Summary Geschiedeniswerkplaats 2e fase HAVO historisch overzicht handboek

-
ISBN-10 900181476X ISBN-13 9789001814762
3591 Flashcards & Notes
778 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Geschiedeniswerkplaats 2e fase HAVO historisch overzicht handboek". The author(s) of the book is/are Noordhoff Uitgevers B V. The ISBN of the book is 9789001814762 or 900181476X. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Geschiedeniswerkplaats 2e fase HAVO historisch overzicht handboek

  • 1 De tijd van jagers en boeren

  •       Het tijdvak
    • De tijd van jagers en boeren.
    • Tot 3000 v.C.: het eerste tijdvak in de geschiedenis.
    • Ook wel Prehistorie genoemd (voorgeschiedenis).
    • Er bestonden nog geen geschreven documenten.
  • Europa
    • Van 115.000 v.C. tot 11.500 v.C.: de laatste ijstijd, een groot deel van Noord-Europa was bedekt met ijs. In Zuid-Europa leefden jagers-verzamelaars, van wie kunstuitingen zijn gevonden.
    • Vanaf 45.000 v.C.: de moderne mens bevolkte Europa.
    • 6500 v.C.: migranten brachten de landbouw naar Europa.
    • 3000 v.C.: de meeste Europeanen leefden in een landbouwsamenleving. Grote bouwwerken kenmerken de toenemende complexiteit van de samenleving.
  • De wereld
    • 100.000 à 200.000 jaar geleden: in Oost-Afrika ontstond de homo sapiens, de moderne ‘denkende’ mens, met vrijwel dezelfde lichamelijke kenmerken als de hedendaagse mens.
    • 60.000 v.C.: de moderne mens verspreidde zich over Afrika en Azië en bereikte rond 60.000 v.C. Indonesië.
    • 35.000 v.C.: de moderne mens stak over naar Australië.
    • 15.000 v.C.: de moderne mens bereikte via Siberië, Amerika. Mensen leefden eerst in een samenleving van jager-verzamelaars.
    • 10.000 v.C.: in het Midden-Oosten begon de landbouwrevolutie (agrarische revolutie) en de landbouwsamenleving (agrarische samenleving) ontstond. Deze leefwijze verspreidde zich over Europa, Noord-Afrika en Azië.
    • 7500 v.C.: men vond de landbouw uit in China.
    • 3500 v.C.: men vond de landbouw uit in Amerika.
    • 3500 v.C.: de eerste stedelijke beschaving ontstond in Irak.
    De wereld was in de prehistorie zeer dun bevolkt. Aan het eind van de prehistorie waren er zo’n 14miljoen mensen.
  • Nederland
    • Aan grote stenen in Noord- en Midden-Nederland kun je zien hoe ver het landijs tijdens de ijstijd is gekomen. Toen de temperaturen weer stegen, ontstonden in het zuiden en oosten bossen. In het lager gelegen westen en noorden vormde zich een moerasachtig gebied achter een duinenrij.
    • 5300 v.C.: eerste landbouw in Nederland in Zuid-Limburg.
    • 3300 v.C.: overal in ons land waren landbouwnederzettingen.
    • In Drenthe en omgeving hebben preshistorische boeren hun grafkamers (hunebedden) nagelaten.
  • 1.1 Het leven van jager-verzamelaars

  • Kenmerkend aspect van de paragraaf
    De levenswijze van jager-verzamelaars

    Hoofdzaken in deze paragraaf
    • De samenleving van jager-verzamelaars
    • Het belang van ongeschreven bronnen

    Inleiding
    Het grootste deel van de geschiedenis leidde de mensheid een zwervend bestaan. De mensen hielden zich in leven door te jagen en voedsel te verzamelen. In Europa verscheen de moderne mens rond 45.000 v.C.
  • Jagen en verzamelen
    De eerste mensen, de jager-verzamelaars, leefden van wat ze vonden in de natuur. Ze hadden waarschijnlijk een duidelijke taakverdeling tussen mannen en vrouwen. De mannen visten en joegen op verschillende dieren. De vrouwen zorgden voor de kinderen en verzamelden plantaardig voedsel. De jager-verzamelaars moesten kennis van de natuur hebben om te overleven.

