Summary Overheidsbeleid : een inleiding in de beleidswetenschap

-
ISBN-10 9013051928 ISBN-13 9789013051926
316 Flashcards & Notes
48 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Overheidsbeleid : een inleiding in de beleidswetenschap". The author(s) of the book is/are onder van A Hoogerwerf, M Herweijer. The ISBN of the book is 9789013051926 or 9013051928. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Overheidsbeleid : een inleiding in de beleidswetenschap

  • 1 hoofdstuk 2 overheden

  • welke drie vragen staan in dit hoofdstuk centraal
    * waarom vragen burgers om een instantie die hun vrijheid beperkt en lasten oplegt.
    * Hoe kan het dat de overheden meer en duurdere collectieve voorzieningen aanbieden dan waarvoor burgers bereid zijn te betalen 
    * Hoe te zorgen dat het overheidsoptreden doelmatig wordt
  • Welke 4 staatstypen worden onderscheiden?
    1. reguleringsstaat - staat die zich richt op het behoud van gemeenschappelijke hulpbronnen
    2. welvaartsstaat - overheid die de zorg voor hoogwaardige infrastructuur op zich nemen
    3. verzorgingsstaat
    4. nachtwakersstaat - overheid garandeert interne en externe veiligheid
  • Welke vorm van overheidsoptreden is kenmerkend voor deze vier staatstypen
    Verzorgingsstaat
  • In welke periode hebben deze staatstypen zich voor het eerst gemanifesteerd?
    In het laatste kwart van de vorige eeuw. -> 1975
  • Noem vier motieven die kunnen worden aangevoerd ter rechtvaardiging de aanvaarding van overheidsdwang
    1. zonder krachtige overheid geen openbare orde.
    2. zonder regulering verdwijnen eindige hulpbronnen
    3. zonder verplicht belasting, ontoereikende voorzieningen
    4. zonder inkomensverdeling, geen sociale vrede
  • wat is het verschil tussen tolgoederen en strikt collectieve goederen
    • collectieve goederen zijn o.a.- wegen, dijken, nieuwsvoorziening en regelmatige afvalverwijdering.
    • strict collectieve goederen - medegebruik is niet rivaliserend. - eigenaar van het collectieve goed kan andere burger niet uitsluiten van gratis medegebruik.
    • Tolgoederen - gratis medegebruik van collectief goed tegengaan door bijv. slagboom bij brug te plaatsen.
    Verschil is dan dat strikt collectieve goederen voor algemeen gebruik gratis zijn, dat tolgoederen ook gebruik van het collectieve goed toestaat, maar niet gratis, zodat medegebruik rivaliserend is.
  • Welke 3 grondrechten moeten volgens John Rawls in de grondwet van een ideale samenleving worden verankerd
    1. Vrijheid
    2. recht op gelijke behandeling
    3. sociaal grondrecht, plicht tot broederschap, gekoppeld aan aanspraak op sociale zekerheid.
  • welke twee regelmatigheden worden geconstateerd in de ontwikkeling van de overheidsuitgaven als percentage van het nationale inkomen.
    1. de groei van maatschappelijke welvaart gaat gepaard met gestage groei van het procentuele beslag dat de overheid op het nationaal inkomen legt.
    2. belastingdruk gaat tijdens manifeste crises schoksgewijs omhoog.
  • zijn deze regelmatigheden nog steeds van toepassing?
    Nee, aan het eind van de vorige eeuw wordt deze tendens doorbroken en neemt het procentuele aandeel van de overheidsuitgaven in het nationale inkomen voor het eerst geleidelijk af. 
  • Noem 4 mechanismen waardoor de doelmatigheid van het overheidsbeleid wordt bedreigd.
    1. overmatig gebruik (overvraging van beleid)
    2. overmatig aanbod ( overproductie van beleid)
    3. Terugtreden van burgers zodra de overheid optreed = substitutie effect
    4. specifiek beleid = onder maatschappelijke druk optreden van overheden terwijl het maatschappelijk rendement negatief is.
  • Noem 4 maatregelen waarmee het ondoelmatig functioneren van de overheid kan worden tegengegaan.
    1. uitgavenbeheersing - verlaging uitkeringen, subsidieplafonds,
    2. inkomstenverhoging - eigen bijdrage, bestrijding fraude, verkoop overheidsbezit
    3. productiviteitsverhoging - verzelfstandiging, privatisering, marktwerking
    4. effectiviteitsvergroting - coproductie - publieke-private samenwerking.
  • welke veranderingen zijn de laatste tien jaar opgetreden in de wijze waarop overheden voorzien in de levering van tolgoederen, collectieve goederen, sociale zekerheid, veiligheid en quasicollectieve goederen?
    • meer beheersing van uitgaven door overheid
    • bepaalde inkomsten zijn verhoogd
    • betere samenwerking tussen burgers, bedrijven en instellingen geïnitieerd;
    • grotere afstand tussen rijk, provincie en gemeenten.
  • 1.1 Aantekeningen college en PP

