Summary Fons et origo iuris Versio Belgica een historische inleiding tot het vermogensrecht

-
ISBN-10 9086593682 ISBN-13 9789086593682
234 Flashcards & Notes
1 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Fons et origo iuris Versio Belgica een historische inleiding tot het vermogensrecht". The author(s) of the book is/are Johannes J Hallebeek Tammo Wallinga. The ISBN of the book is 9789086593682 or 9086593682. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

Summary - Fons et origo iuris Versio Belgica een historische inleiding tot het vermogensrecht

  • 1.1.1 een wettekst uit de oudheid herontdekt

  • Hoe heeft de herontdekking van het Romeins recht aan het eind van de elfde eeuw te Bologna een fundament gevormd voor de Middeleeuwse en latere rechtswetenschap?
    De  Romeinse wettekst (samen met de bijbel) is bepalend geweest voor de gemeenschappelijke rechtscultuur van Europa tot aan de vooravond van de codificaties. Het heeft zijn stempel gedrukt op ons privaatrecht tot de dag van vandaag
  • Welke wettekst had de grootste invloed op het huidige recht?
    Wetgeving van Justinianus
  • Hoe werd in de twaalfde eeuw de benaming Corpus iuris Civilis algemeen aanvaard om de Justiniaanse wetgeving aan te duiden als de verzamelnaam voor het geheel van recht?

    Ius civile ( = burgerlijk recht) wijst erop dat het gaat om Romeins recht dat aan de universiteiten sinds de late Middeleeuwen werd onderwezen waarbij de wetgeving van Justinianus bestond uit verschillende onderdelen, nl. De instituten (= leerboek) + de Digesten ( = een tweetal bloemlezingen met meer casuïstisch materiaal). 
  • Hoe was de wetgeving van Justinianus opgedeeld?
    Een leerboek en een twee bloemlezingen
  • Waarom is het Corpus iuris canonici =/ Corpus iuris civile?
    Omdat het canoniek recht het kerkelijk recht is en
  • Wat is het corpus iuris canonici
    Een compilatie van teksten van canoniek recht
  • In welk opzicht toont de vergelijking van het corpus Iuris met de romeinse god Janus (tijd) aan dat het sporen draagt van een lange rechtsontwikkeling?
    Janus wordt afgebeeld met twee gezichten waarvan de ene verwijst naar het verleden en de andere naar de toekomst. Dit kan men ook zeggen van het corpus iuris, omdat de tekst tot stand is gekomen in de 6de eeuw n.C. Maar het materiaal bevat dat vaak veel ouder is.
  • Wat is de romantische traditie
    Het was de basistekst voor juridisch onderwijs tot aan de codificatie
  • Wat bedoelt met de afsluiting van het Romeins recht (= eerste leven) dat een periode van meer dan duizend jaar heeft omvat?
    Het corpus iuris gaat van de oeroude Wet van de twaalf tafelen uit 451 v.C. Tot aan de dagen van Justinianus zelf.
  • Hoe was de corpus iuris vanaf het einde van de 11de eeuw t.e.m. 19de eeuw over heel Europa de basistekst voor het juridisch onderwijs?
    Aan het einde van de 11de eeuw werd het fundamenteel voor de romantische traditie tot het ontstaan van de codificaties (=wetboeken) in de 19de eeuw
  • Wie luidde de tijdperk van de receptie in? En wat was het gevolg hiervan?
    De eerste periode van wetenschappelijke interesse komt van de  glossatoren en die vond haar afsluiting in de gezagvolle Glosse van Accursius . In de daaropvolgende periode was het de tijd van de commentatoren die de eerste stappen zetten in de praktische toepassing van de Corpus iuris. Hierdoor drong het Romeins recht in de rechtspraktijk en vermengde zich met het inheemse geldende recht.
  • Waarom kunnen we spreken van een ius commune?
    Het continentaal Europees recht van voor de codificaties vertoont een grote overeenstemming in rechtsbegrippen, rechtsdogmatiek en rechtsbeginselen die is terug te voeren op de gemeenschappelijke voedingsbodem van het Corpus iuris.
  • 1.1.2 geen moderne systematiek

