Summary Class notes - Orientatiecursus Cultuurwetenschappen

Course
- Orientatiecursus Cultuurwetenschappen
- Martijn van der Burg
- 2019 - 2020
- Open Universiteit
- Algemene Cultuurwetenschappen
209 Flashcards & Notes
2 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary - Class notes - Orientatiecursus Cultuurwetenschappen

  • 1596146400 Tekst 1 Wat is cultuurwetenschappen?

  • Meerderheid onderzoekers ziet 'cultuur' als wezenlijk kenmerk van de mens. 
    Cultuur: Cultura agri = agricultuur/landbouw 
    Cicero: Cultura animi (zoals de boer zijn akker bewerkt, zo moet de mens geschoold worden)
  • Cultuur staat tegenover natuur. 
    Geestes- of cultuurwetenschappers bestuderen de werkelijkheid vanuit het perspectief van het bijzondere. Ze willen niet zoals natuurwetenschappers algemene wetten formuleren (filosoof Heinrich Rickert 1863-1936)
  • In de jaren zestig willen Britse onderzoekers een alternatief bieden voor traditioneel onderzoek. 
    Cultural Studies: subculturen en populaire media serieus nemen
  • Cultuurwetenschappen = overkoepelende term voor uiteenlopend onderzoek naar cultuuruitingen 
    Cultuur = geheel van gewoonten ten gebruiken van een groep mensen op een gegeven tijd en plaats
  • Interdisciplinair = men maakt gebruik van elementen van perspectieven van andere vakgebieden om zo het eigen vakgebied te benaderen en nieuwe inzichten te ontwikkelen.
  • Multidisciplinair = Er wordt gecombineerd maar sterk vastgehouden aan de eigen discipline. 

    Cultuurgeschiedenis is steeds meer interdisciplinair. Gericht op het doorgronden van het menselijk handelen en de gevolgen daarvan.
  • 1596232802 Geschiedenis van de cultuurgeschiedenis

