Summary Constitutioneel recht

-
ISBN-10 9013078001 ISBN-13 9789013078008
1762 Flashcards & Notes
31 Students
  • These summaries

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary 1:

  • Constitutioneel recht
  • C A J M Kortmann P P T Bovend' Eert
  • 9789013078008 or 9013078001
  • 7e dr.

Summary - Constitutioneel recht

  • 1 DEEL 1: ALGEMENE BEGRIPPEN

  • hoe kan men een Staat definieren?
    als een organisatievorm waarin over de bevolking binnen een bepaald territoir macht in de zin van soevereine hoogste macht wordt uitgeoefend
  • welk element dient aanwezig te zijn om te kunnen spreken van een staat?
    soevereiniteit, dit onderscheid de staat in kenmerken van een straatbende
  • wat omvat een constitutie in materiele zin?
    het geheel van rechtsnormen, van geschreven en ongeschreven fundamentele rechtsbeginselen en rechtsregels
  • wat is een constitutie in formele zin?
    een wet die door een staat als grondwet wordt gepresenteerd en die zich door haar benaming, haar wijze van totstandkoming en herziening en haar hogere rechtskracht van andere wetten van die staat onderscheidt
  • wanneer spreekt men van een rigid constitution?
    indien een grondwet voorschrijft dat voor wijziging van de geschreven constitutie zwaardere procedure geldt dan voor wijziging van gewone wetten
  • wanneer spreekt men van een flexible constitution?
    wanneer wijziging van de geschreven constitutie en van gewone wetten op dezelfde wijze plaatsvindt, dus volgens dezelfde procedure
  • wanneer is er sprake van een flexible constitution?
    indien de grondwet dezelfde juridische status heeft als gewone wetten maar ook wanneer een staat geen grondwet bezit
  • waarom beschrijft Kortmann het staatsrecht of het constitutioneel recht als het primaire recht?
    omdat de gelding van het overige recht positief rechtelijk is te verklaren met verwijzing naar het staatsrecht of het constitutioneel recht
  • wat geeft Kortmann aan als functie van het staatsrecht?
    het staatsrecht constitueert (roept ambten in het leven) - attribueert (kent bevoegdheden toe) en reguleert (regelt de onderlinge relaties)
  • licht het principe van checks and balances eens toe?
    burgers staan een deel van hun natuurlijke vrijheid af in ruil voor veiligheid en welvaart, als echter de overheid een bedreiging voor de burger gaat worden, heeft hij het natuurlijke recht in opstand te komen. (LOCKE), dankzij de wederzijdse controle ontstaat een machtsevenwicht
  • wat was de leer der machtenspreiding en wiens naam kan men daaraan linken?
    MONTESQUIEU - deze gaf aan dat de macht niet in de hand van een persoon of groep kan zijn, door de macht te spreiden kunnen de verschillende ambten (machtsorganen) elkaar controleren en in evenwicht houden
  • noem een belangrijk element van het bestaansrecht van een staat?
    erkenning van de staat door andere staten
  • welk ambt is bevoegd tot de erkenning van staten?
    het volkenrecht wijst geen internationaal orgaan aan als het tot erkenning van staten bevoegde ambt; erkenning van een staat geschiedt door een of meerdere andere staten
  • onder wiens verantwoordelijkheid valt de erkenning van andere staten in het Nederlands constitutioneel recht?
    onder de verantwoordelijkheid van de regering (artikel 90 Gw)
  • welke criteria worden aangewend voor erkenning van staten?
    er moet zijn voldaan aan de feitelijke kenmerken van een staat; inhoudelijke criteria zoals democratische regeringsvormen en waarborging van grondrechten; de internationale en politieke verhoudingen, welke de bij (niet)erkenning betrokken politieke, financiele, economische enz. belangen uitdrukken
  • wat is het verschil in rechtsgevolg tussen erkenning van een staat en erkenning van een regering of overheid?
    GEEN; echter: er is pas sprake van een staat als er een overheid is, erkenning van een staat impliceert de erkenning van de regering van de desbetreffende staat en erkenning van een overheid impliceert de erkenning van 'haar staat'. Er is derhalve geen verschil in rechtsgevolg tussen beiden; in beide gevallen geeft de erkennende staat aan die andere entiteit te erkennen als subject van volkenrecht. De erkenning van een staat en niet erkenning van de regering heeft een politiek karakter: met erkenning van de staat geeft men aan dat aan de feitelijke elementen van een staat werd voldaan, casu quo dat men de bestaande toestand erkent, terwijl met de niet erkenning van een regering wordt aangegeven dat  men geen diplomatieke betrekkingen wil onderhouden met die staat
  • waarop duidt het volkenrechtelijk soevereiniteitsbegrip?
    op de onafhankelijkheid van een staat tov andere staten alsmede op de volkenrechtelijke subjectiviteit van een staat
  • waarnaar verwijst het begrip soevereiniteit in een materiele opvatting over soevereiniteit?
    naar de aard van het overheidsgezag, het gaat hierbij om soevereiniteit in de betekenis van de hoogste en onbeperkte rechtsmacht van de staat
  • waarnaar verwijst het begrip soevereiniteit in een formele opvatting over soevereiniteit?
