Summary Mens & mensenrechten. Basisboek rechtsfilosofie.

-
ISBN-10 9461053479 ISBN-13 9789461053473
631 Flashcards & Notes
12 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Mens & mensenrechten. Basisboek rechtsfilosofie.". The author(s) of the book is/are Thomas Mertens. The ISBN of the book is 9789461053473 or 9461053479. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

Summary - Mens & mensenrechten. Basisboek rechtsfilosofie.

  • 1 Week 1

  • Praktische filosofie
    Ethiek: studie waar wordt gekeken of iets goed of fout is. Kan een mens goed of fout handelen? 

    Plato: stelde dat je alleen een goed mens kunt zijn als je deel uitmaakt van een goede samenleving.
  • Waarom zijn mensenrechten een belichaming van de hedendaagse visie op rechtvaardigheid?
    - klassieke idee van rechtvaardigheid zegt dat rechtvaardigheid iets is dat iedereen toekomt.
    - mensenrechten zijn ultieme universele rechten
    - mensenrechten hoeven niet te worden gesteld, ze moeten als vanzelfsprekend zijn voor de wetgever.
    - mensenrechten zijn qua tijd en geografie onbegrensd en deelbaar. Ze moeten als fundamenteel worden bezien.
  • Positieve recht
    Geheel van gestelde, regelende en afdwingbare regels binnen een bepaald gebied.
  • Die moeilijkheden bij de definitie van 'positief recht'
    1. Waar halen wetgevende instanties hun bevoegdheden vandaan? 
    2. De rechter moet de regels toepassen en interpreteren, ook zijn er gevallen waar er niks in de wet is geregeld. Wat is beslissend: de regel of de toepassing? 
    3. Onderscheid tussen regelende en afdwingende regels
  • Loving vs. Virginia casus
    Een zwarte vrouw en witte man reizen af naar Washington om te gaan trouwen. Vijf weken daarna worden ze gearresteerd in Virginia, want een interraciaal huwelijk was verboden. Ze werden veroordeeld tot 1 jaar celstraf en mogen 25 jaar niet in Virginia wonen.
  • Loving vs. Virginia; wat is gelijkheid
    Verschillende antwoorden: 
    1. Een rechter in de zaak oordeelde dat het verbod op interraciale huwelijken niet in strijd was met gelijkheid. Want god had het zo niet bedoeld.
    2. Gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden. Dit sluit discriminatie niet uit. Een zwart en wit persoon zijn namelijk volgens sommigen niet 100% gelijk en hoeven dus ook niet gelijk 3. Gelijkheid krijgt zijn kracht pas wanneer we het toepassen op gelijke waardigheid
  • Loving vs. Virginia: de filosofische les
    1. Rechtsfilosofie helpt je de betekenis van ideeën op het spoor te komen. 
    2. Dit is een conceptuele analyse
  • Conceptuele analyse
    Analyse van juridische en politieke begrippen en ideeën.
  • Speluncean explorer; casus
    Fictieve rechtszaak gepubliceerd in Harvard Law Review. 

    Vijf personen hebben een grot ontdekt. Tijdens de expeditie treedt er een aardbeving op en de weg naar buiten wordt versperd. Alle vijf zouden ze het niet overleven, dus daarom is één van de vijf (Rodger) opgegeten en hebben de overige vier het wel overleefd. 
    Die vier overlevenden komen voor het Hoger Gerechtshof en worden veroordeeld voor moord en krijgen de doodstraf.
  • Speluncean explorer; wat leren we eruit
    Deze zaak dwingt ons om na te denken over de grondslagen van het recht en over wat recht is. 

    beoordelingen van de verschillende rechters: twee waren het niet eens met het oordeel, twee wel en één trok zich terug. 

    De rechters die het er niet mee eens waren: 
    1. De heren waren onschuldig want:
    • het recht stoelt op het voorbestaan van de samenleving. Dit is de grondslag van het positieve recht. In de natuurtoestand geldt utilitaire calculus. Er geldt hier dus een natuurtoestand waar geen recht was, en geen sprake van een samenleving. 
    • Het strafrecht heeft geen afschrikwekkende werking meer. 