  • Na 1780 kwam de tendens voor een meer integrale geschiedschrijving van cultuur als samenhangend verschijnsel, of op cultuur in bepaalde regio's en landen
  • Welke vier fasen zijn er in de geschiedenis van de cultuurgeschiedenis?
    1. Klassieke fase (1800-1950) 
    2. Sociale kunstgeschiedenis (jaren dertig) 
    3. Geschiedenis volkscultuur (jaren zestig) 
    4. Nieuwe cultuurgeschiedenis
  • Klassieke cultuurgeschiedenis (1800-1950) grote traditie waarop navolgers verder bouwden
    1. Kultur der Renaissance in Italien (1860) Jacob Burckhardt
    2. Herfsttij der Middeleeuwen (1919) Johan Huizinga
  • Wat zijn de voornaamste kenmerken van de klassieke cultuurgeschiedenis? (6X)
    1. Veel aandacht klassieke canon ( oudheid, hoge cultuur, schilderijen en literatuur) 
    2. Cultuuruitingen in historische context om beeld tijdperk te schetsen. (Burckhardt = beeld hele cultuur. Huizinga = gedachten en sentimenten tijdperk schetsen) 
    3. Verbanden leggen in cultuuruitingen, lezen als historisch bronnenmateriaal 
    4. Toegankelijke studies breed publiek 
    5. Vooral Duits. Periode voor 1871 geen Duitse eenheidsstaat: Duitse cultuur gecultiveerd. 
    6. Ander vak dan officiële politieke geschiedenis. CG: minder wetenschappelijk. Harde feiten vs interpretaties.
  • Wat zijn de voornaamste kenmerken van de tweede fase? (Weber, Elias, Gombrich en Panofsky?)
    1. Nadruk op terugkerende patronen en schema's in geschiedenis om werkelijkheid te duiden. 
    2. Vaak niet-historici (historici hielden zich minder vaak met CG bezig) 
    - Max Weber:   economische ontwikkeling vanuit cultuurhistorisch perspectief (Die Protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus)
    - Norbert Elias: studie beschavingsproces, zelfdiscipline gevolg maatschappelijke veranderingen.
    - Aby Warburg: Bijdrage brede Kulturwisschenschaft door verleden te duiden in Culturele schema's
    Op zijn ideeën werd voortgebouwd door onderzoekers als Ernst Robert Curtius, Ernst Gombrich en Edwin Panofsky (patronen en topoi)
  • Hoe leidde de (aanloop) tot de Tweede Wereldoorlog, tot een bloei van Cultuurgeschiedenis?
    - Invloedrijke cultuurhistorici, kwamen voor een groot deel uit Duitsland. Vlucht jaren dertig voor het nationaal socialisme 
    - In Groot-Brittannië en de VS werd nog weinig aan cultuurgeschiedenis gedaan. Engelstalige historici maken hier kennis met hun werk en deden inspiratie op . 
    - Grote invloed 'Marxistische historici was groot. Cultuurgeschiedenis ging zich meer richten op relatie cultuur en maatschappij 
    - Sociale en economische verhoudingen werden meer betrokken bij het cultuurhistorisch onderzoek
  • Verklaar de late opkomst van de volkscultuur
    - Jaren zestig. Volkscultuur is al veel ouder. Voorheen vooral gedaan door niet-historici, antropologen en folkloristen 
    - Academische historici zoals Eric Hobsbawn en E.P. Thompson kregen ook interesse.
    - Relatie tussen geschiedenis volkscultuur en marxistisch geïnspireerde geschiedschrijving
    - Betrokkenen zien werk als reactie op oudere methoden. (antwoord op cultuurgeschiedenis zonder gewone mensen) 
    - Meer aandacht voor lagere klasse en verhoudingen 
    - Groeiende behoefte op betere grip snel veranderende wereld 
    - Geschiedenis volkscultuur valt samen met opkomst 'culturele studies'
  • Welke drie Hongaren belangrijk in de Tweede fase in Groot-Brittannië?
    1. Karl Mannheim (socioloog) (interesse in sociologie van kennis) - studie gedachtegoed Duitse conservatieven
    2. Frederic Antal (kunsthistoricus) - (cultuur als uitdrukkingsvorm, reflectie maatschappij) (Francis Klingender, Anthony Blunt, John Berger)
    3. Arnold Hauser (kunsthistoricus) - (marxist) (cultuur gerelateerd aan sociale conflicten)
  • Jaren 70 en 80: opkomst van nieuwe cultuurgeschiedenis. (cultural turn) 
    - Cultuur is geen historische laag die geïsoleerd kan worden van andere lagen zoals economie, maatschappij en politiek 
    - Cultuur verwijst niet exclusief naar hogere cultuur, maar ook cultuur dagelijks leven, gewoonten, waarden, levensstijl. 
    -Cultuur is veelvormig en een wisselwerking met andere fenomenen.   (Bv politieke cultuur: debatten, ideologieën)
  • Klassieke cultuurgeschiedenis. Huizinga en Burckhardt
    - schetsen beeld van een tijdperk 
    - nadruk op geschiedenis klassieke oudheid, canon (kunst, literatuur, filosofie)
    - Burckhardt en Huizinga proberen kunstwerken te begrijpen door ze in hun historische context te plaatsen
    - gericht op verschillende verbanden tussen verschillende kunsten (zoeken naar relatie kunstvormen met tijdsgeest) 
    - Lezen van kunstwerken als geschiedkundig bronnenmateriaal bij duiding cultuur en tijd waarin ze ontstonden
  • Het was geen toeval dat....
