT Ethics

  • 1557698400 College 1

  • Wat is ethiek en normatieve ethiek?
    Ethiek: systematische studie naar het moraal (erover nadenken)
    Normatieve ethiek: hoe moeten we handelen? Wat is juist en waarom? Onderzoeken of de beschreven normen en waarden ook goed zijn en zo ja, waarom. Hier worden theorieën ontwikkeld waarin morele overwegingen voor het handelen worden onderbouwd. De theorieën verantwoorden welke morele waarden en normen belangrijk zijn en waarom.
  • Waarom is het moraal alledaags maar niet eenvoudig?
    - Kinderen al bewust van moraal, hoort nu stilte bij college, niet zo maar slaan -> morele veronderstelling
    - Vanzelfsprekende omgangsnormen

    Niet eenvoudig:
    - Wat is tijd? Kan je niet uitleggen.
    - Moraal -> ongeschreven normen
    - Normen niet altijd vanzelfsprekend (randgevallen, dilemma's, verschillen)
  • Hoe hangen morele normen (6 in totaal) en hun autoriteit samen?
    - Morele norm: fundamentele morele waarden (je mag andere kinderen niet slaan
    - Opgelegde norm: autoriteitspersoon (je mag niet eten in de klas)
    - Instrumentele norm: doel-middel rationaliteit (je moet een hamer gebruiken)
    - Prudentiële norm: eigen bestwil/eigen belang (je moet gezond eten)
    - Conventionele norm: conventie, zo ontstaan (je moet een galajurk aan naar het diner)
    - Juridische norm: wet, daar moet je je aan houden (je mag het staatshoofd niet beledigen)
  • Wat zijn morele normen wel en niet?
    Niet: opgelegd, conventioneel, instrumenteel, prudentieel, juridisch
    Wel: normatief, onpartijdig/alpartijdig, universele geldigheidspretentie, gebaseerd op fundamentele morele waarden
  • Wat zijn morele waarden en instrumentele en intrinsieke waarden?
    Wat is rechtvaardig, eerlijk (alledaags)
    Geluk/welzijn, autonomie/zelfbeschikking, rechtvaardigheid, eerlijkheid, vriendschap 
    Niet eenvoudig -> op zichzelf belangrijke en nastrevende waardige doeleinden

    Instrumentale waarden:
    - Doeleinden die belangrijk en nastrevenswaardig zijn om iets anders mee te kunnen bereiken

    Intrinsieke waarden:
    - Op zichzelf belangrijke en nastrevenswaardige doeleinden 
    - Moreel relevant voor zover ze intrinsieke waarden bevorderen
    - 1 ultiem doel voor alle mensen -> zijn er niet meerdere waar eigen keuzes om geluk te behalen in mogelijk zijn
  • Is moraal subjectief of relatief?
    - Verscheidenheid aan morele opvattingen
    - In maatschappelijke dilemma's (abortus, euthanasie)
    - Culturele verschillen (cultureel relativisme) (doodstraf, vrouwenbesnijdenis, kinderarbeid, kannibalisme) 
    - Sommigen meningen beter onderbouwd dan anderen -> dus niet altijd subjectief
    Subjectief -> gaat over object zelf, hangt van van persoon af, ene mening is niet beter dan ander, toepassing op moraal twijfelachtig, kan niet aan rationele argumenten getoetst worden -> kan mening niet goed onderbouwen (voorbeeld: bloemkool is wel of niet lekker)
    • Verlangen naar uitleggen morele keuzes
    • Moraal intersubjectief karakter: gedeelde intuïties/overtuigingen, wederkerige verwachtingen
    • Sommige fundamentele morele principes zijn noodzakelijk voor samenleven 
    -> moraal niet zo subjectief als smaak keuze
  • Is moraal cultuurgebonden?
    - Er zijn de facto fundamentele morele verschillen tussen verschillende culturen
    • Cultureel relativisme/descriptief relativisme (euthanasie, gelijkheid man-vrouw, plichten jegens ouders/familie) -> niet in tegenspraak met (pretentie van) universele geldigheid moraal (ergens anders wel okee om te besnijden of kind/vrouw te slaan)
    - Iedereen behoort te handelen en te elven volgens de normen van eigen cultuur -> normatief relativisme, in tegenspraak met universele geldigheidspretentie, maar is deze visie acceptabel en constant, het zou kunnen dat een cultuur het niet bij het goede eind heeft (eerst slavernij geaccepteerd, nu niet meer)
  • Waarom is moraal niet louter subjectief of relatief?
    - Als we onpartijdigheid als kenmerk van moraal beschouwen en we elkaar verantwoordelijk houden, dan erkennen we dat moraal niet louter subjectief of cultuurgebonden kan zijn
    - Er is dan een basis voor redelijke discussie en voor universaliteit (wel lastig doordat mensen verschillen, moeilijk argumenteren dat zelfde morele kwesties gelden universeel)
    - Maar dat laat nog steeds ruimte: voor botsende morele intuïties, fundamentele meningsverschillen, voor dilemma's waarin meerdere antwoorden verdedigbaar zijn
    - Ethisch redeneren is mogelijk en nodig maar heldere oplossing is niet gegarandeerd
  • Wat houdt ethisch redeneren in?
    - Verplaats je in de ander
    -  Intuïties bevragen -> morele theorie en specifieke kwesties zijn met elkaar verweven, test geheel -> coherentie
    - Fundamentele verschillen
    - Afvragen waarom bepaalde keuzes (bijv. juiste afronding van leven -> zelfde onderstelling goed voor ouderen zorgen, alleen andere invulling)
  • 1558044000 College 2

