Summary Geschiedeniswerkplaats De Republiek In Een Tijd Van Vorsten

-
ISBN-13 9789001807306
762 Flashcards & Notes
15 Students
  • These summaries

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary 1:

  • Geschiedeniswerkplaats De Republiek In Een Tijd Van Vorsten
  • D Verkuil
  • 9789001807306

Summary - Geschiedeniswerkplaats De Republiek In Een Tijd Van Vorsten

  • 1 Verenigd en verscheurd

  • Karel wilde eenheid in het geloof. Volgens hen kon er maar 1 geloof zijn: het katholieke.
    Geloofsverdeeldheid zou volgens hem alleen maar tot chaos en geweld leiden en uiteindelijk tot het uiteenvallen van zijn rijk. Daarom vervolgde hij de protestanten.

    Dit lukt niet want toen hij in 1555 ging aftreden moest hij toestaan dat elke Duitse vorst zelf het geloof van zijn onderdanen mocht bepalen. 
    In Nederland bleef het katholieke geloof wel als enige toegestaan. 

    Karel V was het hoofd van het huis Habsburg. Deze familie heerste sinds 1282 over Oostenrijk en had daarvandaan hun macht sterk uitgebreid. 
    Sinds 1438 leverden de Habsburgers de Duitse keizers. 
    Ten tijde van Karel V was het Habsburgse rijk op zijn grootst. het bestond uit: Spanje, Oostenrijk, Hongarije, Tsjechie, grote delen van Italie en de Nederlanden. 
  • Karel V kondigde op 25 oktober 1555 aan in het Hof in Brussel dat hij niet meer verder regeerde over alle zeventien Nederlandse gewesten en dat hij de regering overdroeg aan zijn zoon, Filips II. 

    Karel V was de machtigste vorst in eeuwen. Hij regeerde niet alleen over de Nederlanden, maar hij regeerde over wel 40% van de Europese bevolking. Ook was hij keizer van Duitsland, koning van Spanje, aartshertog van Oostenrijk en vorst van grote delen van Italië  en Midden- en Zuid-Amerika. 
  • Hoelang was hendrik de zevende aan de macht.
    Hendrik de zevende was aan de macht voor een kwart van een eeuw rond 1477
  • Op vrijdag 25 oktober 1555 droeg Karel V de Nederlanden over aan zijn zoon Filips II. 


    Karel was in 1500 in Nederland geboren en had daarom een speciale band met hun. Toen hij 15 was had hij de regering over de Nederlanden overgenomen. 
    Karel V had altijd gevochten voor zijn rijk en voor de vrede en eenheid van het christendom. Dit had hem moe en ziek gemaakt, hij kon niet meer. 

    Dit hoofdstuk gaat over hoe de Nederlanden ervoor stonden in de tijd van Karel V
  • Ondanks de centralisatie in Engeland bleef het parlement een sterk tegenwicht, voor wie vormde ze dit? De steden en de adel, of de vorstelijke macht?
    De vorstelijke macht.
  • Hoe regeerde Lodewijk de elfde
    Hij voerde een politiek van centralisatie als een absoluut koning met minder last van het parlement.
  • Wat was de reformatie?
    De splitsing van de kerk in katholiek en protestant.
  • Waarom zijn de koningen tegen de reformatie?
    Hierdoor vormde hun bevolking minder een éénheid waardoor er sneller burgeroorlogen ontstaan.
  • Waarom was Frans de 1e eerst wel verdraagzaam voor de protestanten en na 1534 niet meer?
    Na protesten van de protestanten voelde hij zich bedreigd en bracht de ketters ter dood op de brandstapel
  • Hoe vervolgde hendrik de achtste de protestanten?
    De discussie over het geloof werden verboden en strafbaar.
  • Wat wilde de habsburgers op politiek gebied bereiken?
    De vorsten willen een politiek van centralisatie.
  • Hoe ontstond de anglicaanse kerk?
    Hendrik de achtste was een trouwe volgeling van de paus, maar hij wilde scheiden van zijn vrouw omdat zij hem geen zonen kon geven. De paus verbad hem dit waarna hij nadat hij het parlement onderdruk had gezet benoemde zij hem tot het hoofd van de Anglicaanse kerk in 1536.
  • Wat is het absolutisme?
    Regeersysteem waarbij de soevereine vorst de macht heeft en niet wordt beperkt door wetten of rechten.
  • Waar dankt Karel V zijn macht aan?
    Vooral aan de rijkdommen uit het oosten die Italië binnen komen en zilver uit Zuid-Amerika. 
  • 1.1 De koningen van Engeland en Frankrijk

