Summary Memo geschiedenis voor de onderbouw 2VWO

-
ISBN-13 9789034584410
919 Flashcards & Notes
8 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Memo geschiedenis voor de onderbouw 2VWO". The author(s) of the book is/are Hans Bulthuis ea. The ISBN of the book is 9789034584410. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Memo geschiedenis voor de onderbouw 2VWO

  • 1.1 Introductie

  • Tijd van jagers en boeren

    • Mensen trokken rond en hadden geen vaste woonplaatsen. Zo'n samenleving heet een samenleving van jagers en verzamelaars.
    • Met de komst van de landbouw veranderde er veel. Er ontstonden landbouwsamenlevingen.
    • Boeren gingen op vaste plaatsen wonen. Doordat er voldoende voedsel was ontstonden er verschillende beroepen.
    • Om alles goed te regelen was een bestuur nodig.
    • Er ontstonden later steden waar bestuurders, priesters, handwerklieden en handelaren woonden.
    • De prehistorie eindigde met de komst van het schrift in 3.000 v.C.
  • De tijd van Grieken en Romeinen

    • Na 3.000 v.C ontstonden er bloeiende beschavingen, zoals die van de Grieken en de Romeinen.
    • Het waren landbouw-stedelijke samenlevingen. Dit zijn samenlevingen waarbij steden, nijverheid en handel een grote rol spelen.
    • De Romeinen namen veel zaken over uit de Griekse cultuur, zoals het bouwen van tempels. 
    • De Romeinen vereerden net als de Grieken een groot aantal goden.
    • Later gingen ook andere volken de gewoontes en kennis van de Grieken overnemen.
    • De Romeinse cultuur verspreidde zich over Europa door veroveringen en handel. Ook de Germanen die toen ons gebied woonden kregen met de Romeinse cultuur te maken.
    • Het christendom werd op dezelfde manier verspreid.
    • Het christendom was in het begin verboden in het RR, later werd het de enig toegestane godsdienst.
    • Periode van 3.000 v.C. Tot 500 n.C wordt de oudheid genoemd. De periode eindigde met het verdwijnen van het (West-) Romeinse Rijk.
  • De tijd van monniken en ridders.


    • In Europa beginnen de middeleeuwen periode van 500 tot 1500.
    • De middeleeuwen beginnen met het verdwijnen van het WRR en eindigen met de ontdekkingsreizen en het uiteenvallen van de christelijke kerk.
    • De tijd van monniken en ridders is het eerste tijdvak van de middeleeuwen.
    • Mensen leefden weer alleen van de landbouw.
    • Steden raakten in verval en bijna alle handel over grote afstanden verdween,
    • Boeren waren niet meer zelfstandig, maar weren horigen in ruil voor bescherming door een heer. Hierdoor ontstond het hofstelsel.
    • Koningen gebruikten het leenstelsel om hun rijk te besturen. Leenmannen kregen een stuk land in ruil voor ene belofte van trouw. Namens de koning bestuurden de leenmannen dat gebied en spraken ze recht.
    • In Europa werd het christendom steeds belangrijker.
    • Kloosters speelden een rol bij de verspreiding van dat geloof. Monniken uit de kloosters trokken het land in om mensen te bekeren.
    • In het Midden-Oosten ontstond de islam. Dat geloof verspreidde zich snel over Noord-Afrika en Spanje.
  • De tijd van steden en staten


