Summary Reader Psychogerontologie

-
259 Flashcards & Notes
6 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Reader Psychogerontologie

  • 1 Grijs en versleten? Theorieën over veroudering

  • Wat is dubbele vergrijzing?
    Dubbele vergrijzing is de combinatie van de demografische toename in ouderen (veelal veroorzaakt doordat de babyboomgeneratie de leeftijd van 65 begint te krijgen) en het feit dat de gemiddelde levensverwachting is toegenomen.
  • Het aantal ouderen neemt sterk toe, hoe lang zal deze trend nog aanhouden?
    de komenden 50 jaar !
  • Wat wordt verstaan onder dubbele vergrijzing ? 2 factoren
    de combinatie van:


    1. demografische toename van ouderen
      (doordat de babyboom generatie nu de leeftijd van 65 + gaat bereiken
    2. en de gemiddede levensverwachting is toegenomen
  • 1.1 Heterogeniteit: succesvol, normaal en pathologisch verouderen

  • In welke drie vormen van ouder worden maken Rowe en Kahn onderscheid?
    • Succesvol verouderen
    • Normaal verouderen
    • Pathologisch verouderen
  • Welke 3 vormen van veroudering zijn er volgens Rowe & Kahn (1987)?
    succesvol :

    kleine kans op ziekte & resulterende beperkingen
    hoog cognitief & fysiekfunctionerenactieve bijdrage aan het leven


     ---- let op, het is juist de combinatie van deze kenmerken die het concept succesvol ouder worden tot een geheel maken.





    normaal :

    helaas kan niet aan al het bovenstaande kunnen worden voldaan


    pathologisch :

    er is sprake van een pathologisch process dat het dagelijks leven significant beinvloedt

  • Wat zijn de drie kenmerken van succesvol ouder worden?
    • Kleine kans op ziekten
    • Hoog cognitief en fysiek functioneren
    • Actieve deelname
  • Waartoe heeft het model `kenmerken v. succesvol ouder worden' in de afgelopen jaren geleid? 2 aandachtspunten
    er wordt gestreefd om ook ouderen zonder pathologie
    op een hoger niveau te laten functionieren


    de focus van het verlengen van de levensduur is verschoven naar het vergroten van
    de kwaliteit v. leven en autonomie


    gedurende de ouderdom
  • Is het negatieve beeld dat er heerst over het ouder worden terecht?
    Nee, een grote groep ervaart geen forse beperkingen en is tevreden over de gezondheid
  • 1.2 Heterogeniteit nader verklaard

  • Wat is de levenslooptheorie van Erikson?
    De levenslooptheorie van Erikson gaat ervan uit dat de mens 8 fasen moet doorlopen gedurende het leven. Bij elke fase moet een crisis worden opgelost, waarna een nieuwe kracht of deugd wordt verworven (indien de crisis wordt overwonnen)
  • Wat is HETEROGENITEIT ?
    Ongelijksoortigheid

    binnen een groep (b.v. ouderen) zijn grote verschillen tussen de individuellen mensen
  • In de laatste fase van Erikson (integriteit vs. wanhoop) kijkt men terug op het leven. Als dit goed is geweest verkrijgt men 'ego-integriteit', dit wil zeggen dat men vrede sluit met wat er is geweest (met wat bereikt is en mislukt), men is mild tegenover zichzelf en anderen en blijft bij het leven betrokken. Wanhoop is wanneer de bitterheid overheerst over zichzelf en de mensen waarmee men verkeert.
  • Waarom willen we weten hoe Heterogeniteit verklaard kan worden?
    om strategien te ontwikkelen om ouderen op een hoger niveau te laten functioneren
  • Wat is het SOC-model?
    Het SOC model gaat ervan uit dat gedurende het leven mensen kansen hebben, maar ook worden geconfronteerd met de beperkingen van bronnen, waarmee adaptief kan worden opgegaan middels drie componenten: selectie, optimalisatie en compensatie.
  • Psychologische theorieen, waar komen deze vandaan?
    enkele theorieen zijn ontstaan vanuit de levenslooppsychologie en nemen de ontwikkeling als uitgangspunt

    andere zijn voortgekomen uit de klinische neuropsychologie
  • Welke twee levensloop-modellen zijn er met betrekking tot het ouder worden?
    • Levenslooptheorie van Erikson
    • SOC-model
  • Welke zijn de 2 levensloop - perspectief theorieen?
    levenslooptheorie (Erikson, 1963)