  • Wat zijn waarden in de ethiek en op welke drie verschillende manieren kunnen ze begrepen worden in de ethiek?
    - Ervaringen, eigenschappen of standen van zaken die we omwille van zichzelf (intrinsiek) nastrevenswaardig achten
    • Welzijn (kwaliteit van leven, geluk)
    • Autonomie (vrijheid)
    • Rechtvaardigheid
    • Eerlijkheid, vertrouwen, biodiversiteit, moed, kennis, vriendschap, zorg etc.
    - 3 waardes begrepen 
    • Sommige waarden vragen bij uitstek om bevorderd te worden (welzijn, kwaliteit van leven, handeling die meeste oplevert)
    • Sommige beschouwen we (daarnaast) als direct verplichtend (meer respect op de wereld)
    • Sommige waarden zijn vooral te begrijpen als ideale karaktertrekken van persoon, organisatie (betrouwbaar, integer)
  • Wat is welzijn?
    - Welzijn, goed leven, kwaliteit van leven, geluk
    - Veel onderzoek (meten!)
    - Maar wat is het? Wat is intrinsiek goed in een goed leven?
    - Wat precies weten -> wat staan we exact onder goed leven (in een bedrijf -> wat is goed voor de medewerkers en niet alleen voor de baas)
    - Welzijn = hoe goed iemands leven is voor haar/hemzelf
    - Op zoek naar noodzakelijke en voldoende voorwaarden
    • X (bepaald kenmerk, vb vrijheid) is noodzakelijk voor Y (ander kenmerk, vb goed leven): zonder X geen Y   
    • X is voldoende voor Y: als X dan ook Y

    Vb: wat bepaald dat je een broer bent -> zelfde ouders (noodzakelijke voorwaarde), maar niet voldoende want kan ook een zus betekenen
    - Verschillende theorieën over wat welzijn is -> wat voor visie achter het model
    - Helderheid welzijn/kwaliteit van leven noodzakelijk voor goed onderzoek, overheidsbeleid gezondheid en kwaliteit van leven, ontwikkelingsgebied
    - Let wel op bescherming van en respect voor 'objectieve' welzijnsaspecten (bv. gezondheid) draagt ook bij aan subjectief welzijn
    - Ethische principes van weldoen en niet-schaden
  • Wat valt er over de subjectieve welzijn theorieën te vertellen (hedonisme en wensen/preferenties)?

    Hedonisme:- Iemands leven is goed naarmate de som van plezierige en pijnlijke ervaringen die zij beleeft positief is
    • Jeremy Bentham -> plezierige ervaringen verschillen slechts in intensiteit, duur en productiviteit (tot nieuwe ervaringen leiden). Kritiek 'philosophy for the swine' -> geld alleen voor dieren, rijk zijn kan genoeg zijn
    • John Stuart Mill -> 'hogere en lagere' vormen van genot (ijsje eten lager niveau genot dan prachtige muziek maken). Better to be a human being dissatisfied than a pig satisfied
    - Zijn plezierige ervaringen en gevoelens van geluk noodzakelijk en voldoende voor een goed leven?
    • Ervaringsmachine Robert Nozick -> inschakelen om iets moois te beleven -> kan je goede ervaringen mee krijgen
    • Noodzakelijk ja, voldoende nee