  • Waarom heeft de corpus iuris geen moderne systematiek?
    1. Het bevat geen teksten door de wetgever zelf maar compilaties van al bestaande werken 
    2. Het is geordend in 3 afzonderlijke boeken in plaats van één overzichtelijk wetboek 
    3. Het is niet geordend van algemeen naar bijzonder met schakeringen maar uit titel met eigen opschrift die over bepaald e onderwerpen gaan 
  • Waarom is het wetboek (= Corpus iuris) waarmee Justinianus zijn keizerrijk van één recht wilde voorzien ander opgebouwd dan onze hedendaagse wetboeken?
    1. Het is een Verzameling en bewerking van reeds bestaand materiaal dus het bevat geen teksten die zijn ontworpen door de wetgever zelf (door Justinianus of zijn kanselarij )
    2. Dat materiaal is te vinden in 3 afzonderlijke boeken (ipv in één overzichtelijk wetboek) waarbij ieder een geheel eigen karakter heeft.
    3. De ordening van de stof binnen de Instituten, Digesten en Codex is onvergelijkbaar met die van moderne codificaties. De boeken zijn opgebouwd uit titels met eigen opschrift, die teksten betreffende dat onderwerp bevatten
  • Hoe is de corpus iuris of het wetboek van Justinianus verder opgedeeld?
    Het leerboek is opgedeeld in de instituten en de twee bloemlezingen in de digesta en codex
  • Hoe komt het dat de 3 delen van het corpus iuris een geheel eigen karakter hebben?
    1. De instituten = een leerboek dat is gebaseerd op een ouder leerboek --> descriptieve teksten beschrijven het recht in algemene bewoordingen
    2. De Digesten = fragmenten (eerder adviezen) uit juristengeschriften die dateren uit de klassieke periode van het Romeins recht (1e e. V.C - 3de e. N.C.) --> casuïstische teksten die ingaan op een rechtsvraag die zich heeft voorgedaan met alle daarbij behorende bijzonderheden
    3. De Codex = selectie van keizerlijke beslissingen die constituties worden genoemd (2de-6de eeuw) --> casuïstische teksten waarbij de romeinse keizer een beslissing neemt voor een concreet geval.
  • Wat staat er in het leerboek van de corpus iuris?
    Dit zijn de instituten, het is een leerboek gebaseerd op een ouder leerboek van c.a. 126 n.C.
  • Hoe vindt men het antwoord op een bepaalde rechtsvraag?
    In alle afzonderlijke delen van Corpus iuris zoeken (I/D/C), maar er kunnen buiten de titels nog relevante teksten zich bevinden naast de titels vooral voor D en C
  • Wat staat er in de 2 bloemlezingen van de corpus iuris?
    Het eerste boek is de Digesta, dit bevat fragmenten uit juristengeschriften die dateren uit de klassieke periode van het Romeinse recht. Het tweede boek is de codex, deze bevat een selectie van keizerlijke beslissingen en dateren van de tweede tot de zesde eeuw
  • Kan worden teruggevorderd wat onverschuldigd is betaald of gepresteerd?
    In BW is de ontvanger gehouden het onverschuldigde terug te betalen. In het C.I. Wordt de betaling (solutie) enkel het betalen van geld of leveren van zaken verstaan, terwijl BW iedereen prestatie die wordt verricht (ook handelen) een onverschuldigde betaling kan zijn.
  • Hoe werden keizerlijke besllisngen genoemd die in de codex van de corpus iuris stonden?
    Constitutiones
  • Als iemand wist dat de betaling onverschuldigd was, kan hij dan niets vorderen?
    Volgens de instituten kan wat per vergissing (per errorem) onverschuldigd betaald is, worden teruggevorderd, maar om de vraag volledig te beantwoorden moeten we kijken naar andere delen van het corpus iuris zoals de D en C waar gehele titels aan de onverschuldigde betaling gewijd zijn. 