    SOC - model (Baltes & Baltes, 1990)
  • Het SOC-model wordt binnen veel onderzoek naar succesvolle, normale en pathologische veroudering als uitgangspunt gebruikt.
  • Hoeveel fasen heeft de levenslooptheorie van Erikson?
    8
  • Wat is de cognitieve-reservetheorie?
    De cognitieve-reservetheorie werd geïntroduceerd om individuele verschillen te verklaren voor wat betreft klinische symptomen na hersenletsel.
  • Leg uit waarover de levenslooptheorie gaat?
    Erikson gaat ervan uit dat elk mens 8 fasen doorloopt gedurende het leven

    binnen elke fase moet een crisis worden opgelost - waarna een nieuwe kracht of deugd wordt verworven - indien de crisis wordt overwonnen

    bij de levensloop theorie staat tevredenheid van het individu en ego-integriteit vaak centraal
  • Wat is de 'use it or lose it theorie'?
    De 'use it or lose it' theorie is een theorie die ervan uitgaat dan mentale activiteiten beschermen tegen cognitieve achteruitgang (dit hangt weer samen met de cognitieve-reservetheorie). Meer in detail zegt deze theorie dat het gebruik van neuronen en neuronale netwerken, een positief effect heeft op de werking van het centraal zenuwstelsel.
  • Wat gebeurd er in de laatste levensfase volgens de levenslooptheorie?
    er word teruggekeken op het leven als geheel

    deze evaluatie leidt tot wanhoop of ego-integriteit

    ego-integriteit: men sluit vrede met wat is geweest (zowel successen als mislukkingen)
    men berust in eigen zwakheden & mogelijkheden

    resultat: zichzelf & het leven lief hebben (wordt niet aangetast door het besef van de eindigheid v.h. leven)

    mild tegenover zichzelf & anderen

    men blijft bij het leven betrokken
  • Wat is de 'wear and tear' theorie?
    De 'wear and tear' theorie staat haaks op de 'use it or lose it' theorie. Deze veronderstelt dat activatie van de neuronen en neuronale netwerken een negatieve invloed heeft en resulteert in slijtage.
  • Wat staat er tegenover de ego-integriteit?
    De waanhoop

    bitterheid overheerst over zichzelf & anderen
  • Wat zijn sociaal-maatschappelijke theorieën?
    Sociaal-maatschappelijke theorieën gaat het om de interactie van de persoon met zijn omgeving. De theorieën gaan na hoe individuen zich aanpassen aan veranderingen in de persoon en de omgeving.
  • Leg uit: 1 vroege kinderleeftijd
    vertrouwen vs wantrouwen ----- hoop of wantrouwen
  • Welke drie belangrijke sociale theorieën zijn er met betrekking tot ouder worden?
    • Disengagement-theorie
    • Activiteitentheorie
    • Continuïteitstheorie
  • 2 peuterleeftijd ?
    autonomie vs schaamte & twijfel ------ wil of boosheid
  • Wat stelt de disengagement-theorie?
    De disengagement-theorie gaat ervan uit dat tijdens de laatste tijd in het leven, de banden met de maatschappij minder hecht worden (omdat kinderen de deur uit gaan, mensen gaan met pensioen, lichamelijke beperkingen). Ouder worden gaat daarom gepaard met het loslaten van oude rollen. 
    Er is sprake van een succesvol verouderingsproces als de wens van loslaten zowel door het individu als de maatschappij wordt gedeeld.
  • 3 kleuterleeftijd ?
    initatief vs schuldgevoel ------ doelgerichtheid of hebzucht
  • Wat is de activiteitentheorie (die indruist tegen de disengagementtheorie)?
    De activiteitentheorie stelt dat het juist belangrijk is om het activiteitenniveau te handhaven om zodoende tevreden en gezond te blijven.
  • 4 basisschoolleeftijd ?
    vlijt vs minderwaardigheid -------- competentie of jaloezie
  • Wat is de continuïteitstheorie?
    De continuïteittheorie bood een oplossing voor de tegenstrijdigheid tussen de activiteitentheorie en de disengagement-theorie. Volgens deze theorie is het leven van ouderen doorgaans een voortzetting van het leven dat zij eerder hebben geleid. Dus als mensen vroeger zich al meer hebben teruggetrokken van de maatschappij, moeten ze nu niet geforceerd worden om dat niet te doen en vice versa.
  • 5 adolescentie ?
    identiteit vs identiteits verwarring ------ trouw of trots
  • 6 vroege volwassenheid ?
    intimiteit vs isolement -------- liefde of lust
  • 7 middelbare volwassenheid ?
    groeivermogen vs stagnatie --------- zorg of apathie
  • 8 late volwassenheid ?
    integriteit vs wanhoop ------ wijsheid of melancholie
  • Waar gaat het SOC model over ? (levensloop-perspectief)
    dit model gaat uit van 3 essentieele processen in de manier waarop mensen hun leven vorm geven:

    selectie

    optimalisatie

    compensatie


    gedurende het leven hebben mensen kansen (bv. opleiding),

    maar worden ook geconfronteerd met beperkingen van bronnen (bv. ziekte)

    - hiermee kan adaptief worden omgegaan middels de boven genoemden 3 componenten !
  • Selectie van kansen & doelen (soc model) ... ?
    is van groot belang gedurene het hele leven

    bij het ouder worden (teruglopen v. vitaliteit & energie) is het niet altijd meer mogelijk om alle gewensten doelen te realiseren

    door belangrijke doelen prioriteit te geven & andere doelen los te laten, lukt het beter het welbevinden op peil te houden
  • Optimalisatie (soc model) ... ?
    betekent dat mensen op een hoger niveau gaan functioneren binnen een geselecteerd domein
  • Compensatie (soc model) ... ?
    bij verlies of achteruitgang van functies moet compensatie optreden om toch hetzelfde niveau te houden

    b.v. : als mijn spierkracht achteruit gaat kan ik voorkomen dat ik val door mijn aandacht er extra goed bij te houden & extra goed uit te kijken voor obstakels
  • Hoe verklaard het SOC model veroudering?
    ... door de confrontatie met beperkte bronnen & minder mogelijkheden om te compenseren
  • Casus Rubinstein (pianist) - welke compensatie techniken gebruikt hij?
    een strenge selectie van de stukken die hij speelde, wat hij niet meer aan kon sloeg hij over

    intensiever oefenen op die stukken die hij nog wel kon

    snellheid van somige passagen bewust terug nemen en dan weer gas erop ;)
  • Waarom werd de cognitieve - reservetheorie geintroduceerd?
    om individuelle verschillen te verklaren voor wat betreft klinische symptomen na hersenletsel

    = reservecapaciteit

    gedurende het leven kunnen mensen reserves opbouwen welke een bescherming biedt tegen cognitieve achteruitgang of hersenletsel
  • cognitieve-reservetheorie: hoe kunnen reserves worden opgebouwd?
    door

    • opleiding
    • complex werk
    • een goeie dieet

    etc.

    dus cognitieve stimulantie kan ervoor zorgen dat iemand meer reserves krijgt,

    hierdoor wordt de kans op pathologien verkleind

    de cognitief reserve theorie richt zich op het cognitief functioneren van de oudere
  • Wat is de samenhang tussen de cognitieve -reservetheorie & de use it or lose it theorie ?
    use it or lose it gaat ook ervan uit, dat mentale activiteiten beschermen tegen cognitieve achteruitgang

    het gebruik van neuronen & neuronalen netwerken heeft een positief effect op de werking van het centraal zenuwstelsel

    het activeren van neuronale netwerken zou volgens Swaab het verouderingsproces kunnen vertragen
  • Wat is de wear and tear theorie ?
    deze veronderstelt dat activatie juist een negatieve invloed heeft en resulteert in slijtage

    en deze slijtage ligt volgens de wear and tear theorie ten grondslag aan het verouderingsproces