  • 3e College Hoofdstuk 2

    Noem vier motieven die kunnen worden aangevoerd ter rechtvaardiging de aanvaarding van overheidsdwang

    • zonder krachtige overheid geen openbare orde.- Geen oorlog van allen tegen allen (Thomas Hobbes) - rivaliserende groepen tegen elkaar
    • zonder regulering verdwijnen eindige hulpbronnen - afspraak over verdeling van schaarse goederen. afspraak over CO2 reductie. kiezen ervoor om de overheid regulering toe te laten passen.
    • zonder verplicht belasting, ontoereikende voorzieningen  “ collectieve goederen” medegebruik is niet rivaliserend. overheid legt bijv. een weg aan, betalen daar verplicht belasting voor en dat vinden we allemaal goed.
    • zonder inkomensverdeling, geen sociale vrede. hebben maatschappelijke eensgezindheid nodig, omdat het overheidsoptreden anders niet suc6vol kan plaatshebben. Als er geen sociale voorzieningen zouden zijn, kan dat leiden tot oproer, tot rellen.

    ***********

    John Rawls wordt aangehaald in het boek, die geeft een goede uitleg over de kernbegrippen, vrijheid, gelijkheid en broederschap. Aan de hand van een voorbeeld: groep op een schip onderweg naar een land. Vraagt zich af, hoe je zo goed mogelijk kan samenleven.

    • Begint met vrijheid
    • gelijke kansen voor iedereen, voor de wet gelijk.
    • broederschap = conceptuele vertaling van een verzorgingsstaat.


    Verzorgingsstaat.

    Ontwikkeling van overheidstaken

    Overheden zijn het resultaat van politiek handelen.


    !!! quasi-collectieve goederen  - producten van de overheid waarbij er sprake is van rivaliserend gebruik. Niet iedereen kan er gebruik van maken, het is voor een beperkte groep mensen beschikbaar. Je moet aan bepaalde voorwaarden voldoen om er gebruik van te kunnen maken.  Bijvoorbeeld:

    Onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid.

     

    **************

    welke twee regelmatigheden worden geconstateerd in de ontwikkeling van de overheidsuitgaven als percentage van het nationale inkomen.

    1. de groei van maatschappelijke welvaart gaat gepaard met gestage groei van het procentuele beslag dat de overheid op het nationaal inkomen legt.

    2. belastingdruk gaat tijdens manifeste crises schoksgewijs omhoog.

    • ** eerste regelmatigheid, groei van de welvaart komt overeen met de groei van de overheidsuitgaven. Vormt een autonome groei.
    • Is dit nog van toepassing?

    Nee. De overheidsuitgaven, zijn aan het stijgen, ze stijgen meer dan de welvaart. Er is nu sprake van een disbalans. We zitten in een systeemcrisis. = het huidige systeem zoals we dat gewend waren te beheersen, dat functioneert anders.

    Verder is er het gegeven van de belastingdruk die stijgt tijdens crisis.

    • belastingdruk stijgt tijdens crises
    • burger raakt gewend aan hogere belastingdruk.
    • wordt niet teruggedraaid na de cirses

     

    *****

    V: Noem 4 mechanismen waardoor de doelmatigheid van het overheidsbeleid wordt bedreigd.

    1. overmatig gebruik (overvraging van beleid)
    2. overmatig aanbod ( overproductie van beleid)
    3. Terugtreden van burgers zodra de overheid optreed = substitutie effect
    4. specifiek beleid = onder maatschappelijke druk optreden van overheden terwijl het maatschappelijk rendement negatief is.

    Ondoelmatig overheidsbeleid

    Vraag- waarom overtreft het aanbod van overheidsbeleid de maatschappelijke vraag?

    • belangengroepen democratie - politieke meerderheid legt de lasten bij politieke minderheid. bezuinigen op de WAHJONG, op cultuur, op natuur. onderwerpen waar de minderheid op dat moment tegen was. eigen achterban heeft daar geen last van.
    • gedwongen winkelnering - je denkt dat je verplicht bent ergens iets te kopen, iets af te nemen. Degene die aan jou verkoopt heeft geen concurrentie.
    • Consumentisme - (file) - gebruik maken van het goede wegennet , de voorzieningen van de overheid leiden tot gebruik wat eigenlijk de noodzakelijke behoefte overstijgt. Waardoor er sprake is van ondoelmatigheid.

