Summary MEMO geschiedenis voor de bovenbouw VWO - examenkatern historische contexten

-
ISBN-10 9034541932 ISBN-13 9789034541932
493 Flashcards & Notes
26 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "MEMO geschiedenis voor de bovenbouw VWO - examenkatern historische contexten". The author(s) of the book is/are Eelco Beukers, Geertje Dekkers, Eleonoor Geenen, Judith Tadema. The ISBN of the book is 9789034541932 or 9034541932. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - MEMO geschiedenis voor de bovenbouw VWO - examenkatern historische contexten

  • 1 Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1515-1648)

  • Hebben chimpansees of mensen een beter kortetermijngeheugen?
    Chimpansees!
  • Willem van Oranje koos voor nationalistische propaganda dus niet religieus. 
  • Wie was Karel V?
    Heer der Nederlanden, Keizer van het Duitse Rijk, aartshertog van Oostenrijk en koning van Spanje van 1519 tot 1556
  • Invoering bloedplakkaten: 1550 (wet die door Karel V werd afgekondigd en strenge vervolging van protestanten inhield.) 
    Smeekschrift der Edelen: 1566 (door lagere edelen aan landvoogdes Margaretha van Parma aangeboden geschrift, waarin werd verzocht de vervolging van protestanten te matigen
    Pacificatie van Gent: 1576 (Vredesverdrag en bondgenootschap tussen niet-opstandige gewesten en Holland en Zeeland. Er werd besloten de Spaanse troepen met vereende krachten uit de Nederlanden te verdrijven. Wat betreft de godsdienstkwestie werd de status quo gehandhaafd : Er zou gewetensvrijheid zijn, de calvinistische Kerk zou de heersende Kerk zijn in Holland en zeeland, de Katholieke in de overige gewesten.) 
    Unie van Atrecht: 1579 (Drie Waalse gewesten sloten een verbond. deze sloten vrede met Spanje
    Unie van Utrecht: 1579 De noordelijke gewesten sloten en enkele zuidelijke steden de Unie van Utrecht, een bondgenootschap ter verdediging tegen de Spaanse troepen. Dat was het begin van de zelfstandigheid van de Noordelijke Nederlanden. Door de Unies van Atrecht en Utrecht waren de gewesten verdeeld geraakt.
    Drievoudig Verbond: 1596
    Oprichting VOC:1602 (Opgerichte handelsonderneming die van de Staten-Generaal een monopolie kreeg op de handel ten oosten van Kaap de Goede Hoop en soevereine rechten in die gebieden. 
    Eind 12-jarig bestand: 1621 (wapenstilstand gedurende de 80-tig jarige oorlog 
  • Door welke 2 dreigingen werd het rijk van Karel V bedreigd?
    Aan de oostkant door het Osmaanse (Turkse) rijk en in centraal-Europa door de Reformatie die tot oorlogen leidde.
  • Wanneer was de 80-tig jarige oorlog? 
    1568- 1648
  • Wat is een privilege?
    Een recht, toegekend door een heer, aan een bepaalde persoon, groep mensen, stad of gewest. In ruil voor belastingen kregen steden deze.
  • Wat was er in 1648? 
    Vrede van Münster 
  • Wat verklaarde de sterke positie van steden aan het begin van de 16e eeuw?
    Door belastingen te betalen in ruil voor privileges mochten veel steden op gegeven moment hun eigen rechtspraak mochten regelen en verdedigingsmuren mochten bouwen.
  • In de 15e en 16e eeuw worden de steden plus burgerij machtiger, zo hebben ze privileges. Hier wilde Karel V iets aan doen, 3 collaterale raden centralisatie, ambtenaren kregen zo meer macht in plaats van adel
  • Welke politiek voerde Karel V?
    Een politiek van centralisatie
  • Wat hielden de 3 collaterale raden in en wanneer werden deze ingevoerd? 
    1530, 1. Raad van state
    2. Geheime Raad
    3. Raad van Financiën. 
  • Wat is centralisatie?
    Het streven van heersers om hun gebied vanuit één punt te besturen en in het hele grondgebied gelijke wetten en belastingen in te voeren.
  • Wat gebeurde er allemaal met Luther na de 95 stelling in 1517? 
    Karel werd boos: Gevolg 
    Rijksdag te worms, Luther banvloek, Reformatie krijgt voor in Duitsland, Het calvinisme in Nederland.
  • Wat waren de Collaterale Raden?