    MAAR verschillende studies hebben deze slijtage echter niet kunnen aantonen
  • Sociale theorieen - waar gaan deze over ?
    bij sociaal - maatschappelijke theorieen gaat het om de interactie van de persoon met zijn omgeving

    de theorieen gaan na hoe individuen zich aanpassen aan veranderingen in de persoon & de omgeving

    de sociale theorieen nemen meestal het welbevinden van de oudere in de maatschappij als belangrijkste maat
  • Welke zijn de 3 belangrijke sociale theorieen ?
    • dis-engagement theorie
    • activiteiten theorie
    • continuiteit theorie
  • dis-engagement theorie
    deze theorie gaat ervan uit dat in de laatste jaren van het leven de banden met de maatschappij minder hecht worden (kinder gaan de deur uit, mensen gaan met pension, of lichamelijke beperkingen maken het de mens zwaar)

    ouder worden gaat daarom gepaard met loslaten van oude rollen

    als de wens v.h. loslaten gedeeld wordt door zowel het individu als de maatschappij, - is er sprake van een succesvol verouderingsproces
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wat is het bio psycho sociaal model ?
Dit model veronderstelt dat er een duidelijk samenhang is tussen de 3 functiegebieden

b.v. een persson met een genetische aanleg (biologie) die tijdelijk veel stress ervaart en weinig sociale steun (sociale factor), zal mogelijk een depressie ontwikkelen (psychologie)

het model benadrukt het belang van het in kaart brengen & vervolgens behandelen van de interacterende factoren op al die 3 gebieden

behandelingen kunnen zich op 1 of meer van deze gebieden richten, b.v. coping versterken door psychotherapie, medicatie of het vergroten van de sociale steun door training
Wat is multicausaliteit bij ouderen?
geheugenproblemen kunnen veroorzaakt worden door een beginnende dementie,

door een stoornis aan de schildklier, maar ook door een depressie
Longitudinale studies hebben aangetoond dat er veranderingen optreden op het gebied van..... functioneren ?
biologisch

psychologisch

sociaal


FUNCTIONEREN
Waarom is het multidisciplinare karakter van belang?
Vanwege de complexiteit en grote verscheidenheid aan veranderingen die kunnen optreden tijdens veroudering

Bovendien treden deze veranderingen in de alledaagse werkelijkheid meestal gelijktijdig op
Wat wordt bedoeld met MULTIDISCIPLINARITEIT ?
dat zorg wordt geboden door middel van samenwerking van verschillende hulpverleners met uiteenlopende wetenschappelijke of professionele competenties

psychiaters
artsen
maatschappelijk werkenden
verpleegkundigen
verzorgenden
Wat is biologisch gezien de ideale situatie m.b.t. orgaantheorieen & veroudering ?
Ideaal is als er een evenwicht is tussen de schade die continu ontstaat

& het herstel dat altijd plaats vindt
Hoe wordt op dit moment biologische veroudering verklaard ? (2 factoren)
Men gaat ervan uit, dat veroudering verklaard wordt

door
enerzijds beschadigende factoren (b.v. vrije radicalen)

& anderzijds

herstelmechanismen die falen
Wat weet je over de NEURO-ENDOCRIENE CASCADE - THEORIE ? (orgaan theorie)
Deze theorie stelt dat neuronen & hormonen op den duur niet meer optimaal functioneren

MAAR deze theorie(en) kunnen het verouderings-proces niet voldoende verklaren

Waarom is er dan veroudering bij dieren zonder neuro-endocrien systeen?

EN waardoor verouderen de organen zelf ?
Wat stellt de CASCADE BREAKDOWN - HYPOTHESE (orgaan theorie) ?
Dat beschadigingen van cellen & organen meestal gelijktijdig gebeurd.

En dat deze beschadigingen elkaar beinvloeden =

stoornissen in een orgaan kunnen resulteren in verstoorde functies in andere organen

dit kan leiden tot een kettingreactie !!! (ook wel cascade breakdown hypothese genoemd)
Wat stellen ORGAANTHEORIEN over veroudering ?
Dat het vermogen & de betrouwbaarheid

van organen afnemen en leiden tot veroudering