  • Engeland 
    Hendrik de achtste kwam aan de macht in Engeland voor een kwart van een eeuw. Met een politiek van centralisatie verstevigde hij zijn positie ten opzichte van de adel en de steden. Het Engelse parlement bleef een sterk tegenwicht voor de adel en de steden.   
    Frankrijk  
    1461: Na een lange periode van oorlog en onrust door de kroning van Lodewijk de elfde. -Hij voerde een politiek van centralisatie  -Minder last van een parlement. ( hij kon regeren als een absoluut koning).   Reformatie in Eng+ Fra. In de 16de eeuw kregen de koningen van Engeland en Frankrijk te maken met de reformatie: Splitsing van de kerk in Katholiek en protestant. De koningen willen maar één geloof in hun land omdat ze vinden dat dit voor éénheid zal zorgen.   Frans de eerste van Frankrijk was streng katholiek, maar wel verdraagzaam tegen de protestanten. Maar na protesten van de protestanten( ketters) in 1534  voelt hij zich bedreigd. Het gevolg: Hij geeft opdracht ketters op te sporen en op de brandstapel ter dood te brengen.  Zijn zoon Hendrik de tweede ging nog verder met de vervolging van de protestanten: Discussies over het geloof werden verboden en strafbaar.   Hendrik de achtste van Engeland was een trouwe volgeling van de paus. Zijn vrouw Catharina van Aragon kreeg echter geen zoons en daarom wilde Hendrik scheiden. Paus Clemens de achtste gaf hier echter geen toestemming voor.Hendrik zette in zijn strijd tegen de paus het parlement onderdruk, dat hem in 1534 uitriep tot hoofd  van de Anglicaanse kerk ( dus stichting van een nieuwe 'eigen' kerk)
  • Waarom duurde het huwelijk van Hendrik met de hofdame niet lang?
    Omdat zij hem geen zoon (kroonprins) gaf en dat wilde hij graag
  • Deze paragraaf gaat er over dat in 1500 dat vorsten in Engeland en Frankrijk de macht in hun eigen land probeerde te veroveren. Ze hadden daarbij succes, maar kregen ook te maken met de reformatie. 
  • Wat is centralisatie

    Het overbrengen van de overheidsmacht van lokale en regionale besturen naar een centrale regering

  • Wat was een belangrijk verschil tussen Frankrijk en Engeland?
    In Frankrijk had de Staten-Generaal weinig te vertellen. Het leek of de koning absolute macht had.
  • Frankrijk 1461 (gebeurtenis)

    Einde van een lange periode met oorlog en vrede. Kroning Lodewijk XI

  • Centralisatie:
    Aan het eind van de middeleeuwen kwam in Engeland en Frankrijk een eind aan een tijd vol oorlogen, opstanden en bloedige binnenlandse conflicten. Engeland was tientallen jaren geteisterd door geweld, koningen, troonpretendenten* en hoge edelen met eigen legers vochten om te macht. 

    * iemand die op grond van afstamming of familierelatie aanspraak maakt op een troon.

    Vanaf 1485 had Hendrik Tudor de macht. Als koning Hendrik VII bleef hij een kwart eeuw aan de macht. Met een politiek van centralisatie verstevigde hij zijn positie ten opzichte van de adel en de steden. 
    De eigen legers van de hoge edelen werden ontbonden. Voortaan was het streng verboden geüniformeerde troepen in dienst te hebben. Ook de invloed van de hoge adel op de rechtspraak werd beperkt -> er kwam een speciale koninklijke rechtbank. 
    De steden hielden zelfbestuur, maar leverden een deel van hun zelfstandigheid in.
    Het Engelse parlement bleef echter een sterk tegenwicht voor de vorstelijke macht. Het parlement bestond uit het Hogerhuis, met daarin de hoge adel en het Lagerhuis waarin steden en lage adel vertegenwoordigd waren. 