    • 2e helft middeleeuwen vanaf 1.000 ontstonden er weer steden. Dit kwam door verbeteringen landbouw en en een sterke toename van de handel over grote afstand.
    • Burgers in steden wilden alles zoveel mogelijk zelf regelen. Eigen wetten en zelf rechtspreken. Zo werden ze minder afhankelijk van de heer in wiens gebied de stad lag. 
    • Er kwamen stadsrechten.
    • Ambachtslieden organiseerden zich in gilden. Die gilden hielden toezicht op mensen die hetzelfde ambacht uitoefenden en zorgden voor opleiding nieuwe vakmensen.
    • In de 11e en 12e eeuw was er strijd om de macht tussen de paus en de keizer over de benoeming van de hoge geestelijken.
    • Aan het einde van de middeleeuwen probeerden vorsten hun macht te vergroten.
    • Er ontstonden grote landen die vanuit één centraal punt werden bestuurd. Begin Europese staten die nu nog steeds bestaan.
    • Ook de Bourgondische Nederlanden ontwikkelden zich tot een centraal bestuurde staat.
  • De tijd van ontdekkers en hervormers

    • In 1500 eindigen de middeleeuwen en begint de vroegmoderne tijd.
    • Het eerste tijdvak in de vroegmoderne tijd is de tijd van Ontdekkers en hervormers.
    • Tijd van grote veranderingen. Dit begon al een beetje met de renaissance aan het einde van de middeleeuwen.
    • Renaissance: in Italië bestudeerden geleerden boeken en kunstwerken uit de Grieks-Romeinse tijd.
    • Daardoor veranderde de manier waarop zij naar de mens keken.
    • Minder nadruk op het geloof en het leven na de dood.
    • De mens en het leven op aarde kwam meer centraal te staan.
    • Rond 1.500 begonnen Europese schepen de oceanen te verkennen. Ontdekkingsreizigers zeilden naar onbekende gebieden en ontdekten nieuwe vaarroutes. 
    • De volken in de andere werelddelen leerden de Europeanen meestal kennen als hardhandige meesters.
  • Welke twee tijdvakken vallen precies samen met de genoemde perioden uit de geschiedenis?
    De tijd van jagers en boeren valt samen met de prehistorie en de tijd van Grieken en Romeinen met de oudheid.
  • Welke twee tijdvakken vallen binnen de middeleeuwen?
    Monniken en Ridders
    Steden en staten
  • Welke periode begint met de tijd van ontdekkers en hervormers?
    De vroeg moderne tijd.
  • Er is nog een andere manier van indelen van de geschiedenis, namelijk die in samenlevingstypen. Daarbij let je vooral op het voornaamste middel van bestaan in een periode.
    Welk samenlevingstype ontstaat in de oudheid, verdwijnt weer in Europa en komt terug in de middeleeuwen?
    De landbouw-stedelijke samenleving.
  • Welk samenlevingstype hoort bij welk tijdvak ?
    Jagers en boeren = samenleving van jagers en verzamelaars en toen er boeren kwamen ook landbouwsamenleving
    Tijd van Grieken en Romeinen = landbouw-stedelijke samenleving
    Tijd van monniken en ridders = landbouwsamenleving
    Tijd van steden en staten = landbouw-stedelijke samenleving
    Tijd van ontdekkers en hervormers =   landbouw-stedelijke samenleving
  • 1.2 Een nieuw wereldbeeld

  • wat is een wereldbeeld?
    de manier waarop mensen over de wereld denken
  • Was het rijk van Karel V in Europa rond 1555 aaneengesloten ?
    Nee, dit maakte het voor Karel lastig om te besturen.
  • waarom konden kennis en nieuwe inzichten zich in de 16de eeuw zich veel sneller verspreiden dan daarvoor?
    door de uitvinding van de boekdrukkunst konden er veel sneller en meer boeken gedrukt worden, waardoor meer mensen boeken konden lezen en meer mensen kennis op konden doen
  • Wat was de benden van ordonnantie ?
    Dat was een leger dat voor Karel V in de Nederlanden vocht.