    We dienen dus te kijken naar de grondslagen en doelen van het recht om te oordelen of hier sprake van moord is.
  • Göttig en Puttfarken
    Rechtelijke ambtenaar (Puttfarken) en een handelaar (Göttig). Puttfarken komt voor de rechtbank omdat hij de handelaar had aangegeven. Hij had een hekel aan Göttig en hij wil van hem af. De rechterlijke ambtenaar weet dat Göttig 1. Naar de buitenlandse radio luistert en 2. Op de deur van een openbaar toilet beledigende tekst heeft geschreven over Hitler.
    Puttfarken geeft Göttig uit uit rancune en hij wordt terechtgesteld.
    In 1946 komt de rechterlijke ambtenaar voor de juryrechter en hij wordt veroordeeld tot levenslang tuchthuis. 
  • Göttig en Puttfarken; waarom werd Puttfarken vervolgd?
    Volgens het toenmalige recht was het strafbaar wat Göttig deed, dus stond Puttfarken, volgens het rechtsposivitisme, volledig in zijn recht.

    Echter: 
    - Puttfarken werd vervolgd, omdat hij willens en wetens Göttig had blootgesteld aan vervolging. 
    - Daarbij was er onvoldoende juridische bescherming voor Göttig

    Hier zie je het verschil tussen rechtsposivitisme en natuurrechtdenken. Er wordt verschillend gedacht over strafbaarstelling met terugwerkende kracht
  • Lex iniusta non est lex
    Een onrechtvaardige wet is geen wet. Een onrechtmatig rechtsstelsel is geen rechtsstelsel
  • Rad Brucht; waarden recht
    - Rechtszekerheid 
    - Doelgerichtheid: gericht op het algemene welzijn  
    - Rechtvaardigheid: gelijkheid en gelijkwaardigheid
  • Radbruch formule
    Het positieve recht, gesteld en verzekerd door de macht, heeft voorrang. Wanneer het inhoudelijk onrechtvaardig en niet-doelgericht is, tenzij de tegenstelling tussen de positieve wet en de rechtvaardigheid zo ondraaglijk wordt, dat de wet als 'onjuist recht' voor de rechtvaardigheid moet wijken. 

    DUS... 
    • Rechtszekerheid

    Recht dat op de juiste manier tot stand is gekomen is gewoon recht. Maar wanneer de kloof tussen rechtvaardigheid en positief recht te groot wordt, primeert rechtvaardigheid i.p.v. rechtszekerheid
    • Rechtvaardigheid
    • Doelgerichtheid
  • The Grudge Informer cases; casus
    Je bent Minister van Justitie. Tijdens wanordelijke nationale verkiezingen werd het hoofd van de paarshemden verkozen tot president. Dit te danken aan roekeloze beloften en ingenieuze onwaarheden en deels aan fysieke intimidatie door nachtelijk opererende paarshemden, waardoor veel mensen die tegen de partij zouden hebben gestemd, te bang waren om naar de stembus te gaan. Tijdens hun regime was er sprake van ernstige praktijken, die lijken op wat de nazi's deden. 
    Onder het regime van de paarshemden hebben vele mensen hun rancunes ruim baan gegeven door hun vijanden bij de partij aan te geven. Zoals het er toen in de rechtspraak aan toe ging, kon elk van die handelingen, indien bewezen, lieden tot de doodstraf. Na de val van de paarshemden eisten velen dat deze rancuneuze aanbrengers gestraft zouden worden. U als MvJ dient een beslissing te maken, vijf plaatsvervangers geven u advies.
  • Plaatsvervanger 1
    Rechtspositivist 
    - Er is geen noodzakelijk verband tussen recht en moraal. 
    - De straffen die toen waren opgelegd waren volgens het toenmalige recht. 
    - Het verschil tussen ons en de paarshemden is niet de onwettigheid maar het verschil in ideologieën. 
    - Het voornaamste verschil tussen het toenmalige en het huidige systeem is de hoeveelheid vrijheid de rechter heeft bij het maken van een beslissing. 
    - De paarshemden verontachtzaamden de wetten waarin doelen vastlagen waar ze het niet mee eens waren, ze namen iet de moeite om ze weg te halen. Wanneer wij dit nu weer gaan doen, met terugwerkende kracht, zijn we even erg.