    Europa was zeer dun bevolkt, omdat de natuur maar een klein aantal mensen kon voeden. De jager-verzamelaars leefden in groepen van niet meer dan enkele tientallen mensen. Ze hadden geen vaste woonplaats. Het waren nomaden: ze moesten zwerven en rondtrekken om aan voedsel te komen. Ze woonden in tenten en eenvoudige hutten en trokken verder zodra op een plaats niet genoeg eten meer te vinden was. Ze verbleven vaak langer in vruchtbare gebieden. Veel groepen hadden een basiskamp. Vaak hadden ze maar weinig bezit, omdat ze zoveel moesten trekken.
  • De ontwikkeling van jager-verzamelaars
    De Europese jager-verzamelaars leefden voor het grootste deel in de laatste ijstijd, die duurde tot 10.000 v.C. Op de plaats van de Noordzee lag een toendravlakte waarop dieren en mensen leefden. In sommige extreem koude periodes was Noordwest-Europa zelfs een onbewoonbare poolwoestijn.

    De moderne mens verscheen rond 45.000 v.C. in Europa, maar pas vanaf 13.000 v.C. was Noordwest-Europa bewoond. In Valtorta (Spanje) zijn de eerste rotswandschilderingen van Europese jager-verzamelaars in Zuid-Europa gevonden in 5000 v.C. Vóór 50.000 v.C. konden mensen al vuur en grove stenen werktuigen maken, maar pas rond 50.000 v.C. werden deze werktuigen ingewikkelder. De werktuigen, die uit meerdere onderdelen bestonden, konden gebruikt worden om te vissen en jagen. Ook naaiden ze kleding en tenten. Jager-verzamelaars sneden ook kleine beeldjes uit bot of ivoor: de Venus-beeldjes van vrouwen. Dit was waarschijnlijk een uiting van godsdienst, in de vorm van een vruchtbaarheidsritueel.
  • Zonder schriftelijke bronnen
    De tijd waaruit geen schriftelijke bronnen van kennis zijn overgeleverd, wordt de prehistorie (voorgeschiedenis) genoemd. Een andere naam is de tijd van jagers en boeren. Dit tijdvak eindigde rond 3000 v.C., toen in het Midden-Oosten het schrift ontstond. Voor de kennis van de prehistorie zijn we afhankelijk van ongeschreven bronnen, die worden bestudeerd door de archeologie (aparte tak van de geschiedeniswetenschap). Alles uit het verleden kan als bron dienen:
    • Voorwerpen zoals botresten, potscherven, grotschilderingen en werktuigen.
    • Kenmerken van het landschap.
    • Samenlevingen uit het verleden vergelijken met hedendaagse.

    We weten redelijk hoe de mensen in de prehistorie leefden, maar hoe ze dachten is uit de ongeschreven bronnen niet af te leiden. Ook is niets bekend over individuele mensen of concrete gebeurtenissen.
  • De neanderthaler
    In 1856 werden bij Düsseldorf de resten van een tot dan toe onbekende mensensoort gevonden, de neanderthaler. Later werden verspreid over Europa nog meer resten van neanderthalers gevonden. De neanderthalers zijn een uitgestorven mensensoort, die tussen 130.000 en 30.000 v.C. in Europa leefde. Ze woonden zo’n 10.000 jaar samen met de moderne mens (homo sapiens) in Europa.

    Overeenkomsten neanderthaler en homo sapiens
    • Even groot
    • Evenveel herseninhoud
    • Liepen rechtop
    • Joegen met speren op groot wild

    Verschillen neanderthaler en homo sapiens
    • Neanderthaler was zwaarder gebouwd
    • Neanderthaler had veel sterkere armen
    • Neanderthaler kon minder goed lopen door korte onderbenen
    • De schedel van de Neanderthaler had een zware wenkbrauwboog, een grote neus en een terugwijkende kin