    niet naar de aard van het overheidsgezag (dit is immers de materiele opvatting) maar naar de manier waarop de hoogste rechtsmacht vorm krijgt 
  • naar welke leer kan men een verbinding leggen bij een formele benadering van het soevereiniteitsbegrip?
    naar de leer van de kompetenz-kompetenz
  • wat houdt de leer van de kompetenz-kompetenz in?
    de bevoegdheid om over eigen bevoegdheid te beslissen
  • waarvoor gebruikt men de leer van de kompetenz-kompetenz vaak?
    het wordt vaak gehanteerd om te bepalen bij welk orgaan of orgaancomplex binnen een gegeven staatsbestel de soevereiniteit berust
  • hoe wordt volkenrechtelijke soevereiniteit primair opgevat?
    als zelfstandigheid en onafhankelijkheid van andere staten, daarom spreekt men ook wel over negatieve sievereiniteit
  • wat houdt het recht van territoriale integriteit in?
    de onschendbaarheid van het grondgebied van de staat (van belang hierbij zijn de fysieke grenzen en hun afbakening maar ook het luchtruim en de territoriale zee
  • wat houdt het recht van territoriale soevereiniteit in?
    het volkenrechtelijke en gewaarborgde recht om over het grondgebied van de staat te beschikken
  • wat is een territoriaal statuut?
    het recht van de staat tot uitoefening van soevereine rechtsmacht binnen zijn grondgebied
  • wat is het personeel statuut?
    regeling van de verhouding staat - staatsburgers welke ook gelding heeft buiten de grenzen van zijn territoir
  • wat is het interventieverbod?
    het beginsel van niet in menging in de binnenlandse aangelegenheden van een soevereine staat
  • wat houdt het recht van soevereine gelijkheid in?
    het recht van de staat op een gelijke juridische status in de internationale rechtsvorming en de gelijke aanspraak op een onafhankelijke en ongehinderde uitoefening van soevereine rechtsmacht op zijn grondgebied
  • wat vloeit voort uit de soevereiniteit van de staat?
    dat de staat niet tegen zijn wil kan worden onderworpen aan de rechtsmacht van een andere staat. De rechter is derhalve niet bevoegd kennis te nemen van een vordering tegen een vreemde staat, tenzij deze zich vrijwillig bij de rechtsmacht van de rechter neerlegt
  • noem de regel van soevereine immuniteit?
    dat de rechter niet bevoegd is kennis te nemen van een vordering tegen een vreemde staat tenzij deze zich vrijwillig bij de rechtsmacht van de rechter neerlegt
  • hoe past men de regel van soevereine immuniteit tegenwoordig toe?
    de regel geldt niet meer absoluut. Een beroep op de soevereine immuniteit wordt in het algemeen gesproken slechts gehonoreerd wanneer de staat als overheid (iure imperii) heeft gehandeld en de vreemde overheidshandeling publiekrechtelijk van aard is. Indien de vreemde staat een privaatrechtelijke relatie met een particulier is aangegaan, dan acht de rechter zich in de regel bevoegd om van het geschil ter zake kennis te nemen
  • waarover gaat het in de eigenlijke betekenis van Kompetenz-Kompetenz?
    het gaat niet om de bevoegdheid van anderen maar om de eigen bevoegdheid
  • waarvoor wordt de formule van de K-Kompetenz vaak gehanteerd?
    om te bepalen bij welk orgaan of orgaancomplex binnen een gegeven staatsbestel de soevereiniteit berust
  • waar ligt de soevereiniteit van het NL staatsbestel en waarom?
    vaak wordt gezegd: bij de grondwetgever (deze opvatting is wel bestreden!) - buiten de grondwetgever is er in ons staatsbestel geen orgaan of autoriteit te vinden die bevoegd is vrij en zelfstandig de grenzen van de eigen bevoegdheid te bepalen. De wetgever vindt zijn bevoegdheidsgrenzen in de Gw, deze voorschriften binden de wetgever en hij is onmachtig ze te wijzigen. De Gw bevat ook voorschriften voor de Gw gever (de bepalingen voor herziening van de Gw) maar deze kunnen door hem worden gewijzigd; ook overigens kent onze Gw geen bepalingen welke niet vatbaar zijn voor verandering
  • wat is het verschil tussen een formele en een materiele opvatting van het soevereiniteitsbegrip?
    materieel : aard van het overheidsgezag en formeel : bij wie dat overheidsgezag berust
  • wat verstaat men onder volkenrechtelijke soevereiniteit?
    dit wordt opgevat als zelfstandigheid en onafhankelijkheid van andere staten
  • wat is de betekenis van het zijn van volkenrechtelijk rechtssubject?
    de bevoegdheid om als subject van volkenrecht rechtsvormend op te treden in het volkenrechtelijke (internationale) rechtsverkeer
  • zijn staten als zijnde volkenrechtelijk rechtssubject enkel aan de door henzelf gesloten verdragen gebonden?
    NEEN; ook aan dwingend volkenrecht (ius cogens), aan het internationaal gewoonterecht en aan de algemene rechtsbeginselen aanvaard door beschaafde volkeren (zie artikel 38 Statuut van het Internationaal gerechtshof) 
  • waaraan ontleent het internationaal gewoonterecht zijn rechtskracht?
    aan de veronderstelde (maar stilzwijgende) aanvaarding door de staten
  • aan welke drie elementen moet ook alweer zijn voldaan om te spreken van een staat?
    - een groep mensen; - een territoir - een bevoegd gezag die daadwerkelijk onafhankelijk en effectief gezag uitoefent over die personen
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Summary 2:

  • Constitutioneel recht
  • C A J M Kortmann
  • 9789013054934 or 9013054935
  • 6e geh. herz. dr.

Summary - Constitutioneel recht

  • 1 Staatsrecht

  • Waarop heeft het staatsrecht betrekking?
    Het staatsrecht heeft betrekking op verhoudingen waarbij de overheid is betrokken.
  • Hoe wordt in het boek staatsrecht of constitutionele recht in hoofdzaak beschouwd?
    Als het recht van een bepaald door het recht geregeld verband dat wij staat noemen.
  • De grondwettelijke delegatieterminologie is beperkt tot de Grondwet zelf. Het besluit-begrip van de Algemene wet bestuursrecht dekt lang niet alle besluiten die de Grondwet kent.
  • Waarop heeft het staatsrecht betrekking?
    Op verhoudingen waarbij de overheid betrokken is, relaties tussen de overheid en de onderdaan.
  • Het staatsrecht kan worden omschreven als het primaire recht dat betrekkingen binnen de overheid, alsook betrekkingen tussen de overheid en de onderdanen regelt.
  • Waarmee houdt het begrip overheid verband?
    Macht en bevoegdheid
  • Het staatsrecht is het primaire recht dat uitsluitend overheidsambten instelt, daaraan bevoegdheden toekent en hun onderlinge betrekkingen alsmede die tot de onderdanen regelt.
  • Hoe kan macht worden beschouwd?