  • Plaatsvervanger 2
    - Er moet een interne moraal in het recht zitten 
    - Zelfde conclusie als plaatsvervanger 1 
    - Paarshemden hadden geen wettige regime 
    -  Rechtssysteem verondersteld wetten die bekend zijn of bekend kunnen zijn bij degenen die eraan zijn onderworpen, een zekere mate van uniform opteden, afwezigheid van een wetteloze macht
    • tijdens het regime was er interregnum in de rechtsstaat, in plaats van een regering was er een oorlog van allen tegen allen 
    • de daden van de rancuneuze aanbrengers is slechts een episode uit de oorlog
    • wij zouden ons verlagen tot de paarshemden wanneer wij deze daden als misdadig gaan beoordelen 
    - conclusie: zwarte, wetteloze hoofdstuk achter ons laten 
    - Wat de rancuneuze aanbrengers deden was niet wettig, want zijn leefden niet onder een regime van recht, maar onder dat van anarchie en terreur.  
  • Plaatsvervanger 3
    Natuurrechtdenken 
    - of/of-alternatief 
    • niet uitgaan dat oftewel, enerzijds, het regime van de paarshemden zich op een of andere manier geheel buiten het recht bevond, ofwel, anderzijds, dat al zijn handelingen aanspraak zouden kunnen maken op de volle geloofwaardigheid als die van een wettige regering. 
    • conclusies van de eerste twee plaatsvervangers zijn ethisch en politiek onmogelijk 
    - Geen oorlog tegen allen, want het gewone leven ging door 
    - Het zou tot chaos leiden als we zouden verklaren dat alles wat onder het paarshemden regime gebeurde geen wettige basis had (huwelijken, vergunningen, etc.) 
    - We kunnen aan de andere kant niet zeggen dat de moorden die door delen van de partij op bevel van de leider op straat gepleegd werden wettig waren, alleen maar omdat de partij controle had over de regering en haar bass de president van de republiek was geworden. 

    - conclusie: onderscheid maken. Waar de filosofie van de paarshemden binnendrong en de rechtspraak van haar normale doeleinden en gebruiken deed afwijken, daar moeten we ingrijpen. 
    - geen aanbeveling, maar het feit dat deze lastige gevallen bestaan, mag ons niet beletten om direct op te treden in die gevallen die duidelijk zijn en waarvan er veel te veel zijn om ons te kunnen permitteren ze door de vingers te zien. 
  • Plaatsvervanger 4
    - Wantrouwig tegenover de of/of-rederening
    - Plaatsvervanger drie betoogt willekeurige daden van het afgezette regime te selecteren. Dit is ronduit verwerpelijk, dit is wat de paarshemden zelf ook deden
    • er zal een chaos ontstaan, i.p.v een einde te maken aan het misbruik van het regime van de paarshemden. 
    - Er is maar een manier om dit op te lossen die in overeenstemming met onze filosofie van recht en regering is. Dat is namelijk een ''speciale fatsoenlijk aangenomen wet die gericht is op deze gevallen''. 
    • oude wetten hoeven niet verdraaid te worden 
    • verder voorzien in de straffen die passen bij de misdaad i.p.v elke aanbrenger hetzelfde te behandelen 
    • probleem van de aanbrengers bestuderen, feiten verzamelen en omvattende wet opstellen die daarmee omgaat
    • juridische moeilijkheid: definiëren begrip rancune

