Summary Recht in context een inleiding tot de rechtswetenschap

-
ISBN-10 9462903956 ISBN-13 9789462903951
246 Flashcards & Notes
4 Students
  • These summaries

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary 1:

  • Recht in context een inleiding tot de rechtswetenschap
  • Hester Sanne Taekema Adriana Marina Pieternella Gaakeer Marcel Alexander Loth
  • 9789462903951 or 9462903956
  • 2017
Be the first one to add content
Discover the Study Smart Package

Summary 2:

  • Recht in context een inleiding tot de rechtswetenschap
  • Sanne Taekema
  • 9789089748249 or 9089748245

Summary - Recht in context een inleiding tot de rechtswetenschap

  • 1 Contextualisme, rechtsbegrip en rechtsstaat

  • Wat is contextualisme ?

    De theorie hoe we naar het recht moeten kijken.

  • Positieve recht
    Het recht dat in een land op een bepaald moment geldt.
  • Casus
    Een oplossing van een concreet juridisch probleem.
  • 1.1 Wat is recht?

  • Wat is recht?

    Niet te beantwoorden. In strikte zin is de rechtswetenschap te beschouwen als de rechtsdogmatiek. In brede zin, zoals gehanteerd wordt in dit boek betekent het zowel de rechtsdogmatiek als de interdisciplinaire benadering van het recht. 

  • Rechtsdogmatiek

    - studie van het geldende recht

    - de casuïstiek; het geheel van juridische casus

    - de ordening van het recht door tekstanalytische methoden

  • In de rechtswetenschap wordt een onderscheid gemaakt tussen (1) rechtsdogmatiek en (2) multidisciplinaire of interdisciplinaire  benadering van het recht

  • 1.2 De taal van het recht

  • Het recht is een 'discursieve grootheid' ofwel het altijd voorlopige resultaat van een proces van meningsvorming en overtuiging. 

  • Het recht is een discursieve grootheid

    Het recht is altijd het voorlopige resultaat van een proces van meningsvorming en overtuiging

  • De taal van het recht moet argwanend worden beschouwd. Het bevat namelijk begrippen die wij menen te kennen uit ons dagelijks taalgebruik.
    In juridische zin kunnen die een andere betekenis hebben.
  • Geef de definitie van rechtspraak
    Een in woorden uitgedrukt oordeel over het recht.
  • In het geval dat iets niet past binnen de rechtstaal hebben wij te maken met iets wat niet gezegd kan worden en dus juridisch niet relevant is.
  • Wat is de functie van de taal van het recht?

    Deze taal brengt een bepaalde ordening in de wereld teweeg. De taal van het recht begrenst zo de werkelijkheid in het algemeen, en de samenleving meer in het bijzonder. Een belangrijk doel van die taal van het recht met zijn eigen logica en begripsvorming is immers om antwoord te geven op maatschappelijke problemen, is het reguleren en beheersen van de maatschappelijke werkelijkheid. Beheersbaarheid van conflictsituaties is een van de functies van het recht. Het strafrecht wordt bijvoorbeeld ook wel ultimum remedium genoemd. Uiterste redmiddel om eigenrichting tussen individuen in de samenleving te voorkomen.
  • Het recht wordt gebruikt als gemeenschappelijke taal om een conflict op te lossen en escalatie te voorkomen.
    Door een conflict te vertalen in juridische termen, worden oplossingen mogelijk.
  • Discursieve grootheid
    Recht is het voorlopige resultaat van een proces van meningsvorming en overtuiging.
  • Ultimum remedium
    Uiterste redmiddel om eigenrichting tussen individuen in de samenleving te voorkomen.
  • Structuur Taal
    Iets moet gaan passen binnen de structuur van die taal van het recht. De onbegrensde vrijheid wordt omgezet in een beperkt aantal variatiemogelijkheden.
  • De juridische oplossing van een conflict geeft een functioneel herstel van menselijke betrekkingen; er wordt beslist wat de  verhouding tussen partijen of tussen overheid en burger zal zijn, maar zij geeft zelden een emotioneel herstel.
  • In de taal van het recht zit het probleem dat woorden nooit op voorhand duidelijk zijn en de context waarbinnen woorden worden geuit is van invloed op de betekenis. Het recht is dus een 'discursieve grootheid'.
  • 1.3 Betekenis en context: drie voorbeelden

  • Voorbeelden;

    -      HBU-Saladin, 'kleine lettertjes' van een beleggingsfonds

    -      Haviltex, bloemsnij-apparaat met ontbinden contract na 6 maanden

    -      Turkey op shirt ---> beledigend?

  • Wat verstaan we onder  casuïstische vorm van rechtvinding?

    Het is gebruikelijk om een bepaalde casus niet aan te duiden in de vorm van een algemene regel maar om die afhankelijk te maken van de omstandigheden van het geval.

