Summary Class notes - Inleiding Europees Recht

Course
- Inleiding Europees Recht
- 2020 - 2021
- Universiteit Leiden (Universiteit Leiden, Leiden)
- Rechtsgeleerdheid
226 Flashcards & Notes
4 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary - Class notes - Inleiding Europees Recht

  • 1612134000 Hoorcollege 1: Geschiedenis en Europese Integratie

  • Europees recht probeert de krachten en verhoudingen tussen Europese staten vorm te geven en te zorgen dat die staten hun burgers beschermen. 
    Het is een antwoord op Europa's politieke geschiedenis en geeft gestalte aan Europese politiek.
  • De tijd van Gemeenschappen (1950-1989).
  • Eerst was er een tijd van 1000 jaar grensgeschillen én kwamen er ook nog 2 wereldoorlogen over Europa heen. Na 1945 vond iedereen dat het anders moest. Er komen twee projecten:
    1. 19 sept. 1946: Winston Churchill in Zurich, ''Verenigde Staten van Europa''.  Dit mondt uit in het Europa Congres van Den Haag (7-11 mei 1948). Hier vloeit de Raad van Europa uit voort (1949).
    2. De Schumanverklaring van 9 mei 1950. Op initiatief van Jean Monnet (top-ambtenaar) en Schuman (minister van B-Z Fra.). Er wordt aan Europese landen opgeroepen zich te voegen bij een organisatie voor kolen en staal. ''Een punt van beperkte strekking en beslissend betekenis''. Konrad Adenauer (bondskanselier West-D) was enthousiast, want Duitsland kon weer deel worden van de 'familie'. NL, BE, Lux en IT wilden ook deelnemen, GB was afhoudend. Dus Verdrag van Parijs top oprichting van Gemeenschap voor Kolen en Staal.
  • De Gemeenschap was revolutionair vanwege:
    1. Het verdrag. Er werd veel hoop gesteld op het verdrag, na alle chaotische en gewelddadige jaren.
    2. Instellingen, deels los van nationale regeringen:
      • Commissie (Hoge Autoriteit)
      • Raad van ministers
      • 'Parlement', aanvankelijk vergadering
        • Hof van Justitie (vroege drijvende kracht)
  • Er kwam een serie verdragen:
    • Verdrag van Parijs (1951):
      • Europese Kolen- en Staalgemeenschap
    • Verdrag van Parijs (1952):
      • Europese Defensiegemeenschap
        • (Strandt in Franse Assembleé nationale (1954)
    • Verdragen van Rome (25 maart 1957):
      • Europese Economische Gemeenschap (EEG)
      • Euratom
  • Vanaf 1957 ging het niet meer alleen over hoge politiek (Veiligheid, NAVO) maar ook over lage politiek (economie). De economische integratie.
    Er waren twee aanjagers van economische integratie:
    • Jan Willem Beyen
    • Paul-Henri Spaak
  • Ontwikkeling markt (1958-1992)
    • Fase 1. Gemeenschappelijke markt en sectoraal beleid:
      • Douane-unie. Vier vrijheden. Handelspolitiek. Mededingingsbeleid. Landbouw- & vissserijbeleid...
    • Fase 2. Interne markt en sectoraal beleid: 
      • Europese Akte (1986) is een nieuw verdrag. 'Europa 1992', dan moet er een Europa zonder grenzen zijn. Met een cohesiefonds, om verdeling van geld als compensatie van de liberalisering-politiek van de interne markt.
  • Er was een bepaalde intrinsieke dynamiek van markt. Als je over bepaalde beleidsterreinen beleid gaat maken, dan moet je dat ook doen over overeenkomstige onderwerpen of onderwerpen die in het verlengde liggen. Van het een komt het ander, oftewel 'spill-over'.
    Cassis de Dijon- arrest. Jurisprudentie helpt bouw markt.
  • Enerzijds is de sfeer opgetogen door hoge roeping en anderzijds is gaat het vaak over bureaucratisch ge rompslomp, ''de regelfabriek''.
    • Charles de Gaulle (1958-1969) was niet heel enthousiast. De integratie moest vooral niet te snel gaan en hij stuurde dan ook bij. Hij blokkeert een supranationale doorgroei (''Lege stoel-crisis'').
    • Margaret Thatcher (1979-1990) was voorstander van de interne markt. Maar werd later Eurosceptisch doordat er politieke centralisering plaats vond en dit gaf ze aan in de Brugge-rede (sept 1988). 
  • Kortom, periode 1952-1989: met 6, toen 9, 10, 12 lidstaten werken aan het bouwen van één markt, onder Amerikaanse bescherming tijdens de Koude Oorlog.
  • De Unie (1989/1993 - heden)
    9 november 1989: de val van de Berlijnse Muur.
    Alles raakt in beweging; grote politieke vragen:
    • Duitse eenheid...
    • Wat met Oost-Europa na val Sovjet-Unie 
    • Gaan Amerikanen vertrekken?
    • Welke plaats voor de Gemeenschap?

