Summary Geschiedenis van de democratische rechtsstaat in Nederland

-
ISBN-10 9006462551 ISBN-13 9789006462555
261 Flashcards & Notes
9 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Geschiedenis van de democratische rechtsstaat in Nederland". The author(s) of the book is/are Ad Oostveen Eindred Maria van Haperen. The ISBN of the book is 9789006462555 or 9006462551. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Geschiedenis van de democratische rechtsstaat in Nederland

  • 1 Vrijheidsrechten en politieke rechten in Nederland

  • Hoe ontstond de persoonlijke vrijheid in de steden?
    De landsheren gaven de steden en hun inwoners stadsrecht. De persoonlijke vrijheid daarin had de kracht van de wet.
  • Stedelingen heetten vroeger poorters. De landsheren gaven de steden en de inwoners stadsrecht. De persoonlijke vrijheid had daarin kracht van wet.
  • NL was in de 15e eeuw deel van het hertogdom Bourgondië. Door een huwelijk tussen Maria van Bourgondië en Maximiliaan van Habsburg kwamen de gebieden onder de Oostenrijkse Habsburgers die ook Spanje hadden. Karel V probeerde toen alle gewesten via Brussel centraal te besturen. De Nederlandse gewesten waren tegen deze centralisatiepolitiek.
  • Door onvrede over het Spaanse beleid tegen de protestantse Reformatie en een economische crisis brak in 1566 de Beeldenstorm uit. Als straf werd Alva gestuurd. Door zijn harde optreden en door zijn nieuwe wetten kwam NL in oorlog met Spanje. Om dit te rechtvaardigen beriepen opstandelingen zich op oude rechten en privileges. Zo werd verwezen naar de Blijde inkomst van Brabant uit 1356.
  • In 1572 kreeg Willem van Oranje de leiding over de opstand. De Statenvergadering benoemde hem tot stadhouder, wat eigenlijk alleen een koning mocht doen.
  • Na de pacificatie van Gent in 1576 was er tijdelijk sprake van een gezamenlijke strijd, maar al snel scheidde de zuidelijke gewesten zich af. Hierna werd in het noorden in 1579 de unie van Utrecht opgericht. Dit was een militair bondgenootschap. Dit document legde de grondslag voor de Republiek der Verenigde Nederlanden van 1588. Gewesten mochten hierin veel privileges behouden.
  • In 1580 sprak Filips II de banvloek uit over Willem van Oranje. Willem antwoordde met zijn Apologie, waarin hij recht op verzet tegen de koning claimde. In 1581 werd Filips formeel afgezet door de Staten Generaal met de Acte van Verlatinghe. Het ging de opstandelingen niet alleen om geloofsvrijheid, maar ook de verdediging van politieke vrijheden en privileges.
  • In de Republiek gold gewetensvrijheid. Al waren de minderheden wel beknopt door de wet, er gold namelijk geen vrijheid van godsdienstuitoefening, al viel dat in de praktijk dan wel weer mee. Dit klimaat van algemene vrijheid was mogelijk door het ontbreken van een sterk centrale burgerlijke overheid als een machtige geestelijkheid.