    In het Middeleeuwse onderwijs in het Romeins recht was het daarom van groot belang verbanden te leggen en bij iedere tekst andere relevante teksten van het C.I.  erbij te halen. Soms uit plaatsen die ook het eerste zicht niet te maken hebben met de tekst (= allegaties)

    Instituten zijn steeds algemeen en descriptief terwijl C en D casuïstisch zijn en veel gevallen bespreken. 
    • vb. Perongeluk eigen slaaf gekocht
      • man wil zijn vordering tegen ontvanger (conditio) want hij heeft zich vergist
    • vb. Terugvordering wensen omdat je vader van wie jij de eigenaar bent iets meer heeft betaald dan verschuldigd was indien je kan bewijzen dat jij de erfgenaam bent.

    De justiniaanse wetgeving maakt onderscheid tussen twee soorten vergissingen:
    • error facti = vergissen ten aanzien van de feiten
      • onverschuldigd betaalde kan enkel hier worden teruggevorderd
    • error iuris = vergissen omdat men onbekend is met de wet
      • geen terugvordering
        • adagium ontleed = rechtsdwaling strekt tot nadeel (error iuris nocet)
  • Hoe verschilde het karakter van de van de verschillende boeken in de corpus iuris?
    Het leerboek of de teksten van de instituten zijn descriptief terwijl de Digesten en codex of bloemlezingen casuïstiek zijn.
  • Hoe werden rechtsvragen opgelost met gebruik van de corpus iuris?
    Doorheen de 3 boeken waren er verschillende vindplaatsen voor hetzelfde onderwerp. Deze teksten moesten worden samen gelezen dit hete de allegaties
  • Welke vergissingen zijn er in de Justinaanse wetgeving?
    Error facti of vergissing in de feiten en de era iuris of vergissing in het recht
  • Wanneer kon men volgens de Justinaanse wetgeving de onverschuldigde betaling wel terugvorderen  en wanneer niet?
    Wanneer het ging om een vergissing error iuris kon men de betaling niet terugvorderen bij een vergissing error facti wel
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wanneer wordt van bloot-eigenaar gesproken?
Rechten die verschillende doelen dienen en belasten het eigendomsrecht op verschillende strekkende wijzen.
  • vruchtgebruik bv laat vr de eigenaar geen nut en plezier van zijn zaak over
  • deze beperkte zakelijke rechten verdeeld in (naargelang hun doel):
    • genotsrechten
      • vruchtgebruik, gebruik en bewoning, erfdienstbaarheid en opstal => van deze rechten haal je voordeel uit 
    • zekerheidsrechten
      • rechten van pand en hypotheek in romeins recht => schuldeiser heeft een zakelijk recht op een zaak die aan de schuldenaar toebehoort, om igv wanbetaling de zaak te kunnen verkopen en zich te verhalen op de opbrengst
Wat houdt het eigendomsrecht dat belast is met een zakelijk recht ten behoeve van een ander in?
Naast eigendom zijn er andere minder strekkende zakelijke rechten. Zij zijn gevestigd op een zaak die aan een ander in eigendom toebehoort
Wat houdt de derde bijzondere rechtsmiddel ter bescherming van eigendom juist in, nl. De actio negatoria?
Met deze actie kan de eigenaar van een zaak optreden tegen degene die inbreuk maakt op zijn eigendomsrecht, wanneer die inbreuk kan worden opgevat als een ten onrechte gepretendeerde
  • erfdienstbaarheid
  • vruchtgebruik


doel actie: gepretenteerd recht bestaat niet en tot herstel van de oorspronkelijke toestand
Geldt voor beide rechtsmiddelen dat men steeds moet bewijzen dat men eigenaar is?
Ja, door aan te tonen dat