    Karel had in totaal 15 benden van ordonnanties.
  • wat  gebruikte men voor de uitvinding van de letterdruk?
    blokdruk, men sneed de tekst in een blok hout dat in zijn geheel werd afgedrukt

  • Om in de verbrokkelde gebieden invloed te hebben, had Karel V in de Nederlanden 'benden van ordonnantie'. Bedenk een reden waarom hij liever dit leger had dan een huurleger.
    Dit leger was ook beschikbaar in vredestijd. Hij kon de edelen en hun gevolg meer vertrouwen dan huurlingen.
  • wanneer ontdekte men in China de boekddrukkunst?
    in de 11de eeuw
  • Wie was de kapitein van één bende van ordonnantie ?
    Willem van Oranje.
  • wat is de renaissance?
    Letterlijk betekent het wedergeboorte (opnieuw geboren worden). 
    In de 15de en 16de eeuw was er weer interesse in de kunst en wetenschap van
    de oudheid (Romeinen en Grieken)
  • Waar uit bestaat een lans ?
    • Een ruiter in harnas met een paard in harnas.
    • Een schildknaap, deze dient een ridder ook tijdens veldslagen.
    • Een page, jongen van 7-14 jaar, in opleiding tot schildknaap.
    • Twee lichtbewapende boogschutters te paard.
  • wat is een humanist?
    Een geleerde uit de tijd van de renaissance die teksten van de Grieken en Romeinen bestudeerde en vertaalde en die het belangrijk vond dat mensen zich ontwikkelden door onderwijs en iets nuttigs moesten doen voor de samenleving
  • Boekendruk in de 16e eeuw
    • Het drukken met losse letters heet letterdruk.
    • Loden letters werden bewaard in kasten.
    • In 1500 werden er al 30.00 boeken gedrukt.
    • In China ontdekte men in de 11e eeuw de boekdrukkunst. In het westen gebeurde dat rond 1450.
    • Voor de uitvinding van de letterdruk gebruikte men blokdruk. Men sneed de tekst in een blok hout dat in zijn geheel werd afgedrukt.
  • wat voor ideeën haalden ontwikkelde burgers uit de boeken van de humanisten?
    • zij zagen het leven op aarde niet meer alleen als voorbereiding op het eeuwige leven na de dood 
    • ze vonden dat je van het leven mocht genieten
    • ze vonden dat je je moest ontwikkelen
    • dat je iets nuttigs moest doen voor de samenleving
  • Waren boeken in 1485 duur ?
    Ja boeken kosten toen meer dan een jaarsalaris van een professor. Ze waren zo duur omdat ze met de hand werden geschreven. Van ieder boek bestonden maar enkele exemplaren.
  • wanneer kwam de renaissance naar Noord-Europa?
    rond 1450 dankzij de boekdrukkunst
  • Wanneer werd in Europa de boekdrukkunst gebruikt en hoe werkte dat ?
    Vanaf 1450. Door losse loden letters samen te voegen tot een pagina met tekst, kon je gemakkelijker en goedkoper boeken drukken.
    Eén pagina kon je nu eenvoudig honderden keren onder de drukpers kopiëren. Na het drukken gebruikte je de letters weer voor een ander boek.
  • wat bestudeerden de humanisten in de Nederlanden?
    vooral christelijke teksten uit de oudheid
  • Waardoor verspreidde kennis en nieuwe inzichten zich on de 16e eeuw veel sneller ?
    Door de boekdrukkunst.

    Hierdoor veranderde de manier waarop mensen over de wereld dachten: hun wereldbeeld.
  • wat is de Moderne Devotie?
    Een religieuze (geloof) beweging uit het einde van de 14de eeuw, die scholing erg belangrijk vond
  • Wat is de Renaissance en waar begon deze ?
    Letterlijk: wedergeboorte.
    In de 15e en 16e eeuw was er weer interesse in de kunst en wetenschap van de oudheid (Grieken en Romeinen). De renaissance ontstond in Italië. 
    Kunstenaars en architecten bootsten de kunst van de Romeinen en Grieken na.
  • wat wilden de aanhangers van de Moderne Devotie?
    zij wilden net als Jezus sober en eenvoudig leven, want ze vonden dat niet de geestelijken, maar de mensen zelf verantwoordelijk waren voor hun zielenheil (staat van je ziel in betrekking tot het hiernamaals)
  • Op welke manier ging men ook anders naar het leven kijken ?
    Rijke stedelingen vonden, net als de Grieken en Romeinen, dat je van het leven mocht genieten. Ontwikkelde burgers zagen het leven op aarde niet meer allen als een voorbereiding op het eeuwige leven na de dood.
  • noem een beroemd geleerde die is opgeleid op scholen van de Moderne Devotie
    Erasmus
  • Waar haalden deze mensen die nieuwe ideeën vandaan ?
    Uit de boeken van de humanisten*