       
  • Plaatsvervanger 5
    - voorstel plaatsvervanger 4 is ironisch. Einde maken aan de misstanden van de paarshemden, maar wil daarbij gebruik maken van een van de meest gehate methodes van het regime: strafwet ex post facto 
    - voorgestelde wet is een schijnoplossing voor onzekerheid 
    - juist oplossing: 
    • hoofddoel van het strafrecht is de menselijke instinct een uitlaatklep te geven in de vorm van wraak. Er zijn tijden om dit instinct vrijheid te geven voor expressie zonder tussenkomst. 
    • de bevolking zal het regelen op haar eigen manier. Wanneer dit wordt gestimuleerd, dan is er over een tijdje geen probleem meer dat moet worden opgelost. 
  • wet = wet 
    Wet = wet 
    Plaatsvervanger 1
    • geldige recht: recht dat is vastgesteld door een wettelijk bevoegd orgaan en naar de wettelijke procedure
    • rechtvaardigheid is niet relevant
    • belang van de rechtsorde staat voorop
  • Neutrale definitie van het recht
    John Austin 
    Hoe kun je rechtsregels onderscheiden van andere regels? 
    • regels (wetten) als bevelen 
    • meer dan eens wens: er staat een sanctie tegenover
    • regels uitgevaardigd door de soeverein  
    • geen hogere macht, meerendeel gewoonte om te gehoorzamen 
  • Formeel juiste wet = geldig recht
    Plaatsvervanger 3 
    • ontkenning rechtskarakter positief recht
    • wettelijk onrecht en bovenwettelijk recht
    • legaliteitsbeginsel?? 
  • Procedureel natuurrecht
    Fuller 
    • Heeft het recht een interne moraal 
    • rechtsbeginselen
      • geen terugwerkende kracht
      • begrijpelijk en helder
      • publiek bekend
      • niet het onmogelijke vragen 
    • moraal komt niet van buitenaf (zoals bij geloof), maar is inherent aan het recht 
      • combineren positief recht met natuurrecht 
  • Wat gebeurt er wanneer positief recht botst met moraal/rechtvaardigheid?
    Drie opties: 
    1. Positief recht primeert altijd 
    2. Rechtvaardigheid primeert altijd
    3. Soms primeert het positieve recht, soms de rechtvaardigheid
  • Rechtspositivisme
    • Geen noodzakelijk sociologisch (moraal) verband. Het kan er wel zijn, niet noodzakelijk. 
    • Recht moet onafhankelijk van de feitelijk heersende ethiek worden bepaald als het geheel van regels zoals dat door de bevoegde instanties en personen is ingesteld. 
  • Natuurrechtdenken
    • Wel noodzakelijk verband tussen recht en moraal --> Lex iniusta non est lex 
    • het positieve recht zoals die is, kan niet losgemaakt worden van het recht zoals het behoort te zijn
  • Wat is rechtsfilosofie?
    • Conceptueel/descriptief
      • rechtsfilosofie kan onshelpen met het definiëren van concepten/begrippen
    • Normatief
      • denken over het wezen en de grondslag van het recht, onderdeel van de praktische filosofie (handelen van de mens). Niet 'hoe moet ik leven', maar 'wat is moreel een goede juridische inrichting van de samenleving.''
  • Kenmerken rechtsposivitisme
    • Verschilt per staat
    • positief geldend recht
    • regels zijn op de formele manier tot stand gekomen
    • regels worden vastgelegd op grond van gewoontes van een maatschappij
    • groeit uit traditie niet uit norm
    • rangschikking
    • men is gehouden te gehoorzamen, ongeacht of dit moreel is
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wat vindt Locke van ongehoorzaamheid?
We moeten het maatschappelijke verdrag zien als een soort mandatering. Daarbij gaat het inderdaad om de ruil tussen gehoorzaamheid aan het gezag enerzijds en de bevoegdheid van de soeverein om de regels op te stellen anderzijds, maar enkel op voorwaarde dat die regels ten dienste staan van degenen die gehoorzamen.

In geval van nood mag je van Locke ongehoorzaam zijn.
Wat zegt Kant over gehoorzaamheid?
Hij wijst ongehoorzaamheid af, de toestand van natuurlijke vrijheid is er een waar telkens de oorlog van allen op de loer ligt.
Wat vindt Hobbes van gehoorzaamheid?
Men verruilt door middel van het maatschappelijk verdrag natuurlijke vrijheid voor maatschappelijk gezag en maatschappelijke zekerheid, ongehoorzaam mag je daarom ook niet zijn.
Wat zegt Van Aquino over gehoorzaamheid?
Ongehoorzaamheid bedreigt de maatschappelijke orde en dat is erger dan onrechtvaardig gezag
Wat zegt Socrates over gehoorzaamheid?
Volgens de wetten bestaat er een impliciete afspraak dat zij voor een individu zouden zorgen en dat hij daaraan gehoorzaamt. Men moet gehoorzamen aangezien zonder gehoorzaamheid er geen maatschappelijke orde is, maar anarchie.
Wat is nationalisme?
Het streven naar het vestigen van een natiestaat. Als politiek principe stelt het nationalisme dat nationale eenheden en staatkundige eenheden moeten samenvallen. Als gevolg daarvan heeft ieder volk recht op een eigen staat.
Wat vindt Hannah Arendt het belangrijkste mensenrecht?
Het recht op nationaliteit, want mensenrechten rusten op burgers van staten. Wanneer je daar geen lid van bent heb je deze mensenrechten niet.
Wat vindt Locke van eigendom?
Volgens hem is privé-eigendom cruciaal. De mens is eigenaar van de producten van zijn arbeid, de rest is van iedereen. 

De transformatie van het oorspronkelijk gemeenschappelijke eigendom in privé-eigendom van de een gaat volgens Locke niet ten koste van de ander.
Wat vindt Thomas van Aquino van eigendom?
Hij is voor gemeenschappelijk eigendom, niemand mag iets voor zichzelf houden wat van een ander is. Aangezien de aarde is geschapen door God, is Hij er de eigenaar van. De mens mag er daarentegen wel gebruik van maken.
Wat dacht men voor de Middeleeuwen over eigendom?
De aarde en alles wat tot die aarde behoort tot het gemeenschappelijk eigendom van de mensheid als geheel, alles is namelijk door God geschapen.