    In Frankrijk werd in 1461 Lodewijk XI tot koning gekroond. Hierdoor kwam een eind aan een lange periode van oorlogen, opstanden en gevechten om de troon. Net als Hendrik VII versterkte hij het koninklijke leger en maakte hij een eind aan de eigen legers van de edelen.

    Toch was er 1 belangrijk verschil tussen Frankrijk en Engeland.
    In Frankrijk had de volksvertegenwoordiging Staten-Generaal genoemd, maar weinig te vertellen. Zo kon de Franse koning op eigen houtje belasting heffen -> hij zou absolute macht hebben. Toch was dit in de praktijk anders. Hij moest nog steeds met de hoge adel en opkomende burgerij in de steden strijden om macht en invloed.

    Stichting van de Anglicaanse kerk:
    In de 16e eeuw kregen ook de koningen van Engeland en Frankrijk te maken met de reformatie. Het christendom viel uiteen in twee vijandige kampen: de rooms-katholieken en de protestantse.

    Koningen wilde maar 1 geloof in hun land, geloofsverdeeldheid zou leiden tot chaos en burgeroorlog.

    In 1509 werd Hendrik VII opgevolgd door zijn zoon Hendrik VIII. Eerst was hij een trouwe volgeling van de paus. In 1521 schreef hij zelfs een boek tegen de hervormer Maarten Luther. Van de paus kreeg hij hiervoor de eretitel 'verdediger des geloofs'. Hierna ontstond ruzie.
    Hendrik wilde trouwen met een hofdame. Hiervoor vroeg hij de paus om zijn huwelijk met de Spaanse prinses ongeldig te verklaren. De paus werkte niet mee en daarom dwong Hendrik Engelse bisschoppen om hem te steunen. Uiteindelijk verklaarde de aartsbisschop van Canterbury dat Hendriks huwelijk ongeldig was. 

    Lang duurde dit huwelijk niet. Hendrik wilde graag een zoon maar omdat hij alleen maar dochter kreeg liet hij haar al na een paar jaar onthoofden. Pas na zijn derde vrouwe kreeg  Hendrik een kroonprins, maar de moeder stierf in het kraambed. 

    Hendrik zette ook het parlement onder druk om hem te steunen. In 1534 riep het parlement de koning uit tot hoofd van de Engelse kerk. De Anglicaanse kerk zou voortaan de staatskerk zijn. Daarmee was de breuk de kerk en Rome een feit.  In de jaren hierna werden kloosters geplunderd en opgeheven. Toch bleven de meeste ideeën van de reformatie verboden. Ketters werden nog steeds op de brandstapel gegooid. Pas in 1547 werd de protestantse kerkleer ingevoerd. 

    Begin geloofsvervolging in Frankrijk:
    In Frankrijk bleven de koningen wel katholiek. De paus gaf koning Frans I in 1516 het recht om de belangrijkste geestelijken in de Franse kerk te benoemen. Hierdoor had hij de kerk ook onder controle. 
    Frans I was erg verdraagzaam tegenover de protestanten. Tot 1534 toen er een aanplakbiljetten verschenen en er zelf 1 op zijn deur gehangen was. De koning voelde zich bedreigd. Vanaf toen gaf hij opdracht om ketters op te sporen en op de brandstapel te gooien. Wie een protestante aangaf kreeg 1/3 van hun bezit
  • Wat is een reformatie?

    Splitsing van de kerk in katholiek en protestant

  • Wie was Frans I en waar geloofde hij in?

    Frans I was de koning van Frankrijk en was streng katholiek

  • Wie is de zoon van Frans I 

    Hendrik II

  • Wat voor vervolgingen handhaafde hendrik II

    De discussies over het geloof werden verboden en strafbaar

  • Hoe kwam de anglicaanse kerk tot stand?