    * Geleerden die de teksten van de Grieken en de Romeinen bestudeerden en vertaalden. Ze vonden het belangrijk dat mensen zich ontwikkelden door onderwijs.
  • wat ontdekte Erasmus?
    hij ontdekte dat de eerste christenen naastenliefde en eenvoudig leven belangrijk vonden
    hij vond dat de mensen van de kerk dat waren vergeten rond 1500 en hij bespotte hun verkeerde gedrag en hun luxe leven
  • Hoe verspreidde de renaissance zich rond 1450 ook naar Noord-Europa ?
    Door de boekdrukkunst.
  • leg uit waarom de ideeën die in de renaissance ontstonden vaak botsten met de ideeën van de kerk
    de kerk vond dat gelovigen gehoorzaam moesten zijn aan geestelijken
    alleen de kerk kon precies uitleggen hoe je moest leven en hoe je in de hemel kon komen na je dood; zij waren ook de enige die de bijbel konden uitleggen. Geestelijken moesten het goede voorbeeld geven en leven volgens kerkelijken regels maar dat deden ze niet allemaal.
    Tijdens de renaissance begonnen mensen zich daar steeds meer aan te storen: geestelijken moesten ook volgens de kerkelijken leer leven
    Steeds meer mensen gingen zelf teksten lezen en beoordelen, wilden zelf een band met god krijgen zonder tussenkomst van een priester
    CONCLUSIE: BITCHES geestelijken werden minder belangrijk en de kritiek op de kerk nam toe
  • Wat bestudeerden de humanisten in de Nederlanden vooral ?
    christelijke teksten uit de oudheid.
  • wat is de inquisitie?
    een door de paus rond 1200 opgerichte kerkelijke rechtbank die zich bezighield met de opsporing en veroordeling van ketters
  • Wat is de Moderne Devotie ?
    Een religieuze beweging uit het einde van de 14e eeuw, die scholing erg belangrijk vond.
    Deze is ontstaan in Zwolle.
  • wat zijn ketters?
    het zijn mensen die belangrijke delen van de officiële kerkleer afwijzen
  • Vertel iets over de aanhangers van de Moderne Devotie ?
    Ze bestudeerden zelf religieuze teksten uit de oudheid en ze onderwezen anderen. Ze wilden net als Jezus sober en eenvoudig leven. Ze vonden dat de mens zelf verantwoordelijk was voor zijn zielenheil (wel of niet het eeuwige leven).
  • wat werd er met ketters gedaan?
    • ze werden streng vervolgd door de inquisitie
    • ze moesten terugkeren in de katholieke kerk, als ze dat niet wilde, werden ze net zo lang gemarteld tot ze dat wel deden. Weigeraars werden veroordeeld tot de brandstapel
  • Wie was Erasmus en wat heeft hij te maken met de Moderne Devotie ?
    Nederlandse priester en een beroemd geleerde. Hij was opgeleid op scholen van de Moderne Devotie.
  • hoe ging de kerk op een vreedzame (rustige, vredige) manier om met kritiek op haar rijkdom?
    ze lieten kloosterorden toe die bezit weigerden
  • Vertel iets over Erasmus
    • Hij bestudeerde originele teksten uit de begintijd van het christendom. In die tijd vonden de christenen naastenliefde en eenvoudig leven erg belangrijk. Volgens hem was men dat rond 1500 vergeten.
    • Hij schreef grappige teksten over pausen en priesters. Hij bespotte hun verkeerde gedrag en hun luxe leven.
  • Van wie was Erasmus raadsheer ?
    Van de 16-jarige Karel V. 