    - Burckhardt en Huizinga schreven voor een breed publiek 
    - Cutuurgeschiedenis ontwikkelde zich voor de periode voor Duitse eenwording 1871. Het land was meer een culturele dan staatkundige gemeenschap 
    - cultuur en politieke geschiedenis waren elkaars tegenpolen.
  • Kenmerken Jacob Burckhardt - Die Kultur der Renaissance in Italien (1860)
    - Werk bestreek breed palet
    - weinig aandacht geschiedenis gebeurtenissen (alomvattend perspectief verleden)
    - terugkerende constante elementen in cultuur
    - dompelde zich onder in de kunst en literatuur die hij bestudeerde en deed daar algemene uitspraken over
  • Johan Huizinga - Herfsttij der Middeleeuwen (1919) 
    - Brede visie 
    - Geschiedkundig belang levensidealen (sentimenten) 
    - Beeld geven van cultuurpatronen (thema's, symbolen, vormen en sentimenten)
    - Visie is morfologisch, de vormen staan centraal
  • Wat was volgens Johan Huizinga het belangrijkste doel van een cultuurhistoricus?
    Een beeld geven van cultuurpatronen
  • Wat bedoelt Johan Huizinga met 'een beeld geven van cultuurpatronen?'
    Cultuurhistorici proberen karakteristieke gedachten en sentimenten van een tijdperk te beschrijven (en uitdrukking daarvan in literatuur en beeldende kunst)
  • Hoe worden cultuurpatronen blootgelegd? (Huizinga)
    Door studie van thema's, symbolen, sentimenten en vormen. 
    vooral vormen (culturele regels) zijn van belang
  • Van sociologie tot kunstgeschiedenis (1930)
    Max Weber (socioloog) (1864-1920) (klassieke periode) 
     Die Protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus (1904)
    - Ontleding op cultuurhistorische wijze de culturele wortels van het overheersende economische systeem West-Europa en Amerika) 
    Hoe het protestantisme met ethiek van hard en succesvol werken tot de ontwikkeling van de vrije markt heeft geleid)
  • Norbert Elias (socioloog, 1897 -1990) was volgeling Max Weber 
    -Uber den Prozess der Zivilation (1939)
    - Gericht op de geschiedenis van de tafelmanieren (ontwikkeling West-Europese hoven van zelfbeheersing en controle emoties)
  • Sociale kunstgeschiedenis (1930) 
    Aby Warburg (1866-1929): doel bijdrage leveren aan algemene Kulturwissenschaft 
    - bewonderaar Burckhardt
    - Schreef essays over specifieke aspecten Renaissance 
    - gericht op culturele schema's, formules en rituelen (waarneembare gebaren die in een tijdvak emoties uitdrukken; wind in meisjesharen)
  • Sociale kunstgeschiedenis (1930) 
    Cultuurhistorici gebruiken vaste culturele schema's bij interpreteren menselijk gedrag in het heden en verleden.
  • Noem een kenmerk van Aby Warburg
    Vooral interesse in klassieke traditie en de veranderingen op de lange termijn. Bij de analyse van die traditie richtte hij zich op culturele schema's formules en rituelen. Bijvoorbeeld waarneembare gebaren die in een tijdvak emotie uitdrukken. (wind in meisjesharen)
  • Noem een aantal kenmerken van het werk van Ernst Robert Curtius
    - Literatuuronderzoeker  
    - Europäische Literatur und Lateinisches Mittelalter 
    Belang retorische topoi/topos (stijlfiguur clichésituatie: muziekstad Wenen) 
    - Opduikende vaste formules of gemeenplaatsen (ideale landschap/omgekeerde wereld)
  • Ernst Robert Curtius (literatuuronderzoeker 1886-1956)
    Europäische Literatur und Lateinisches Mittelalter
    Belang retorische topoi/topos (stijlfiguur clichésituatie: muziekstad Wenen)
    Opduikende vaste formules of gemeenplaatsen (ideale landschap/omgekeerde wereld)
  • Ernst Gombrich (1901-2001): meest diepgaande ontwikkeling culturele schema
  • Wie ontwikkelde het culturele schema het meest diepgaand?
    Kunsthistoricus Ernst Gombrich
  • In de bibliotheek van Aby Warburg in Hamburg kwamen wetenschappers samen met een diepgaande belangstelling voor geschiedenis symbolen en de klassieke traditie
    Ernst Cassirer (cultuurfilosoof)
    Fritz Saxl, Edgar Wind, Erwin Panofsky (kunsthistorici)
  • Erwin Panofsky (1892 - 1968) 
    Ikonographie und Ikonologie (essay over de interpretatie van afbeeldingen) 
    Iconographie= interpretatie van het onderwerp (bv Laatste avondmaal) 
    Iconologie = het in een kunstwerk gecondenseerde wereldbeeld blootleggen van cultuur of sociale groep
  • Hitler kwam in 1933 aan de macht, veel wetenschappers vluchtten naar het buitenland. In Londen werd het Warburg Institute Londen opgericht
    Londen: Fritz Saxl, Edgar Wind (kunsthistorici)
    Amerika: Ernst Cassirer (cultuurfilosoof), Erwin Panofsky (kunsthistoricus), Ernst Kantorowicz (Mediëvist)
    De verhuizingen hadden grote gevolgen voor de gastlanden, cultuur en kunstgeschiedenis.
  • Welke historici vluchtten naar Londen en VS?
    Londen: Fritz Saxl, Edgar Wind (kunsthistorici) 