  • op één van de natuurlijke wijzen eigendom te hebben verkregen
  • het verweer van langdurig bezit
    • door ongestoorde uitoefening van het bezit gedurende 10-20 jaar, indien hij een vergelijkbare sterke zakerechtelijke positie heeft
  • je eigenaar bent geworden obv eigendomsrecht dat is overgedragen op hem
    • moeilijk want je moet bewijzen dat rechtsvoorganger en die zn voorganger eigenaar was geweest.
beschikt de eigenaar in zijn hoedanigheid eveneens over het verweer eigenaar te zijn?
Ja, hij kan hiermee de aanspraken van anderen afweren
Wat is de revindicatie en waarom stelt de eigenaar dit in in zijn hoedanigheid van eigenaar?
De revindicatie is een zakerechtelijke actie die hij kan instellen tegen eenieder die de zaak
  • onder zich heeft,
  • deze weigert af te geven
en daarom als bezitter van de zaak kan worden aangemerkt
Wat zijn bezitsacties?
Het zijn rechtsmiddelen die iedere bezitter kan instellen indien inbreuk wordt gemaakt op zijn feitelijke macht
In de late middeleeuwen meenden sommige Italiaanse steden zoals Venetië en Genua dat zij de scheepvaart in hun kustwateren door anderen mochten verhinderen. Op welk beriepen zij zich om deze aanspraken te onderhouden?
Longissimi temporis prescriptie van het Romeins recht
  • deze rechten w al uitgeoefend sinds mensenheugenis gelden als rechtmatig
  • hier w gesproken van verjaring, maar is geen sprake van verjaring
    • rechten gelden van ouderdom, niet omdat zij door tijdsverloop zijn ontstaan
Voor het geval de bezitter zich enkel kan beroepen op zijn goede trouw, maar niet in staat is een geschikte titel aan te tonen, zal deze bezitter dan, zelfs in geval de zaak is gesloten, op zeker moment worden bevrijd van aanspraken van anderen?
BW kent een bevrijding van aanspraken van anderen in 30 jaar waarbij het niet nodig is een titel aan te tonen
  • bescherming w verkregen vanwege extinctieve verjaring van de revindicatie en andere zakenrechtelijke acties (niet via verjaring) net als in BW dus
  • bescherming is in tussentijd zwak
  • beschikt enkel over possessoire bescherming
  • deze vorm van bevrijding van aanspraken van anderen w verweer vanwege zeer langdurig bezit genoemd
    • termijn van 30/40 jaar vereist
    • bezitter kan na ommekomst van tijd beschermd w door actie


De Romeinen kennen ook een bevrijding van aanspraken van anderen, maar vereisen een lange termijn van ongestoord bezit
Wat is het opmerkelijk verschil tussen verkrijging door usucapio en de bescherming door Longi temporis praescriptio?
verkrijging door usucapio 
  • het eigendomsrecht gaat over op de bezitter zoals het heeft bestaan bij de eigenaar tot dat moment
    • dus eventueel belast met pandrecht of andere beperkte rechten
    • bezitten w eigenaar, maar moet oudere op de zaak rustende pandrechten tegen zich laten werken
    • door langdurig bezit gaat eigendomsrecht niet over en verkrijgt de bezitter slechts een verweer die hem beschermen tegen voormalige eigenaar 
  • roerende zaken


bescherming door Longi temporis praescriptio
  • onroerende zaken
    • kunnen n w verkregen door usucapio, maar de bezitter w wel beschermd door LTP
  • om verweer van langdurig bezit te krijgen, moet w voldaan aan aantal vereisten 
    • bezit rechtmatig verkregen 
    • en op goede trouw
    • ogv geschikte titel
    • men kan het niet krijgen indien de grond eerder aan een ander met geweld is ontnomen
    • door de wet vereiste termijnen van 10-20j zijn voltooid