  • Kantel periode 1989-1993:
    Twee grote antwoorden op val van muur:
    • Oprichting Europese Unie, incl. één munt ('Maastricht', in werking 1 nov. 1993)
    • Uitbreiding Unie met Centraal- en Oost-Europa (principebesluit in 'Kopenhagen', juni 1993) 
  • Helmut Kohl - Duitse eenheid
    • Tien punten-plan in de Bondsdag, 28 nov 1989
    Francois Mitterrand - Europese inbedding
    • Europese Raad 8-9 dec. 1989 (Duitsland krijgt toestemming voor uitbreiding, Kohl zegt toe aan gesprekken over munt-unie)
    Jacques Delors - méér doen
    • Wil meer federalistisch Europa

    Margaret Thatcher - minder doen 
    • Geen grote fan van Duitse eenwording
  • Top v Maastricht (9-10 dec 1991)
    • Oprichting Europese Unie en vernieuwing Europese Gemeenschap


    Enkele hoofdpunten:
    • Economische en Monetaire Unie
    • Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid
    • Justitie en Binnenlandse Zaken
    • Nieuwe beleidsterreinen: cultuur, gezondheid, toerisme
    • Burgerschap van de Unie
  • Data:
    • 1991, 9-10 december: politiek akkoord door staatshoofden of regeringsleiders
    • 1992, 7 februari:  formeel ondertekend, ministers BuZa en financiën
    • 1993, 1 november: inwerkingtreding (na 12 nationale ratificaties) 
      'Maastricht' is zowel wijzigingsverdrag (van de Gemeenschap) als oprichtingsverdrag (van de Unie).

    Resultaat: naast elkaar bestaan van die twee.
  • Na Maastricht, verfijning instellingen en beleid:
    • Wijzigingsverdrag van Amsterdam (1997)
    • Wijzigingsverdrag van Nice (2001)
    • Verdrag tot instelling v/e Europese Grondwet (2004)
      • Echec. Non op 29 mei 2005; nee op 1 juni 2005
    • Wijzigingsverdrag van Lissabon (2007)
      • Parlement medewetgever gelijk met Raad (van ministers),
      • Europese Raad krijgt vaste Voorzitter en wordt instelling,
      • Gemeenschapsverdrag wordt Werkingsverdrag Unie (VWEU).
  • Regelmakers uit de Gemeenschap blijven.
    Twee daarvan krijgen wel een nadrukkelijkere rol in de Unie:
    • Parlement (vertegenwoordiging burgers)
    • Europese Raad (hoogste politieke gezag)
    Plus, vanwege Euro: Europese Centrale Bank.
  • Twaalf crisisjaren (2008-2020), vijf grote crises:
    • Banken & eurocrisis (2008-2012)
    • Conflict met Rusland over Oekraïne (2014-2015) 
    • Vluchtelingencrisis (2015-2016)
    • Brexit (2016-2020)
    • Covid-pandemie (2020-. . . .)
  • Institutionele gevolgen crises:
    • Instorting steeds voorspeld, maar EU (worstelt en) komt boven
    • Géén (grote) Verdragswijzigingen: Lissabon houdt stand
    • Wel ad-hoc reddingsoperaties en -instellingen:
      • Eurocrisis: Stabiliteitsmechanisme (ESM) en ECB-actie
      • Migratiecrisis: Grens- en Kustwacht 
    • Europese Raad bevestigd als hoogste gezag en crisismanager
  • Politieke gevolgen crises:
    • Verschuiving van 'regelpolitiek' naar 'gebeurtenissenpolitiek':
      • Niet langer economische normen en marktregels centraal, maar snelle, vaak controversiële besluiten, over munt, grens en macht. 
    • Publieke opinie: meer kritische stemmen tegen beleid en inrichting EU; spanningen Noord/Zuid, Oost/West.
    • Maar ook groeiend besef van betekenis EU-lidmaatschap bij politieke leiding en kiezers (vb. Hogere opkomst Europese Parlementsverkiezingen 2019, Nexit-motie).
  • Plannen van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen:
    • Klimaatdoelen
    • Digitale economie
    • ''Geopolitieke commissie''
    • Conferentie over de Toekomst van de Unie (democratie)