  • Ook op het gebied van vrijheid van drukpers was de Republiek een uitzondering in Europa. De drukpers werd wel aan banden gelegd, maar toch waren ze in de praktijk helemaal vrij. Dit kwam door het particularisme. Steden moesten namelijk de bevelen van de Gewestelijke Staten opvolgen en dat lukte lang niet altijd. Er werd alleen tegen opgetreden als drukwerk de interne rust of veiligheid van de staat bedreigde. In andere gevallen werd het beleid van Holland waar de meeste drukkers stonden gevolgd. Door deze vrijheid werden veel buitenlandse boeken in de Republiek gepubliceerd omdat ze in eigen land verboden waren.
  • De Republiek beleefde een bloeiperiode in de 17e eeuw. Pas in de tweede helft van de achttiende eeuw was er sprake van ernstige economische terugval. De politieke macht was toen in handen van de regenten, gesloten rijke families. Ook stadhouder Willem V had veel macht. De patriotten waren tegen Willem V. Tussen 1785-1787 kregen ze de macht in enkele gewesten. Door een Pruisisch leger moesten ze vluchten naar Frankrijk. Waar ze de Franse revolutie meemaakten. In 1795 deed een Frans Revolutieleger een inval in de Republiek, dit keer vluchtte Willem V. Op 1 maart 1796 kwam de eerste Nationale Vergadering bijeen. In 1798 kwam de Staatsregeling pas echt tot stand.
  • De zoon van Willem V werd in 1813 tot soeverein vorst van Nederland benoemd en kreeg een grondwet die hem zeer ruime machten gaf. In de jaren veertig nam de kritiek op het koningschap toe in 1848 braken in heel Europa revoluties uit. Om dat tegen te gaan vroeg Willem V Thorbecke om een grondwet te maken. Deze grondwet is het begin van het parlementaire stelsel in Nederland.
  • Belangrijke wijzigingen in de grondwet van Thorbecke:
    - De koning werd onschendbaar en hij zorgde dus niet langer voor het beleid
    - De ministers zijn verantwoordelijk en zorgen dus voor het beleid.
    - Het parlement kreeg meer rechten zoals het recht van amendement, het recht van interpellatie en het recht van enquete.
    - Het parlement kreeg de macht. De leden van de Tweede Kamer werden direct via censuskiesrecht gekozen en de leden van de Eerste Kamer indirect via de Provinciale Staten.
  • De liberalen wilden dat het kiesrecht tot intellectuelen beperkt zou blijven en stelden kiesrecht vast voor mensen die een bepaalde hoeveelheid belasting betaalden. Na 1870 werd uitbreiding van het kiesrecht steeds meer onderwerp van discussie. Door Samuel van Houten mochten ook geschoolde arbeiders kiesrecht krijgen. De Socialisten zorgden in 1887 voor het caoutchoucartikel("mannelijke ingezetenen die voldeden aan kentekenen van geschiktheid en maatschappelijke welstand mogen stemmen") Dit was een vrij ruime wet. In 1896 werd het kiesrecht weer aangepast en mocht ongeveer de helft van de mannen stemmen. In de 20e eeuw kwam het slotstuk: eerst kregen alle  mannen actief en passief kiesrecht. Na de initiatiefwet van 1919 mochten vrouwen stemmen. In de rest van de 20e eeuw werd actief en passief kiesrecht verlaagd van 23 naar 18 jaar.
  • 1.1 Persoonlijke vrijheid ontstaat in de stad!