    Wensen/preferenties:
    - Iemands leven gaat goed naarmate haar wensen (werkelijk) vervuld worden
    • Antwoord op Nozick's kritiek
    • Gebruikelijke veronderstelling in de economie
    • Past goed in pluralistische visie: ieder zijn eigen wensen
    • Misschien is niet iedere wensvervulling goed voor je
    1. Ongezonde wensen -> veel ongezond eten, nu blij maar later misschien niet door negatieve gevolgen, je zou naar langere periode moeten kijken
    2. Ongeïnformeerde preferenties -> bijv. niet weten dat iets corrupt is gedaan
    3. Geïndoctrineerde preferenties -> manipulatie
    4. Zieke wensen -> wenst iemand iets slechts toe wat uit komt
  • Wat valt er over de objectieve welnzijnstheorie te vertellen?
    - Welzijn laat zich niet louter begrijpen in termen van plezierige ervaringen of wensvervulling - er zijn zaken die noodzakelijk zijn voor een goed leven ongeacht wensen ervaringen van betrokkene zelf
    - Moet mogelijk zijn zaken vast te stellen die thuis horen in goed leven
    - Kandidaten voor lijst met objectieve elementen welzijn:
    • Gezondheid
    • Leven in vriendschap/gemeenschap met anderen
    • Autonomie
    • Harmonie met natuur
    • Bestaanszekerheid
    • Ervaringen van geluk, genot
    - Kritiek: uitleg of rechtvaardiging geven kan niet altijd (Ajax fan zijn kan ook voor bepaald persoon in lijst met objectieve elementen, verschilt per persoon)   
    • Objectieve basis twijfelachtig -> willekeur, elitair, paternalisme
    • Wat als je nooit geniet van natuur of gezelschap
  • Wat is autonomie?
    - Zelf de wet stellen, vat op eigen leven en eigen visie, wat goed leven is kunnen ontwikkelen en daar naar kunnen leven
    - Zelf doelen kunnen stellen, eigen visie van goede leven
    - Geen willekeur (doen wat je belieft), maar zelfbeschikking
    • Dus niet alleen doen wat je wilt, maar ook keuzes maken voor jezelf en je aan deze keuzes houden
    • Niet vrij om eigen keuze te maken -> kan je dan ook niet verantwoordelijk voor worden gehouden

    - Centrale rol voor verstand, cognitieve vermogens
    - Noodzakelijk voor morele verantwoordelijkheid
    • Niet vrij om eigen keuze te maken -> dan kan je er ook niet verantwoordelijk voor worden gehouden
  • Wat houdt respect voor autonomie in de gezondheidszorg in?
    Van 'vertrouw maar op de dokter', verzwijgen van diagnose en prognose, ongevraagd nieuwe therapie uitproberen, gebruikmaken van privégegevens patiënt naar 'informed consent' informatieverstrekking en toestemming en 'patient-centred care'
  • Waarom is autonomie een direct verplichtende waarde?
    - Principe van respect voor autonomie
    • Je mag geen dwingende inbreuk maken op autonome keuzen van individu; diens keuzesituatie niet manipuleren dat autonome keuze belemmerd wordt
    • Mensen wensen te laten hebben
    • Niet absoluut: reikwijdte begrensd -> alleen respect voor autonome keuzes, niet voor schadelijke/respectloze keuzes
    • Geen plicht tot wensvervulling (of om consument maximale keuze te bieden)
    • Inbreuk op autonomie kan variëren (geloofsvrijheid, kantine aanbod, weloverwogen besluit, halfbewust gedrag)
    • Relevantie: dagelijks leven, professionele context, verhouding maatschappij/overheid vs. individu (vrijheid)
    - Een keuze is autonoom als:
    1. Er aanwijsbare keuze of wilsuiting is (keuze wel uiten)
    2. Betrokkene inzicht heeft in situatie
    3. Keuze vrijwillig is (kan beperkt zijn)
    -> noodzakelijke en (gezamenlijk) voldoende voorwaarden 
  • Hoe hangt autonomie en welzijn samen?
    - Autonomie grondslag voor vrijheidsrechten negatieve vrijheden
    • Vrijheid van meningsuiting, politieke participatie, godsdienst, privacy, integriteit van lichaam etc.

    - Autonomie veronderstelt ook zekere mogelijkheid tot zelfbeschikking, ontplooiing (positieve vrijheid)
    • Zonder minimale vorm van welzijn zijn vrijheidsrechten betekenisloos
  • Wat valt er te zeggen over rechtvaardigheid met betrekking tot formele principe van rechtvaardigheid en inhoudelijke criteria + rechtvaardigheid als direct verplichtend & rechtvaardigheid als een te bevorderen waarde?
    Formele principe van rechtvaardigheid
    - Gelijken behoren we gelijk te behandelen en ongelijken ongelijk, naar mate hun ongelijkheid (equality doesn't mean justice door gelijke behandeling of ongelijke behandeling en op zelfde niveau uitkomen)

    Rechtvaardigheid als richtinggevende waarde
    - Direct verplichtend
    • Rechtvaardigheid als handelingsprincipe
    • Behandel mensen rechtvaardig/discrimineer niet
    • Volgens welzijn: respecteer welzijn van ander, niet schaden
    • Volgens autonomie: respecteer keuze van een ander
    - Bevorderen
    • Rechtvaardigheid als doel
    • Zorg dat de wereld/samenleving zo rechtvaardig mogelijk wordt
    • Volgens welzijn: principe van weldoen -> bevorder en bescherm het welzijn van de ander (hulpplicht)
    • Volgens autonomie: bevorder autonomie van ander, bijv. zorg voor goede informatie, leer kinderen zelfstandig te kiezen      
  • Wat houden ethische conflicten in?
    .
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.