    Hendrik de VIII wilde van zijn vrouw scheiden omdat zei geen zonen kreeg. De paus was het hier niet mee eens en liet het niet gebeuren. Hendrik de VIII zette het parlement onderdruk waarna er een nieuwe kerk ontstond: De Anglicaanse kerk.

Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Summary 2:

  • Geschiedeniswerkplaats De Republiek in een tijd van vorsten
  • D Verkuil, M G van Riessen, D van Straaten
  • or

Summary - Geschiedeniswerkplaats De Republiek in een tijd van vorsten

  • 1.1 De koningen van Engeland en Frankrijk

  • Wat is centralisatie?
    Het overbrengen van de overheidsmacht van lokale en regionale besturen naar een centrale regering.
  • Waarom de jaartallen 1477 en 1702?
    In 1477 moest Maria de Rijke onze vrijheden accepteren = Groot Privilege en waren we onder Habsburg gezag. In 1702 de dood van Willem van Oranje.
  • In 1485 stopten de gevechten om macht, omdat Engelse koning was omgekomen --> Hendrik Tudor = Hendrik VII kreeg nu de macht.
  • M.b.v. centralisatie verstevigde Hendrik VII zijn positie t.o.v. de edelen en de steden. 
  • De steden hielden zelfbestuur, maar minder zelfstandig --> lagere adel heerste (gentlemen), kregen steeds meer instructies vanuit de centrale regering in Londen.
  • Het parlement was het enige sterke tegenwicht voor de koning. Bestond uit het Hogerhuis en Lagerhuis(=lage adel en steden).
  • Door welke gebeurtenis kwam er een eind aan een lange periode van chaos en geweld?
    De troonsbestijging van Lodewijk XI in 1461 in Frankrijk.
  • Wat zijn de overeenkomsten tussen Hendrik en Lodewijk?
    Beiden versterkten ze het koninklijke leger en maakten ze een eind aan de privélegers van de edelen.
  • Wat is een verschil tussen het beleid van Engeland en Frankrijk?
    In theorie had Lodewijk XI absolute macht en Hendrik VII werd nog tegengehouden door het parlement.
  • In Frankrijk wel Staten-Generaal, maar hadden weinig te zeggen. Koning kon eigenlijk alles zonder ze besluiten. Steden en provincies in praktijk nog best zelfstandig en hoge edelen altijd nog veel macht.
  • In 16e eeuw macht van koningen bedreigd door de geloofsverdeeldheid. Door de reformatie splitste christendom op: 
    -rooms-katholieke kerk
    -protestantse kerk
    Koningen wilden maar 1 geloof in het land en vervolgden mensen die anders dachten
  • Waarom vervolgden de koningen andersdenkenden?
    Omdat ze meenden dat geloofsverdeeldheid alleen maar kon leiden tot chaos en burgeroorlog.
  • In 1509 Hendrik VII opgevolgd door Hendrik VIII
  • 1531 Na eerste scheiding hoofd van de Engelse kerk = Anglicaanse kerk = staatskerk.
  • D.m.v. de nieuwe staatskerk was de breuk met de kerk van Rome een feit.
  • In 1547 werd pas een protestantse kerkleer ingevoerd, daarvoor werden de ketters nog steeds vervolgd. --> Omwenteling, de katholieken werden nu vervolgd in plaats van de protestanten
  • De Franse koningen bleven wel katholiek, zij hadden niks te klagen. In 1516 recht om de belangrijkste geestelijken te benoemen in de Franse kerk --> macht.
  • Koning Frans I eerst nog tolerant tegenover de protestanten, maar in 1534 liet hij ze vervolgen. Hij voelde zich bedreigd door de aanplakbiljetten tegen het rooms-katholicisme. Hendrik II, zijn zoon, voerde in 1551 de strijd op, omdat er steeds meer aanhang voor protestantisme was. Er werden maatregelen genomen zoals een lijst met verboden boeken.
  • 1.2 De Nederlanden onder de Bourgondiërs en de Habsburgers