  • Wat gaven landsheren aan de steden en hun inwoners?

    stadsrecht

  • 1.2 Gewetensvrijheid als grondslag voor de Opstand

  • De Nederlanden behoorden in de 15e eeuw tot het hertogdom Bourgondië. Door een politiek huwelijk (Maria van Bourgondië en Maximiliaan van Habsburg) kwamen Bourgondië en Spanje onder de Habsburgers.
  • Wanneer was de beeldenstorm en waarom brak deze uit?
    In 1566, er was onvrede over het Spaanse beleid tegen de protestantse reformatie en economische crisis.
  • Karel V, de kleinzoon van Maria van Bourgondië, streefde ernaar de Nederlanden centraal vanuit Brussel te besturen: centralisatiepolitiek
  • Tot waar behoorde Nederland in de 16 e eeuw?
    Spaans Habsburgse Rijk. Er was geen centraal bestuur meer.
  • Wanneer en waardoor brak de Beeldenstorm uit?
    In 1566. Door onvrede over het Spaanse beleid tegen de protestantse Reformatie en een economische crisis.
  • Wanneer was de beeldenstorm en wat was dit?
    1566, Er was onvrede over het Spaans beleid tegen de protestantse reformatie en economische crisis . Er kwam oorlog tegen Spanje door nieuwe belastingen
  • Door Alva's harde optreden tegen de Beeldenstorm en de invoering van nieuwe belastingen, kwam er een oorlog tegen Spanje. Hierbij beriepen de opstandelingen zich op oude privileges die waren afgenomen.
  • Tot wat behoorde Nederland in de 15 e eeuw en hoe zag dit uit
    Nederland hoorde tot het hertogdom Bourgondië. Karel V slaagde erin om alle Nederlandse gewesten bij zijn rijk toe te voegen. Hij streefde erna om alle gewesten vanuit Brussel te besturen. De gewesten verzette zich tegen de centralisatie politiek.
  • Willem van Oranje werd leider van de opstand en door de Statenvergadering uitgeroepen tot stadhouder.
  • Wat was de unie van Utrecht en wanneer?
    1579, militair verbond van opstandige gewesten en steden tegen de spanjaarden. Ze streven naar gewetensvrijheid
  • Waarom was dit revolutionair?
    Alleen de koning mocht stadhouders benoemen.
  • Wat en wanneer was het plakkaat van verlatinge
    1581, fillips II werd nog strenger . Staten generaal van noordelijke nederlanden zetten fillips II af als landheer. Nieuwe landheer was lastig te vinden dus gingen ze verder zonder
  • Na de Pacificatie van Gent (1576) was er eerst sprake van de gezamenlijke gewesten tegen Spanje. Nadat de zuidelijke gewesten zich hadden afgescheiden ontstond in het noorden de Unie van Utrecht.
  • Wat en wanneer was de republiek der verenigde Nederlanden?
    1588. Nederland werd een republiek. Er was geen centraal bestuur. Ze werkten alleen samen bij Europese zaken.
  • In een document werd vastgelegd dat de gewesten hun eigen privileges behielden. Dit document legde de grondslag voor de Republiek die in 1588 werd gevormd.
  • Wat is gewetensvrijheid?
    Er was geen geloofsvervolging meer. Het was dan wel niet zo dat alle geloven gelijke rechten hadden. Katholieken mochten geen kerken bouwen of in het openbaar een mis houden. Ze waren eigenlijk tweederangs burgers. Wanneer ze toch een kerk hadden moesten ze vaak flinke boetes betalen om niet achtervolgd te worden
  • In 1580 sprak Filips II de banvloek uit over Willem van Oranje. Hij antwoordde op zijn beurt met de Apologie en een jaar later werd Filips afgezworen door de Staten-Generaal in de Acte van Verlatinghe
  • Wat was het verschil met de republiek t.o.v het Buitenland
    - Hogere geletterdheid
    - Er was meer vrijheid van meningsuiting
    - Meer gelijkheid voor vrouwen
    - Er was goede behandeling van het huispersoneel.
    - Vrije boeren
    - Geestelijke stand werd afgesteld. Adel had weinig invloed
    - Gewetensvrijheid
  • In 1588 gingen de 7 gewesten definitief verder als Republiek der Verenigde Nederlanden.
  • Wat stond er in de Blijde Inkomst van Brabant uit 1356
    De hertog van Brabant mocht geen oorlog voeren of belasting heffen zonder raadpleging en instemming van de Brabantse stedelingen
  • Waarom was het benoemen van Willem Van oranje tot stadhouder een revolutionaire daad in 1572.
    Omdat het recht om een stadhouder te benoemen bij de koning lag.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Leg uit doorbraak gedachte
Na de oorlog wilde de NVB dat nederland ontzuild werd. Maar deze mislukt.
Wat gebeurd er tijdens de oorlog met nederland
Nederland word bezet. Alle politieke partijen afgeschaft behalve NSB
Wie warenn het sterkst verzuild rond 1917
Confessionelen, socialisten, liberalen.
Wannneer werd de verzuiling definitief
1917
Wat was het gevolg van toelstras vergissing 1918
Sociaal democraten werden tot 1939 buiten de regering gehouden
Leg uit 1918 Toelstras vergissing
De protestanten en katholieken + liberalen hadden de grote meerder heid stemmen van de bevolking.  Toelstra hoopte op een arbeidsrevolutie. Hij had de verhoudingen absoluut verkeerd ingeschat want nederland wilde helemaal geen revolutie
Leg begin van de verzuiling uit.
De samenleving is georganiseerd in afzonderlijke bevolkingsgroepen. (zuilen). Ze vormen werelden op zich en leven grotendeels langs elkaar heen. Je leeft zo veel mogelijk binnen je eigen groep en hebt dan ook eigen scholen, krant en uni etc.
Wat was het uitgaanspunt van Machiavelli
Het doel heiligt de middelen en een sterke alleen heerser is nodig
Wat was het uitgaans punt van adam smith?
Hij wilde dat mensen zo vrij mogelijk waren in de economische handel
Wat waren de gevolgen van de pacificatie grondwetswijziging in 1917?
Het districtenstelsel van Thorbecke werd afgelast en er ontstaat een stelsel van een evenredige vertegenwoordiging dit betekend dat de kiezer op iedereen mag stemmen die zich kiesbaar verstelt. Maakt niet uit waar ze vandaan komen.