    Neanderthalers aten waarschijnlijk alleen rauw vlees en waren beter gebouwd op de extreme kou van de ijstijden. Het is niet duidelijk waarom ze zijn uitgestorven.
  • Hoe leefden de jager-verzamelaars?
    De eerste mensen, de jager-verzamelaars, leefden van wat ze vonden in de natuur. Ze hadden waarschijnlijk een duidelijke taakverdeling tussen mannen en vrouwen. De mannen visten en joegen op verschillende dieren. De vrouwen zorgden voor de kinderen en verzamelden plantaardig voedsel. De jager-verzamelaars moesten kennis van de natuur hebben om te overleven.
  • Wat zijn nomaden?
    Nomaden hebben geen vaste woonplaats en moeten zwerven en rondtrekken om aan voedsel te komen. Ze woonden in tenten en eenvoudige hutten en trokken verder zodra op een plaats niet genoeg eten meer te vinden was. Ze verbleven vaak langer in vruchtbare gebieden. 
  • Wanneer verscheen de moderne mens in Europa en vanaf wanneer werd Noordwest-Europa bewoond?
    De moderne mens verscheen rond 45.000 v.C. in Europa, maar pas vanaf 13.000 v.C. was Noordwest-Europa bewoond.
  • Wat is de prehistorie en wanneer eindigde deze?
    De tijd waaruit geen schriftelijke bronnen van kennis zijn overgeleverd, wordt de prehistorie (voorgeschiedenis) genoemd. Een andere naam is de tijd van jagers en boeren. Dit tijdvak eindigde rond 3000 v.C., toen in het Midden-Oosten het schrift ontstond.
  • Welke ongeschreven bronnen uit het verleden kunnen als bron dienen om kennis uit de prehistorie op te doen?
    • Voorwerpen als botresten, potscherven, grotschilderingen en werktuigen.
    • Kenmerken van het landschap.
    • Samenlevingen uit het verleden vergelijken met hedendaagse.
  • Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen de neanderthaler en de homo sapiens (moderne mens)?
    Overeenkomsten neanderthaler en homo sapiens
    • Even groot
    • Evenveel herseninhoud
    • Liepen rechtop
    • Joegen met speren op groot wild

    Verschillen neanderthaler en homo sapiens
    • Neanderthaler was zwaarder gebouwd
    • Neanderthaler had veel sterkere armen
    • Neanderthaler kon minder goed lopen door korte onderbenen
    • De schedel van de Neanderthaler had een zware wenkbrauwboog, een grote neus en een terugwijkende kin
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Welke manieren gebruikten de regeringen om de crisis op te lossen?
Eerst dachten ze dat het vanzelf over zou gaan, dat was niet zo
President Roosevelt zorgde met liberaal beleid voor staatsonthouding en bezuinigingen. 
resterende banken werden met staatsleningen gered.
werklozen kregen financiële steun
Waarom was de Amerikaanse economische crisis een wereldwijd probleem?
 De aandelenkoersen op Wall Street kelderde ongekend snel. Het gevolg hierop was er een bankencrisis kwam met een internationale schuldencrisis, waarbij de hele wereld betrokken was
Wat zijn de oorzaken van de economische crisis in de VS?
Lonen waren achtergebleven bij de productie van allerlei spullen (grote depressie).
de landbouw en industrie waren veel meer gaan produceren.
De lonen waren ook gestegen, maar niet genoeg.
Omdat er zoveel producten werden ingekocht ontstond er een enorm overschot in producten en bedrijven kregen het niet meer verkocht. Bedrijven hadden deze producten geleend en moesten later nog betalen. Maar ze kregen niks meer verkocht dus konden ze niet terugbetalen.
Wat betekent crisis?
Een noodsituatie, een ernstige toestand
Wat is een wereldoorlog?
Een oorlog waarin heel de wereld betrokken is over verschillende continenten.
Waarom was de slag bij Marne een groot keerpunt in WO1?
Omdat hierdoor het Von Schlieffen plan bijna onmogelijk was geworden doordat Duitsland was verslagen door de geallieerden en Duitsland hierdoor in een 2 frontenoorlog terecht is gekomen
Waarom waren normale burgers ook betrokken bij WO1
Omdat alle mannen die nog niet meevochten ook mee moesten gaan vechten om zo een groter leger te creëren hierdoor werden gezinnen ook beïnvloed door de WO1
Waarom was WO1 een wereldoorlog
Er waren meerdere continenten bij betrokken
soldaten uit kolonies in Afrika van meerdere landen in de oorlog kwamen meevechten, dus was al snel de hele wereld erbij betrokken
2 belangrijke momenten uit de WO1
1914 slag bij mame
von schliffenplan mislukt
Bondgenootschap (triple alliance)
Oostenrijk-Hongarije, Italië en Duitsland