Summary Nederland stromenland : een geschiedenis van de politieke stromingen

-
ISBN-10 9023243102 ISBN-13 9789023243106
415 Flashcards & Notes
7 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Nederland stromenland : een geschiedenis van de politieke stromingen". The author(s) of the book is/are Paul Lucardie. The ISBN of the book is 9789023243106 or 9023243102. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Nederland stromenland : een geschiedenis van de politieke stromingen

  • 1.1 Voorgeschiedenis van regenten en democraten

  • Vanaf wanneer ontstonden de politieke stromingen in Nederland? 

    Eind 18e eeuw. 

  • Wie zijn de burgerij of ook wel bourgeoise genoemd?

    De middenklasse, van kooplieden, ondernemers en geleerden. Zij hebben zich door eigen inspanning kennis en rijkdom verworven. 

  • Waar bestond de politiek tot in de achttiende eeuw uit?

    Alleen maar heersende families, waarmee niemand zich bemoeide.

  • Voor de huidige politieke stromingen in NL moeten we ruim 200 jaar terug in de tijd. Waarom?
    Omdat tot ver in de 18e eeuw politiek voornamelijk beperkt bleef tot familietwisten tussen koningen, regenten en kerkvorsten. Buiten die heersende families bemoeide niemand zich met politiek. 
  • Nederland kende tegenstellingen in de politiek voor de 18e eeuw. Ten eerste volgden zonen van belangrijke namen hun vaders op en erfden ze niet alleen geld en land, maar ook een functie als rechter of burgemeester. Ten tweede leidden de verschillende geloofsovertuigingen tot tegenstellingen in de politiek. 

  • Vanaf welke eeuw kende Nederland de Staten-Generaal?

    Vanaf de zestiende eeuw

  • Waar bestond de nieuwe middenklasse uit?

    De burgerij of bourgeoisie.

  • NL kende al vanaf de 16e eeuw een Staten-Generaal maar die vertegenwoordigde niet het volk. Waarom niet?
    De leden van de Staten-Generaal werden namelijk per provincie gekozen door de landadel en de regenten van de grote steden. 
  • Welke godsdiensten leefden naast elkaar voor de 18e eeuw?

    Katholieken, Calvinisten en vrijzinnige protestanten 

  • Waarom vertegenwoordigde de Staten-Generaal niet goed?

    De leden van de SG werden uitgekozen door de landadel en de regenten van de grote steden/ Daarnaast oefende de Prins van Oranje als stadhouder en opperbevelhebber van het leger veel macht uit. De burgerij kwam nauwelijks aan te pas, laat staan de arme boeren en ambachtslieden. 

  • Wat was het minpunt aan de Staten-Generaal in de achttiende eeuw?

     

    De leden werden per provincie gekozen door de landadel en de regenten. De Staten-Generaal vertegenwoordigde het volk niet.

  • Godsdienstige verschillen leidden ook tot politieke tegenstellingen. Leg uit.
    In NL leefden vanaf de 16e eeuw katholieken, calvinisten en vrijzinnige protestanten anast elkaar. In de onafhankelijkheidsoorlog tegen Spanje hadden de calvinisten de leiding genomen en hun kerk werd een staatskerk. 
  • Het Calvinisme had tijdens de tachtigjarige oorlog (1568-1648) de meeste aanhangers. Een minderheid van hun kerk wilden de leer van Calvijn vrijer volgen. Dit noemen we 'rekkelijke richting'. Deze richting kreeg veel aanhang onder kooplieden en regenten (burgerij), die ook de anti-oorlogstroming steunden. Er kwam een strijd tussen de rekkelijke leer en de precieze leer van Calvijn, maar de preciezen bleven de macht houden.

     

    De machtstrijd tussen adel en regenten bleef echter aan. Tot in de 18e eeuw de opkomende burgerij zich verbond met de rekkelijken, maar die waren niet bereid hun macht met de burgerij te delen. Daarop begonnen de burgers zichzelf te verenigingen. Ze eisten democratie. De regenten verzoenden zich echter met de prins van Oranje die het volksverzet de kop indrukte.

     

    In Frankrijk was in diezelfde tijd ook een burgerverzet bezig en deze lukte. De Franse Revolutie. De Fransen stelden een republiek in waarbij de macht bij het volk lag. Franse troepen brachten in Nederland het volk ook aan de macht. Het werkte alleen niet helemaal, want uiteindelijk keerde de Prins van Oranje terug en kroonde zich tot koning. Uiteindelijk was er in het eind van de 18e eeuw een groeiende groep die verlangde naar een grondwet en meer vrijheid. De hervormers noemden zich 'liberalen'. Thorbecke werd hun leider. Deze groep kreeg aanhang in grote steden maar ook van boeren. Uiteindelijk stonden de liberalen tegenover de conservatieven die de koning zoveel mogelijk macht wilden laten behouden. 

     

     

  • In heel Europa bezaten de koning en de adel het meest macht in het land. 

  • De burgerij en kooplieden hadden vroeger niks te zeggen ; de stadhouder had als opperbevelhebber van het leger veel macht uit. 