    Feitelijke potentie tot dwang.
  • Bevoegdheid is te beschouwen als?
    Rechtens geregelde macht.
  • Welke idee heeft grote gevolgen gehad voor de ontwikkeling van de overheid en haar organisatie?
    De idee dat overheidsmacht kan of moet toevallen aan een ambt en niet aan een persoon.
  • Welke definitieve omschrijving  van het staatsrecht of constitutioneel recht wordt gegeven?
    Het is het primaire recht dat alleen overheidsambten instelt, daaraan bevoegdheden toekent en hun onderlinge betrekkingen en dat van onderdanen regelt.
  • 2 De staat in het volkenrecht

  • Hoe geschiedt erkenning van een staat?
    Erkenning van een staat geschiedt door een of meer andere staten. Deze erkenning vindt plaats door gedragingen van een of meer staten, waaruit blijkt dat zij de (te erkennen) staat beschoiwen als een subject van volkenrecht.
  • Welke 2 redenen zijn er om aandacht te schenken aan de staat in zijn "externe verhoudingen"?
    1. Bij het begrip staat veronderstellen wij dat er meer dan één staat is.
    2. De nationale Grondwet er van uitgaat dat er dergeljke betrekkingen (kunnen) bestaan. De Grondwet spreekt van verdragen, van oorlog en defensie. Deze verschijnselen duiden op mogelijke externe relaties.
  • Op welke drie wijzen kan een staat ontstaan of tenietgaan?
    1. een bestaande staat deelt zich op in kleinere staten
    2. twee of meer staten gaan op in één staat
    3. een staat ontstaat op een territoir met een bevolking, dat daarvoor niet onder enige staat viel
  • Aan welke 3 elementen moet volgens het volkenrecht zijn voldaan om van het bestaan en ontstaan van een staat te kunnen spreken?
    1. Groep personen.
    2. Territoir
    3. Geregeerd door een overheid die effectief en daardwerkeljk onafhankelijk gezag uitoefent over die groep personen.
  • Wanneer houdt een staat op te bestaan?
    Als de staat niet meer voldoet aan een of meer van de drie essentiële criteria.
  • Het volkenrecht stelt dat een staat berust op de macht van de feiten, waarom is dit niet geheel het geval?
    Er is sprake van onafhankelijk gezag er wordt ook wel gesproken over soevereiniteit wat aanduidt dat de overheid rechts niet onderworpen is aan de overheid van een andere staat. Van deze onafhankelijkheid kan ook sprake zijn wanneer vanuit niet juridisch oogpunt sprake is van afhankelijk. Te denken valt aan economische afhankelijkheid of vanuit defensie.
  • Aan welke drie elementen moet volgens het volkenrecht zijn voldaan voor het bestaan en ontstaan van een staat?
    • een groep personen
    • die leven op een bepaald territoir
    • moet geregeerd worden door een overheid die effectief en daadwerkelijk onafhankelijk gezag uitoefent over die personen
  • Op welke drie wijzen ontstaan staten en gaan zij teniet?
    1. Bestaande staat deelt zich op in kleinere staten.
    2. Twee of meer staten gaan op in één.
    3. Een staat ontstaat op  een op een territoir met een bevolking, dat daarvoor niet onder enige staat viel.
  • Bij de kwestie van het ontstaan en tenietgaan van een staat houde men voor ogen dat deze niet samenvalt met die van het ontstaan en tenietgaan van een bepaalde nationale overheid.
  • Hoe staat het volkenrecht tegenover de constitutionele inrichting en praktijk van een staat?
    Onverschillig.
  • Een staat is niet verplicht een andere staat te erkennen, ook al voldoet deze aan de volkenrechtelijke vereisten. Voor de ene staat is de (erkende) staat subject van volkenrecht, voor de andere staat is dezelfde (niet-erkende) staat dat niet.
  • Wanneer spreekt men van erkenning van een staat?
    Bij het rijzen van de vraag wie bepaalt dát er aan die criteria is voldaan.
  • Erkenning van een staat als staat impliceert dat die staat een overheid heeft.
  • Is er binnen het volkenrecht met betrekking tot de erkenning van staten één instantie bevoegd tot erkenning?
    Nee, dit is een minder ontwikkeld rechtssysteem dan in het nationale rechtssyteem waarbij nauwkeurig is geregeld welke ambt of welke ambten tot erkenning van een rechtens relevante status bevoegd zijn en volgens welke procedure dit moet of kan geschieden.
  • Hoe geschiedt erkenning van een staat?
    1. Door gedrag van een of meer staten waaruit blijkt dat zij de (te erkennen) staat beschouwen als een subject van volkenrecht.
  • Kan de erkenning van een staat relatief zijn?
    Ja. Voor de ene staat is de erkende staat subject van volkenrecht voor de andere staat is dezelfde staat dan niet. Voorbeelden Kosovo, DDR, Israël en Taiwan.
  • Is de vraag of een staat een andere erkent of moet erkenning te beantwoorden aan de hand van volkenrechtelijke normen?
    Nee. Het zijn de staten zelf die antwoord gegeven op de vraag of voldaan is aan de voornaamste volkenrechtelijke criteria.
  • Is een staat verplicht een staat te erkennen als deze aan de criteria voldoet?