    Aankomende crises:
    • Rechtsstaat  Hongarije en Polen (Art. 7 VEU)
    • Afronding Brexit (31 dec. 2020); vormgeving nieuwe relatie
    • Managen van de pandemie (volksgezondheid, grensverkeer, economische crisis)
  • Verschil Gemeenschap - Unie:
    • Gemeenschap
      • Europa als markt, 
      • economie, 
      • geduldig regels maken op basis van Verdrag, 
      • 'Brussel', technocratie, saai
      • Commissie, Raad, (Parl.), Hof
    • Unie
      • Europa (ook) munt, grens, macht, 
      • (ook) veiligheid, 
      • (ook) gezamenlijk, snel handelen: crises met buitenland, met munt, aan grens, 
      • Publiek wordt wakker; kiezers, belastingbetalers, burgers
      • Europese Raad en Parlement staan centraal
  • Europees recht heeft zich mettertijd ontwikkeld van een afgesloten, 'autonoom' puur economisch gebied tot een dimensie van vrijwel al het nationale recht.
  • Feitelijke elementen:
    • 3 data:
      • 9 mei 1950
      • 25 maart 1957
      • 9 november 1989
    • 7 instellingen:
      • Parlement
      • Europese Raad
      • Commissie
      • Hof van Justitie
      • Europese Centrale Bank
      • De Rekenkamer
    • 10 verdragen:
      • Parijs  - EGKS
      • Parijs  - EDG
      • Rome  - EEG & Euratom
      • Single Act  - wijziging EEG
      • Maastricht  - EU & wijziging E(E)G
      • Amsterdam  - wijziging EU & EG
      • Nice  - wijziging EU & EG
      • Grondwetsverdrag  - Grondwetsverdag
      • Lissabon  - wijziging EU & VWEU
    • lidstaten:
      • 27 lidstaten
    • 13 Europese politici:
      • Churchill
      • Monnet
      • Schuman
      • Adenauer
      • Spaak
      • Beyen
      • de Gaulle
      • Kohl
      • Mitterrand
      • Delors
      • Thatcher
      • Merkel
      • Johnson
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wat is het attributie beginsel?
De EU-instellingen kunnen alleen besluiten nemen in domeinen waarvoor per Verdrag bevoegdheden zijn toegekend, niet op eigen houtje
Kritiek over de EU
  • De organen hebben veel macht
  • Oprichters hebben bewust voor gekozen om 'depolitisering' te bevorderen, door problemen te vertalen in technische problemen
  • Voorkeur voor stabiliteit en rechtszekerheid zijn belangrijk
  • Er is geen zichtbare oppositie, de afstand tot Brussel & constitutionele aard van de EU versterken dit.
Is de EU democratisch?
Formeel: alle wetgeving door democratisch verkozen vertegenwoordigers.

Dubbele vertegenwoordigingslijn:
  • Europese verkiezingen
    • samenstelling Europees Parlement
    • Meerderheid EP (+ regeringen) steunt Commissie
  • National verkiezingen 
    • bepalen samenstelling nationale parlementen
    • schragen nationale regeringen
    • dat bepaalt samenstelling Raad en Europese Raad
Waarom zijn er discrepanties tussen het recht en de praktijk?
  • Grondregels temmen de onvoorspelbaarheid en ongelijkheid tussen lidstaten. Belanrijk voor rechtsbesef en vertrouwen.
  • Maar in bijzondere of nood situaties moet soms worden geïmproviseerd en treden (machts-)verschillen naar voren.
  • Die spanning groeit nu dat de EU zich manifesteert in crisisgevoelige domeinen.
Stemmen in de Raad
Grondregel verdrag: "gekwalificeerde meerderheid" (art. 16 & 3-4 VEU)

Toch veel besluiten formeel met unanimiteit (verdragswijziging, begroting, art. 7 buitenlandpolitiek)

In de praktijk, vaak geen stemming ook als het wel kan, men zoekt consensus.
Voorzitter van de Europese Raad (Charles Michel)
3 belanrijke rollen (art. 15, lid 6 VEU)
  1. Leidt vergadering Europese Raad, bereidt ze voor en zorgt voor continuïteit
  2. Kan besluiten een top bijeen te roepen
  3. Vertegenwoordigt de Unie extern "op zijn niveau"


Weinig formele bevoegdheden; weinig staf, geen begroting, geen wetgevingsinitiatief. 
Sterk afhankelijk van eigen gezag bij andere leiders.
Voorzitter Comissie (Ursula von der Leyen)
6 belangrijke rollen: (art. 17 lid 6 VEU)
  • Nomineert commissarissen
  • Bepaalt interne organisatie
  • Kan individuele commissarissen ontslaan
  • Politieke sturing
  • 'Roving policy brief' kan elke portefeuille overnemen
  • Vertegenwoordigende functie (intern en extern)
De rekenkamer - art. 285-286 VWEU
  • Controle uitgave van EU
  • 28 leden
  • 6 jaar, herbenoembaar
  • al jaren zeer kritisch
Europese Centrale Bank (ECB) - art. 282-284 VWEU
  • Voert monetaire beleid
  • Onafhankelijk van de politiek
  • Raad van Bestuur (goeverneurs van alle Eurolanden)
  • Directie
Hof van Justitie van de EU (HvJEU) - art. 19 VEU
  1. HvjEU
  2. Het Gerecht
  3. Gespecialiseerde Rechtbanken (art. 257 VWEU)