  • In de Nederlanden was de hoogste machthebber de hertog of de graaf van het gewest en regeerde samen met de Staten (vergadering waarin steden, adel en geestelijkheid van het gewest waren vertegenwoordigd). De steden waren grotendeels zelfstandig en de adel bestuurde het platteland.
  • In de 15e eeuw gingen de Nederlanden behoren tot het Bourgondische rijk.
  • Bourgondiërs wilden ook centralisatie - Brussel regeringscentrum. De Grote Raad(hoogste rechtbank) + centrale Rekenkamer. In 1466 Staten-Generaal.
  • Met de Staten-Generaal maakte de vorst afspraken over het geld dat de gewesten moesten opbrengen voor de centrale kas.
  • Karel V:
    1515 Heer van de Nederlanden
    1516 Koning van Spanje
    1519 Keizer van Duitsland en hertog van Oostenrijk
  • Karel V in Duitsland niet heel veel macht, omdat het rijk bestond uit zelfstandige vorstendommen, onafhankelijke steden en kerkelijke staatjes, die zich van de keizer vaak weinig aantrokken.
  • Karel V in Spanje wel heel veel macht --> 'een rijk waar de zon nooit onder ging'. Grote delen van Italië (rijkdommen uit het oosten) en Amerika (zilver)
  • Karel V zette de centralisatiepolitiek van de Bourgondiërs in de Nederlanden voort en respecteerde de privileges van de gewesten, maar voerde centrale bestuursinstellingen in:
    -Raad van State = hoogste adviescollege
    -Geheime Raad = stelde wetten op en hield toezicht op de gewestelijke en lokale besturen
    -Raad van Financiën = geldzaken
  • Karel V was niet vaak in de Nederlanden, dus stelde een landvoogd aan als zijn vervanger. Was een familielid --> vertrouwen.
    Hij koos ook leden van de hoge adel, die stadhouder waren van gewesten.
  • Waarom kwamen er vaste belastingen onder Karels bewind?
    Karel zat altijd in geldnood, omdat hij zoveel oorlog voerde en hij moest dat geld ergens vandaan halen.
  • In 1548 bracht Karel alle 17 Nederlanden onder in één staatkundige eenheid. Nu een afzonderlijk en onafhankelijk deel van het Duitse Rijk.
  • 1555 - afstand Karel V van de troon. Filips II nu heer der Nederlanden en koning van Spanje.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Boeren ging verder op tuinbouw en veeteelt voor vlees en zuivel. Hoe heet dit als een boer dat doet 
Dan specialiseert hij zich
Waarom konden de boeren makkelijk produceren voor de markt
Er was geen feodale traditie, niemand hoefden wat af te staan 
Wat werd er gedaan met de vele overschotten graan
Deze werden door verkocht : commercialisering 
Wat moesten de Hollanders doen om toch aan graan te komen?
Importeren uit het oostzeegebied, dit wordt ook wel moedernegotie genoemd
Wanneer waren de Hollanders massaal weggetrokken en waarom?
in de 14e en 15e eeuw, omdat de grond verveende waardoor het land onder de zeespiegel zakte
(1498) Wat kozen de Portugezen als centrum voor specerijenhandel?
Antwerpen
Waar hadden ze een vooraanstaande positie?
in de internationale handel
Wie waren de rijkste gewesten in 1477 
Vlaanderen en brabant
Welke gebeurtenissen toonden aan dat de Republiek in de 18e eeuw geen ‘grote mogendheid’ meer was?


  • In 1747 viel Frankrijk de Republiek binnen en veroverde moeiteloos gebied in het zuidwesten.

  • In 1780 was de Republiek kansloos in een zeeoorlog tegen Engeland.

  • In 1795 werd de Republiek bezet door het Franse leger.

     

Het regentenbestuur wist de financiële problemen van de republiek niet op te lossen. Welke twee oorzaken daarvoor worden genoemd?


  • Het decentrale (regenten)bestuur was niet slagvaardig genoeg.

  • Een vaste kliek van regentenfamilies bezat zelf grote hoeveelheden obligaties. Zij profiteerden dus van de hoge rente die de Republiek (aan hen!) moest betalen en hadden er geen belang bij de schulden omlaag te brengen. Eigenbelang dus.