    Aangenomen mag worden dat een staat niet verplicht is een andere staat te erkennen, ook al voldoet deze  aan de volkenrechtelijke vereisten.
  • Waar hangt de vraag van de erkenning van een staat in hoge mate van af?
    Van de nationale en internationale politieke verhoudingen.
  • Is de nationale erkenning van een overheid hetzelfde als het erkennen van een staat?
    Nee. De begrippen moeten niet worden verward.
  • Dient een staat in volkenrechtelijke zin een overheid te bezitten?
    Ja. Erkenning van een staat als staat impliceert dat die staat een overheid heeft. Is er geen overheid dan is er volkenrechtelijk geen staat.
  • Kan er sprake zijn van enerzijds erkenning van een staat, anderzijds niet erkenning van een overheid?
    Ja. De niet-erkenning heeft dan geen betrekking op een overheid in abstracto maar op een bepaalde concrete persoon of groep personen die beweert de overheid van een bepaalde staat te zijn.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

def attributie
= primaire toekenning van bevoegdheden
samenhang attributie bevoegdheid en taakstelling
taakstelling zonder bevoegdheid geen zin (lege huls)
bevoegdheid zonder taakstelling ook geen zin (geen doelstelling waarvoor bevoegdheid gebruikt kan worden

vooral constitutionele recht betrekking op bevoegdheid & politiek op taakstelling
taakstellingen geven geen bevoegdheid omdat
dit de limiterende bevoegdheidsattributie zou doorbreken
let op onderscheid attributie en taakstelling
taakstellingen constitueren geen bevoegdheden

bv gw taakstelling = bv 18-23 GW  
taakstellingen komen ook buiten gw voor (bv in bestuursrecht)
attribuerende functie
toekennen, scheppen, bevoegdheden tbv geconstitueerde ambten

1. scheppen bevoegdheden die nog niet bestonden
2. attribuerende instantie beoefent zelf niet functie uit die deze heeft geschapen
3. ambten die attribuerende bevoegdheid bezitten kunnen deze onder omstandigheden zelf ook weer overdragen
4. limitatief: slecht die bevoegdheid die is toegekend en meer niet! (meerenberg arrest)
constituerende functie
instellen ambten
regeling omvang, samenstelling, inrichting ambten

wijze waarop fraters van ambt worden aangewezen, ontheven of ambt verliezen
functie staat & constitutie
1. constituerend: roept ambten in het leven
2. attributie: kent bevoegdheden toe aan geconstitueerde ambten
3. reguleert: regelt onderlinge relaties   tussen ambten en ambten en onderdanen
welke overheidsambten hebben constituerende functie?
alleen diegene die daar bevoegdheid toe hebben gekregen

altijd herleidbaar
buiten de tot constitutie herleidbare ambten
geen overheidsambten mogelijk

constituerende functie staatsrecht is limitatief
wezenkenmerk van geschreven recht
stabiliteit en bestendigheid