    Amerika: Ernst Cassirer (cultuurfilosoof), Erwin Panofsky (kunsthistoricus), Ernst Kantorowicz (Mediëvist)
  • De invloed van de diaspora op de Verenigde Staten was groot 
    - Voorheen werd meer nadruk gelegd op 'civilisation' dan 'culture'
    - Ideeëngeschiedenis in plaats van cultuurgeschiedenis (opkomst diaspora en toestroom Europese cultuurhistorici zorgden voor verandering)
  • Welke historici waren betrokken bij the New Historici?
    Het progressieve historici-echtpaar Charles en Mary Beard
  • De Verenigde Staten en Groot-Brittannië hadden voor de de diaspora al wel een zekere belangstelling voor cultuur en maatschappijvormen
    Maar de komst van de exilwetenschappers Midden-Europa opende echt de ogen voor cultuur en samenleving.
  • Ontwikkeling Volkscultuur, jaren zestig 

    Ontstaan in Duitsland eind 18e eeuw. 
    Vooral amateurs, folkloristen en antropologen hielden zich bezig met volksliedjes, volkssprookjes, dansen, volkse rituelen en ambachtskunst 
    Pas eind jaren zestig verdieping door universitaire historici
    The Jazz scene (1959) Francis Newton 
    The Making of the English working class (1963) Edward Palmer Thompson
  • Noem twee historici die belangrijk waren voor de ontwikkeling van de volkscultuur
    - Edward Palmer Thompson (The Making of the English Working Class (1963)
    - Eric Hobsbawm (Francis Newton) The Jazz Scene (1959)
  • Ontwikkeling Volkscultuur, jaren 60
    Edward Palmer Thompson had grote invloed op jonge historici
    - History Workshop (jaren zestig), gesticht door Raphael Samuel (gericht op de geschiedenis van het gewone volk)
  • Wie is de oprichter van de History Workshop?
    Raphael Samuel - History Workshop (gericht op de geschiedenis van het gewone volk)
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Welke drie Hongaren belangrijk in de Tweede fase in Groot-Brittannië?
1. Karl Mannheim (socioloog) (interesse in sociologie van kennis) - studie gedachtegoed Duitse conservatieven
2. Frederic Antal (kunsthistoricus) - (cultuur als uitdrukkingsvorm, reflectie maatschappij) (Francis Klingender, Anthony Blunt, John Berger)
3. Arnold Hauser (kunsthistoricus) - (marxist) (cultuur gerelateerd aan sociale conflicten)
Welke historici waren betrokken bij the New Historici?
Het progressieve historici-echtpaar Charles en Mary Beard
Wie ontwikkelde het culturele schema het meest diepgaand?
Kunsthistoricus Ernst Gombrich
Noem een kenmerk van Aby Warburg
Vooral interesse in klassieke traditie en de veranderingen op de lange termijn. Bij de analyse van die traditie richtte hij zich op culturele schema's formules en rituelen. Bijvoorbeeld waarneembare gebaren die in een tijdvak emotie uitdrukken. (wind in meisjesharen)
Hoe worden cultuurpatronen blootgelegd? (Huizinga)
Door studie van thema's, symbolen, sentimenten en vormen. 
vooral vormen (culturele regels) zijn van belang
Wat bedoelt Johan Huizinga met 'een beeld geven van cultuurpatronen?'
Cultuurhistorici proberen karakteristieke gedachten en sentimenten van een tijdperk te beschrijven (en uitdrukking daarvan in literatuur en beeldende kunst)
Wat was volgens Johan Huizinga het belangrijkste doel van een cultuurhistoricus?
Een beeld geven van cultuurpatronen
Welke wetgeving was er voor de bestrijding van bedrijfsongevallen? (2X)
1. Veiligheidswet = bedrijven met meer dan tien arbeiders onder toezicht 
2. Ongevallenwet= werkgevers en arbeiders verplicht verzekeren bij bedrijfsverenigingen of particuliere ondernemingen onder supervisie Rijksverzekeringsbank.
Waaruit bestond de invoering van de inkomstenbelasting?
-  vermogensbelasting (1892)
- bedrijfsbelasting, inclusief inkomen uit beroep (1893).
Welke historici vluchtten naar Londen en VS?
Londen: Fritz Saxl, Edgar Wind (kunsthistorici) 

Amerika: Ernst Cassirer (cultuurfilosoof), Erwin Panofsky (kunsthistoricus), Ernst Kantorowicz (Mediëvist)