    ****

    Remedies om ondoelmatigheid tegen te gaan:

    • uitgavenbeheersing - budgetfinanciering
    • inkomstenvergroting - eigen bijdrage
    • productiviteitsverhoging - bedrijfsmatig werken
    • effectiviteit vergroting - coproductie van beleid


     

     

     

    V: welke veranderingen zijn de laatste tien jaar opgetreden in de wijze waarop overheden voorzien in de levering van tolgoederen, collectieve goederen, sociale zekerheid, veiligheid en quasi-collectieve goederen?

    A:

    meer beheersing van uitgaven door overheid
    bepaalde inkomsten zijn verhoogd
    betere samenwerking tussen burgers, bedrijven en instellingen geïnitieerd;

    bedrijfsmatig werken - door verzelfstandiging - privatisering toegenomen = manier van werken = uitvoering.

    effectiviteit - grotere afstand tussen rijk, provincie en gemeenten = co-productie van beleid. kiest vooraf welk  beleid je samen met burgers bedenkt om een project te realiseren.

    Met welke partijen heeft de overheid gekozen om beleid mee te maken. - NS - Schipholtunnel, Amsteda, zuid-as.



  • Wat zijn overheden
    • Instanties die binnen een omschreven domein (gebied of sector) met gezag bindende beslissingen nemen en handhaven
  • Wat zijn argumenten voor het instellen van overheden?
    • Zonder krachtige overheid, geen openbare orde: “geen oorlog van allen tegen allen”
    • Zonder regulering verdwijnen eindige hulpbronnen: “van belang voor overleven menselijke soort”
    • Zonder verplichte belasting, ontoereikende voorzieningen: “collectieve goederen”
    • Zonder inkomensherverdeling, geen sociale vrede: “maatschappelijke eensgezindheid”
  • Omschrijf de ontwikkeling van overheidstaken
    • Overheden zijn het resultaat van politiek handelen: ‘van nachtwakersstaat naar verzorgingsstaat’
    • waarom overtreft het aanbod van overheidsbeleid de maatschappelijke vraag?
    • Belangengroependemocratie
    • Gedwongen winkelnering
    • Consumentisme
  • Noem remedies voor ondoelmatigheid van overheid
      • Uitgavenbeheersing: ‘budgetfinanciering’
      • Inkomstenvergroting: ‘eigen bijdrage’
      • Productiviteitsverhoging: ‘bedrijfsmatig werken’
      • Effectiviteitsvergroting: ‘coproductie van beleid’
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wat wordt verstaan onder een beleidsinstrument?
alles wat een actor gebruikt of kan gebruiken om het bereiken van een of meerdere doeleinden te bevorderen
Wat is het beleidsveld?
het deel van de maatschappij waarop het beleid zich richt
Wat is een probleem?
een verschil tussen een maatstaf en een voorstelling van een bestaande of verwachte situatie
Wat is beleid?
het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en bepaalde tijdskeuzes
Wat is de microbenadering, mesobenadering en macrobenadering van beleid?
Micro: stelt de individuele beleidsvoerder en kleine groep beleidsvoerders centraal
Meso: concentreert zich op het beleid van een organisatie of groepering 
Macro: beschouwt het beleid voor een samenleving als geheel in relatie tot het politieke stelsel
Wat is de benadering van het boek?
empirisch-analytisch: het is de bedoeling een systematisch inzicht in de werkelijkheid van het boek te krijgen. deze werkelijkheid wordt benaderd met een logisch samenhangend begrippenapparaat en met toetsbare veronderstellingen over de relaties tussen de gedefinieerde begrippen.
Wat houdt beleidswetenschap in?
Het houdt zich bezig met de studie van de inhoud, processen en effecten van beleid in hun politieke en maatschappelijke omgeving.
Wat is beleidswetenschap?
de wetenschap die van het beleid zelf de studie maakt
Wat is beleid?
Het behandelen of de wijze van behandelen van een zaak. 
Overleg, bedachtzaamheid en omzichtigheid.
Aan de ene kant is er een besef van wenselijkheden, aan de andere kant ook een besef van mogelijkheden en onmogelijkheden.
wat is een beleidstheorie uit de beleidspraktijk?
dit is het geheel van veronderstelling waarop het beleid rust. (Finaal, Causaal, Normatief)