    Erasmus schreef in 1516 een boek 'Onderwijzing van de christelijke vorst' voor Karel. 
    Daarin adviseert hij Karel hoe vorsten hun ambt kunnen uitoefenen.
  • Wat zie je op dit schilderij ?
    Karel V was vorst van landen die hij van zijn ouders had geërfd. Wanneer er een nieuwe vorst aantrad, probeerde hij aan zoveel mogelijk steden van zijn land een feestelijk bezoek te brengen om zich aan zijn onderdanen te laten zien. Dit  werd een 'Blijde Inkomst' genoemd.  
    Op het schilderij brengt Karel V een bezoek aan Brugge.
  • Hoe was de kerk aan het einde van de middeleeuwen rijk geworden ?
    Door inkomsten uit landbezit en belastingen.
  • Leg uit waarom sommige geestelijken meer leken op vorsten dan op dienaren van de kerk ?
    Ze hadden het vooral druk met het besturen van hun land. Macht en rijkdom werden zo belangrijker dan het geloof.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Welk land had de meeste doden tijdens de Eerste Wereldoorlog?
Duitsland, zo'n 2 miljoen Duitsers kwamen om tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Welke nieuwe landen ontstonden er in 1919 in Europa?
Oostenrijk, Hongarije, Polen, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Tsjecho-Slowakije, Joegoslavië en Turkije.
Welke landen verdwenen in 1919 in Europa?
Oostenrijk-Hongarije, het Ottomaanse Rijk en Servië.
Tussen 1777 en 1804 verboden de meeste noordelijke staten slavernij. Hoe noemen we de mensen die tegen slavernij zijn?
Abolitionisten, zij waren voor totale afschaffing van de slavernij.

Zij vonden dat slavernij in strijd was met de rechten voor de mens, zoals die in de Onafhankelijkheidsverklaring en de grondwet waren beschreven.
Wat is Manifest Destiny ?
Steeds meer Amerikanen kregen het gevoel dat zijn een speciale roeping hadden. Ze vonden dat ze de Amerikaanse beschaving van het oosten naar het westen moesten uitbreiden. (van de Atlantische Oceaan naar de Grote Oceaan)

Deze roeping werd door een journalist in 1845 Manifest Destiny genoemd.
De slavenstaten wilden dat de VS een confederatie zou worden, wat is dat ?
Een statenbond met zelfstandige staten, die alleen op het gebied van defensie en buitenlandse politiek samen zouden werken.
De slavenstaten wilden dat het federale bestuur in Washington minder machtig zou worden, waarom was dat ?
Ze waren bang dat het congres slavernij overal zou verbieden. Ze wilden dat het congres macht zou afstaan aan de afzonderlijke staten.
Tegen wie was de Fugtive Slave Law vooral gericht?
Tegen de abolutionisten. Die hielpen slaven te vluchten via een netwerk van vluchtroutes: de Underground Railroad. Dit was één van de vluchtroutes.
Het Missouri compromis ging niet over gebied zo ver naar het westen. Maar de slavenstaten zagen de keuze van Californië wel als een bedreiging. Welke wet nam het congres in hetzelfde jaar aan om de zuidelijke staten gerust te stellen ?
Een wet die de mensen in het noorden verplichtte om gevluchte slaven terug te sturen. De wet heette Fugitive Slave Law.

Mensen die hier niet aan meewerkten moesten volgens de wet zwaar gestraft worden.
Waar koos de nieuwe staat Californië voor ?
Om slavenvrij te zijn. Ook al lag zijn gebied grotendeels onder de 36e breedtegraad.