  • In de loop van de 18e eeuw begon de opkomende burgerij zicht te verbinden met de regenten, die bleker echter niet bereid hun macht te delen. Wat deden de burgers hierop?
    Ze begonnen zich zelfstandig te organiseren in sociëteiten en schutterskorpsen. Ze eisten een volksregering ofwel democratie. 
  • Er waren veel belangenconflicten tussen de regenten en de oude adel, vooral wanneer er oorlog dreigde. Regenten hadden vooral veel geld en vreesden hun belegde geld in koloniën te verliezen. De adel diende vaak in het leger en hoopte juist dat de oorlog hun invloed kon uitoefenen.

  • Welke twee hoofdstromingen bestonden er in de eerste helft van de 19e eeuw?

    Radicaal/democratisch: voor de idealen van de Franse Revolutie (meer liberale stroming) en de conservatieven (bestaande orde wensten te behouden) 

  • Waarom hadden kooplieden in de vijftiende en zestiende eeuw al wel meer macht in Holland?

    Ze gingen zich steeds meer als edelen gedragen: ze kochten een landgoed en lieten het werken over aan hun ondergeschikten. 

  • Wat voor soort conflict gebeurde er rond die tijd (18e eeuw) in Frankrijk?
    De opstandige burgerij won de strijd tegen adel en de koning. De adel verloor zijn voorrechten en zijn landgoederen, de koning zijn hoofd. Onder de leuze 'Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap' stelde burgerij een republiek in waarin de macht bij het volk zou liggen (Franse Revolutie). 
  • Waarom kwamen er onderling, bij de adel, veel belangenconflicten voor (vooral tijdens de oorlog)?

    De regenten hadden veel geld ingelegd in landgoederen en waren bang dit tijdens de oorlog te verliezen. De adel diende vaak in het legen en hoopte juist door oorlog zijn invloed uit te breiden

     

  • Welke groepen hadden niks te maken met de conflicten tussen regenten en de adel?

    De burgerij en het gewone volk.

  • Wat is een referendum?
    Een volksstemming.
  • Waar leidden godsdienstige verschillen tot politieke tegenstellingen toe?

    Vanaf de zestiende eeuw leefden in Nederland katholieken, calvinisten en vrijzinnige protestanten naast elkaar. 

  • Welke stroming is het meeste onderhoudend?

    Conservatieven --> Conserveren --> Behouden

  • Wat gebeurde er in 1848?
    De democraten in Frankrijk kregen in krote tijd de macht in handen en ze deden en poging tot macht in Duitsland. 
  • In de onafhankelijksheidsoorlog tegen Spanje (Tachtigjarige oorlog) hadden de strenge aanhangers van Calvijn de leiding genomen. Hun Nederlands Hervormde of Gereformeerde kerk kreeg de leiding en werd de staatskerk. 

  • Een deel van de burgerij wees de liberale denkbeelden af om godsdienstige redenen. Waarom?
    Ze verlangden meer naar godsdienstige vrijheid in plaats van politieke vrijheid.
  • Wie vallen onder de 'rekkelijke' richting van de calvinisten?

    Deze richting telde veel aanhangers onder de welgestelde kooplieden en regenten, die ook de antioorlogsstroming steunden. 

  • Wat gebeurde er in 1834?
    Een deel van de rechtzinnige calvinisten scheidden zich af van de Nederlands Hervormde Kerk en stichtte eigen 'Gereformeerde' kerken. 
  • Wie vallen onder de 'preciezen' richting van de calvinisten? Ook wel rechtzinnige calvinisten genoemd.

    De adel maar ook aanhang onder de burgerij. 

  • Welke twee politieke hoofdstromingen waren er in de eerste helft van de 19e eeuw?
    - Radicale of democratische stroming; hield de idealen van de Franse Revolutie hoog en eiste politieke vrijheid en gelijkheid
    - Conservatieven, die de bestaande orde wensten te behouden.
  • Door wie werd de strijd in de zeventiende eeuw gewonnen door de rechtzinnige calvinisten?

    Door Prins Maurits van Oranje. 

  • Na de winst van de strijd bleef wel de machtstrijd tussen regenten en adel door. Daar had de burgerij zelf niets mee te maken.

  • Waarom veranderde de verhouding tussen regenten en burgers in de achttiende eeuw?

    De burgers wilde meer macht hebben en de regenten konden hun macht niet over hen houden. De burgers gingen zelf sociëteiten organiseren. 

  • Wat deden de regenten tegen de macht van de burgers?

    Zij verzoenden zich met de Prins van Oranje. Met hulp van troepen uit Pruisen in 1787 weet hij de democratische beweging de kop in te drukken. 

  • Wat gebeurde er tijdens een gelijksoortige strijd in Frankrijk?

    Daar won de burgerij en verloor de adel zijn voorrechten en zijn landgoederen, de koning verloor ook zijn hoofd.

  • Onder welke naam stelde de burgerij in Frankrijk een republiek op?

    Onder de leuze 'Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap'. Waarbij de macht bij het volk zou liggen--> Franse revolutie

  • Waarom maakte de Franse revolutie zoveel indruk op Nederland?