  • Wat is rechtsvinding?
    In de rechtspraak heeft de rechter tot taak om de betekenis van het geldende recht vast te stellen in het licht van het geval waarover hij moet oordelen. De betekenis van een juridisch relevant begrip wordt soms bepaald door te kijken naar de omstandigheden van het geval. Als de rechter op die manier te werk gaat, spreken wij van casuïstische rechtsvinding.
  • Legaliteitsbeginsel en contextueel gegeven
    Betekent niet dat de wettelijke terminologie verwijst naar vaststaande betekenissen. Dat zou ook niet kunnen, omdat de betekenis van taal contextueel, dat wil zeggen in de concrete omstandigheden wordt bepaald. Dat is ook niet nodig omdat het legaliteitsbeginsel iets anders eist. Namelijk dat in de specifieke context de betekenis met voldoende helderheid en exactheid te bepalen valt, zodat de burger zijn gedrag daarop kan afstemmen.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Hermeneutiek
De hermeneutiek gaat uit van een machtsevenwicht in plaats van een strikte scheiding. Dit betekent dat diverse rechtsbronnen en interpretatiemethoden toegepast mogen worden en dat de toepassing van het recht door de rechter tegelijkertijd ook een scheppende functie mag vormen. In de hermeneutiek gelden de verwachtingen in het maatschappelijk verkeer (gewoonterecht) ook als formele rechtsbron.
Redeneervormen2 structuren waar juristen vaak gebruik van maken zijn:
1. De analogische redenering. De redeneerfiguur van de analogie wordt vaak in verband gebracht met systematische interpretatie. Maar evenzeer kan ze teleologische begrepen worden. Een regel wordt hier toegepast op een situatie waarvoor ze niet geschreven is, maar dit wel lijkt op de situaties waarvoor ze wel geschreven is.
2. De a-contrario redenering. Uit het gegeven dat de wet uitdrukkelijk bepaalt, dat de regel voor een bepaald geval geldt, moet worden afgeleid dat de regel niet geldt voor een ander geval.
Interpretatiemethoden
1. Grammaticale interpretatie: interpretatie naar de letter van de wet
2. Wetshistorische interpretatie: hoe is de wet tot stand gekomen en wat heeft de wetgever daarmee bedoeld?
3. Rechtshistorische interpretatie: interpretatie door middel van de geschiedenis die is voorafgegaan aan het huidige recht
4. Systematische interpretatie:interpretatie door middel van bestudering van het systeem waar de regel deel van uitmaakt.
5. Teleologische interpretatie: interpretatie van de wet naar de bedoeling ervan.
Alternatieve vormen van conflictoplossing (buitengewone middelen):
  • Arbitrage: geschillenbeslechting door particuliere scheidsmannen
  • Bindend advies: beslissing door een adviseur waar partijen aan zijn gebonden
  • Mediation: bemiddeling onder leiding van een mediator. Dit wordt met name gebruikt wanneer partijen nog langer op elkaar zijn aangewezen, bijvoorbeeld bij familierelaties of de verhouding huurder/verhuurder.
Gewone rechtsmiddelen
  • Verzet: wanneer de gedaagde niet in de procedure is verschenen, kan hij bij verstek worden veroordeeld. Tegen dit verstekvonnis kan hij in verzet komen en alsnog zijn verweer voeren.
  • Hoger beroep: het aanvechten van een rechterlijke uitspraak bij een hogere instantie.
  • Cassatie: cassatie vindt plaats bij de Hoge Raad en deze kijkt niet meer naar de feiten, maar uitsluitend naar de gronden waarop het beroep steunt; de cassatiemiddelen en de rechtsvragen.
Burgerlijke procesrecht
Het grootste deel van de regels van het burgerlijk procesrecht zijn te vinden in Rv. Er zijn twee procesvormen te onderscheiden:
  • De dagvaardingsprocedure
Deze procedure begint met het uitbrengen van een dagvaarding. Hierin wordt de gedaagde opgeroepen om te verschijnen voor de rechtbank. In de dagvaarding wordt vermeld wat de eiser van de gedaagde vordert en wat de gronden voor die vordering zijn. Uiteindelijk volgt er een uitspraak door de rechter; een vonnis, onbevoegdheidverklaring of een niet-ontvankelijkheidverklaring.
  • De verzoekschrift. Wanneer er geen sprake is van een geschil met een tegenpartij komt de verzoekschriftprocedure aan bod. Bijv. Bij een verzoek tot wijziging van de geslachtsnaam. Dit is een verzoek aan de Kroon en er is geen sprake van een geschil. Dit wordt ook wel oneigenlijke rechtspraak genoemd.
Bestuursrechtelijke zaken
In het bestuursrecht moet onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds bestuursrechtspraak door een onafhankelijke rechter gekoppeld aan een overheidsinstantie en anderzijds administratief bezwaar en beroep (art. 7:1 Awb). Het bezwaar wordt aangetekend bij het bestuursorgaan dat de bestreden beslissing heeft genomen. Bij het administratief beroep wordt het besluit ter toetsing voorgelegd aan een ander (hoger ) bestuursorgaan. De rechtmatigheid en de doelmatigheid van deze besluiten staat bij bezwaar en beroep ter beoordeling.
Zittende, staande en schrijvende magistratuur
De rechterlijke macht bestaat allereerst uit de zittende magistratuur, gevormd door de leden met rechtspraak. Ten tweede bestaat het uit de staande magistratuur, oftewel het openbaar ministerie. OM is belast met de leiding van de opsporing van strafbare feiten, de vervolging van daders en de tenuitvoerlegging van strafvonnissen. Ten slotte is er nog de schrijvende magistratuur, de griffiers ofwel gerechtssecretarissen; iedereen die zich bezighoudt met de schriftelijke vastlegging van een zitting.
Competentieregels
De wetgever bepaalt de hoofdlijnen van de bevoegdheid en de inrichting van de rechterlijke macht, onder andere welke rechter in een bepaald geschil bevoegd is.
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
De algemene beginselen van behoorlijk bestuur zien toe op de behoorlijkheid van de bestuursrechtelijke bevoegdheidsuitoefening. Zij vormen de normen waaraan een overheidsorgaan haar eigen handelen kan spiegelen. Daarnaast zijn de algemene beginselen van betekenis in het rechtstreekse verkeer tussen bestuur en burgers. In die situatie hebben zij betrekking op de contacten en de relaties die de verhouding tussen het bestuur en de burger in algemene zin treffen.