    Raden die Karel V moesten ondersteunen bij zijn centralisatie politiek. In de raden zaten edellieden en ambtenaren. Brussel werd het politieke centrum van Karel V's rijk. Ingesteld in 1531.
  • Wat gebeurde er in 1550? 
    INstelling bloedplakkaat: Centraal orgaan om ketters te vervolgen, men vond dit te streng. 
  • Waarom zorgden de raden van Karel voor onvrede onder burgers en edellieden?
    Edellieden zagen ambtenaren langzaam hun macht inpikken, en burgers voelden dat hun rechten en vrijheden werden aangetast.
  • Waarom was 1566 een belangrijk jaar? 
    Smeekschrift, beeldenstorm, Reactie Filips de 2de, Alva komt met strengere vervolgingen.
  • Wat was de Reformatie?
    Het ontstaan van het protestantisme dat uiteindelijk leidde tot een scheuring in de christelijke kerk.
  • Wat zijn de oorzaken van de 80-jarige oorlog? 
    Onderdrukking calvinisten en inperking macht adel en steden (door centralisatie) 
  • Wanneer werden de 3 Collaterale Raden ingesteld?
    1531
  • Wanneer begon de opstand? 
    Bij de Slag bij Heiligeree: Willem van Oranje + Leger de watergeuzen
  • Wanneer moet Luther voor de Rijksdag in Worms verschijnen?
    1521
  • In 1581 werd de acte van verlatinge getekend door unie van Utrecht, afzweren van de Filips de 2de, en onafhankelijkheid, in 1648 vrede van Munster. 1596: Drievoudig verbond met Engeland en Frankrijk erkennen Republiek der Nederlanden. 
  • Waardoor kon het protestantisme zich zo snel verspreiden?
    Luther had de Bijbel in volkstaal vertaald, en door de uitvinding van de drukpers in de 15e eeuw, kon deze nu razendsnel verspreid worden.
  • Waardoor ontstaat de Gouden Eeuw? 
    Door de moedernegotie en geen feodale traditie. Er komt specialisatie en commercialisering van landbouw. Dit zorgt voor profijt nijverheid, scheepsbouw en handel. De afsluiting van de Schelde gaf Hollandse steden een economische stimulans.
  • Wat is het protestantisme?
    Het geheel van stromingen en kerken die zijn ontstaan uit het protest tegen misstanden in de katholieke kerk.
  • 12 jarig verband zorgt voor onrust tussen maurits en Oldenbarnevelt, handel blijft groeien, migranten zijn nodig, buitenlandse kooplieden krijgen religieuze vrijheden, meer vraag naar luxe goederen zorgt ook voor een culturele bloei, 
  • Wat zijn de verschillen tussen het lutheranisme en het calvinisme?
    L: Je komt in de hemel door berouw te tonen
    C: Je bent voorbestemd voor hemel of hel
    L: Vorst is hoofd vd kerk, mag niet in opstand komen
    C: Geen kerkhoofd, gemeente bestuurt zichzelf. Verzet tegen vorst mag
    L: 3 sacramenten: doop, biecht en avondmaal
    C: 2 sacramenten: doop en avondmaal
    L: Kerk mag alleen begonnen worden met instemming vorst
    C: Kerk mag zonder toestemming vorst begonnen worden
  • Hoe zag de Repulbiek eruit? 
    7 gewesten werken samen maar waren wel soeverein. Gezamelijk beleid alleen voor buitenlandse politiek (zoals raadpensionaris Oldebarnevelt) en leger stadhouder prins Maurits. 
  • Wat gebeurde er in 1555?
    Voortaan gold er in het rijk van Karel V "cuius regio, eius religio". Omdat er te veel protestantse koningen in het Duitse Rijk waren, was het voor Karel V onmogelijk geworden om de protestanten nog verder te vervolgen.
  • Welke 2 gewesten waren leidend? 
    Zeeland, en holland 
  • Waarom was er nog steeds in 1555 geen sprake van godsdienstvrijheid in het Duitse Rijk?
    Koningen mochten wel bepalen welk geloof zij aanhingen, maar de inwoners van hun deel moesten dat dan wel volgen.
  • Wat was het bloedplakkaat?
    Verordening ingesteld in 1550 in de Nederlanden, waarin stond dat ketters de doodstraf moesten krijgen. Ingesteld door Karel V, maar na 1555 doorgezet door Filips II
  • Wie was Filips II?
    - Heer der Nederlanden, Koning van Spanje en Koning van Portugal. 