    Omdat zij het overnamen en in 1795 brachten ze in ons land ook de democratische burgerij. (Onder Frans toezicht.)

  • Wat gebeurde er in 1813 toen de Franse troepen Nederland verlieten?

    De Prins van Oranje keerde terug en werd opnieuw koning. 

  • Regenten keerden ook terug na de Franse revolutie, zij moesten wel hun macht verdelen met burgers. 

  • Wat gebeurde er na 1830?

    Het volk werd bij beslissingen betrokken. Door volksstemming of via wijkvergaderingen die ook nationale kwesties zouden bespreken en hun afgevaardigden een bindende opdrachten zouden geven. 

  • Wat gebeurde er in 1848 in Frankrijk?

     

    Voor even kwamen de democraten aan de macht en deden zij in Duitsland daartoe ook een poging. In Nederland kwamen ze niet verder dan een paar relletjes. 

  • Waarom noemden Fransen zichzelf ookwel radicalen?

    Omdat ze de staat tot in de wortel wilden veranderen; in Duitsland noemden ze zich 'radicaal-democraten'. 

  • Wat was een gevolg van de radicalen in Nederland?

    Er ontstond de stroming constitutionelen, die de wet wilden veranderen en meer vrijheid wilden hebben. Ze volgden Thorbecke en kreeg in de grote steden veel aandacht, maar ook onder de relatief welvarende boeren in het noorden en oosten van het land. 

  • Wat wilden de conservatieven?

    Zij wilden dat de koning zoveel mogelijk macht zou houden, niet alleen adel hoorde hieronder. Maar nu ook deel van de boeren en van de gezeten burgerij. 

  • Waarom wees een deel van de burgerij de liberale denkbeelden af?

    Om godsdienstige reden, ze steunden de koning wel als hoofd van de Hervormde kerk maar niet over het land. 

  • Wie volgden de 'rekkelijke' richting van calvinisten aan?

    De meeste regenten en de welgestelde burgerij.

  • Wie volgden de 'preciezen' richting van calvinisten aan?

    Tal van mindergestelde burgerij; kleine zelfstandige ondernemers, winkeliers, boeren en ambachtslieden. 

  • Wat gebeurde er in 1834 in de rechtzinnige richting?

    Er scheidde zich een deel van deze rechtzinnige calvinisten af en stichtte een eigen Gereformeerde kerk op. Het werd door de koning onderdrukt, maar dat lukte hem niet goed. De rechtzinnige adel accepteerde het ook en liet het zo, het ging vooral om kleine dorpjes. De rechtzinnige adel werd in de SG gerepresenteerd door Groen van Prinsterer. 

Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

De meerderheid van de SDAP zag niets in een revolutie en verwachtte meer van de hervormingen en verkiezingen. Die liep echter op een teleurstelling uit. Waarom?
Van de 100 zetels in de Tweede Kamer won de SDAP er 22, de SDP 2. Verzet tegen de verzuiling leek zinloos. 
In 1894 werd de SDAP opgericht onder leiding van wie?
Pieter Jelles Troelstra. 
Anarchisten sloten zich aan bij vakbonden en hoopten door middel van stakingen uiteindelijk de macht in bedrijven en de staat over te kunnen nemen. In 1903 leek dat te lukken. Wat gebeurde er toen?
Na een geslaagde spoorwegstaking nam de regering, geleid door calvinist Kuyper, een wet aan tegen stakingen. Tegen deze 'worgwet' braken opnieuw stakingen uit. Anarchisten hoopten dat iedereen ging staken. Calvinisten en katholieken weigerden dat en socialisten aarzelden. Staking  verliep en regering won. 
Kort na 1890 kregen de anarchisten de overhand binnen de SDB en Domela Nieuwenhuis sloot zich bij hen aan. De liberale regering besloot de partij te verbieden. Waarom?
De bond ging zich steeds meer op actie en agitatie in bedrijven richten. 
De socialisten vonden dat ze de overheid helemaal niet nodig hadden. 'Elk gezag van boven zou plaats maken voor zelfbestuur van onderop.' Hoe werd dat genoemd?
Anarchisme (gezagloosheid) 
Waar wees de Sociaal-Democratische Bond deelname aan het parlement af?
Het parlement was volgens de socialisten een machteloze praatclub die geen enkel probleem konden oplossen. 
Wanneer ontstond de eerste socialistische partij, hoe heette die en door wie werd ie vertegenwoordigd?
1888: Sociaal Democratische Bond. Vertegenwoordigd door kamerlid Ferdinand Domela nieuwenhuis.
Het veroveren van staatsmacht en de grote bedrijven onteigenen en gezamenlijk de productie van regelen. concurrentie zou plaatsmaken voor planning en samenwerking en het staatsapparaat zou geleidelijk verdwijnen. Hoe werd deze toestand genoemd?
Socialisme of communisme. 
Karl Marx bedacht de marxistische theorie. Wat houdt die in?
Volgens Marx' opvatting van de menselijke geschiedenis verloopt deze in stadia
Wie was de belangrijkste,  invloedrijkste denker op het gebied van het socialisme?
Karl Marx (1818=1883)