    - 1527-1598
    - Neemt na 1555 helft rijk vader over, inclusief problemen Reformatie en Osmaanse Rijk
  • Wat is het Smeekschrift der Edelen?
    Verzoek in 1566 aan Filips II om de kettervervolgingen in de Nederlanden te staken. Ze wilden dat Filips de oude vrijheden en privileges respecteerde.
  • Wat is een hagenpreek?
    Protestantse prediking in de open lucht, buiten het bereik van het gezag.
  • Had het Smeekschrift zin?
    Ja en nee.
    Ja omdat de plaatsvervangster van Filips in de Nederlanden de vervolgingen wel stillegde,
    nee omdat na de beeldenstorm er weer gewoon vervolgd werd
  • Wat was de Beeldenstorm?
    Reeks vernielingen in de katholieke kerken, door protestanten in 1566. Dit volgde op de vrijheid die ze door het Smeekschrift hadden gekregen.
  • Wie gaf Filips II de schuld van de beeldenstorm?
    De adel van de Nederlanden. Hij vond dat zij te veel hadden aangedrongen op een milde opstelling, terwijl hij de ketters gewoon had willen blijven vervolgen.
  • Wie was de Hertog van Alva?
    Generaal en landvoogd van de Nederlanden die in 1567 naar de Nederlanden kwam om een eind te maken aan de politieke onrust en de Beeldenstorm. Hij wilde de onrust snel de kop indrukken en stelde de Raad van Beroerten in.
  • Wat was de Raad van Beroerten?
    Speciale rechtbank die schuldigen van de Beeldenstorm moest bestraffen. 1567. Bijnaam: Bloedraad.
  • Wie was Willem van Oranje?
    - Prins van Orange en graaf van Nassau
    - Stadhouder Holland, Zeeland en Utrecht
    - Lid van Raad van State
    - Luthers gezin, maar katholiek opgevoed aan hof Karel V
    - Wordt uiteindelijk leider van de Opstand   
    - Vermoord 1584 door aanhanger Filips II
  • Waarom keerde Willem van Oranje zich tegen Filips II?
    - Hij was tegen de kettervervolgingen
    - Hij vond dat Filips te veel macht naar zich toetrok en oude privileges aantastte
  • Wie waren de Watergeuzen?
    Opstandelingen die vanaf het water vochten tegen het leger van Filips II. Ze voerden als het ware een guerrillaoorlog in Zeeland en Holland.
  • Waarom was de verovering van den Briel in 1572 door de Watergeuzen zo belangrijk?
    Vanaf dat moment sloten steeds meer steden zich aan bij de Opstand. Willem van Oranje werd nu de leider en de Staten van Holland erkenden hem weer als stadhouder.
  • Waarom was het zo bijzonder toen Willem van Oranje weer als stadhouder erkend werd?
    Een stadhouder is eigenlijk een plaatsvervanger voor Filips II, maar Willem van Oranje was nu (namens de Staten van Holland, Zeeland en Utrecht en later ook namens andere statenvergaderingen) aanvoerder tegen Filips.
  • Welke 3 Collaterale Raden waren er?
    - Raad van State (bracht advies uit over beleid 17 provincies)
    - Geheime Raad (bereidde wetten voor, vaardigde ze uit, en zag toe op uitvoering)
    - Raad van Financiën (Stelde begrotingen op en hield zich bezig met bedes)
  • Wat is een bede?
    Een verzoek om geld aan alle steden en gewesten.
  • Wat waren de 3 redenen voor de Opstand?
    1. Boosheid over kettervervolgingen
    2. Adel is ontevreden over centralisatie en de daarmee toenemende macht van de Spaanse ambtenaren
    3. Honger en inflatie eind jaren 1560
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Example questions in this summary

De Duitse eenheidsstaat dateert van 1871. Is dat vroeg of laat, als je dat vergelijkt met Frankrijk? Beargumenteer je antwoord.
11
Welke politiek-maatschappelijke stroming was belangrijk voor het ontstaan van het Duitse keizerrijk?
11
De Frans-Duitse spanningen in de periode 1800-1945 hebben een belangrijk gevolg gehad voor onze tijd. Welk gevolg is dat?
11
Historici benadrukken achteraf wel eens de 'fouten' die op het Congres van Wenen zijn gemaakt. Geef een voorbeeld van een maatregel waarvan je achteraf zou kunnen beweren dat het een verkeerde beslissing is geweest.
10
Page 1 of 108