Summary Voedings- en dieetleer

-
255 Flashcards & Notes
3 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary - Voedings- en dieetleer

  • 1 Voedingsleer

  • Op wereldniveau komen twee grote voedingsproblemen naar voren:
    • OVERvoeding, vooral in de geïndustrialiseerde landen, waar welzijnsziekten op de voorgrond komen zoals hart- en vaatziekten, hypertensie en diabetes.

    • ONDERvoeding in ontwikkelingslanden, waar tekorten aan energie, eiwitten en vitamine A frequent voorkomen.
  • Definities W.H.O. gezondheid en optimale voeding:
    Gezondheid: Toestand van volmaakt lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn.

    Optimale voeding: Voeding die bovengenoemde toestand niet meer kan verbeteren. Een dergelijke voeding verschaft een maximum aan gezondheid, arbeidskracht, voortplantingsvermogen en gezond nakomelingschap.
  • 1.1 Voeding en samenleving

  • Optimale voeding:
    Voeding die bovengenoemde toestand niet meer kan verbeteren.
    Maximum aan gezondheid, arbeidskracht, voortplantingsvermogen en gezond nakomelingschap.
  • 1.1.1 Gedragspatronen ten aanzien van voeding

  • -
    -
  • 1.1.1.1 Voedingsgewoonten

  • Definitie Voedingsgewoonten volgens Margret Mead:
    = Wijze waarop een groep gebruik maakt van het beschikbare voedsel als gevolg van de op hen uitgeoefende economische, sociale en culturele druk.
  • Factoren die de voedingsgewoonten beïnvloeden:
    • beschikbaarheid van het levensmiddel (maakt keuze moeilijker)
    • prijs van de voeding (wat willen we betalen aan voeding?)
    • reclame
    • inkomen (veel of weinig)
    • werksituatie (dag/nacht, nacht is gezonder)
    • genoten opvoeding en opleiding (niet gestudeerden, zijn minder bezig met keuze van juiste voeding)
    • voorlichting (gezond tussendoortje, sla ipv friet)
    • heersende cultuurpatronen (waar leven wij + culturele druk)
  • 1.2 Gezonde voeding

  • De voedingswaarde van het product:
    Of een bepaald product een goede keuze is, is niet alleen een kwestie van de hoeveelheid energie (calorieën) die het aanlevert, maar ook van de essentiële voedingsstoffen die het voedingsmiddel in kwestie bevat (o.a. voedingsvezels, vitaminen en mineralen).
  • 1.2.1 Onze huidige voeding

  • Huidige - Aanbevolen voeding:
    Koolhydraten 47% - 55% 
    • mono en disacchariden 26% - 15%
    • polysacchariden (zetmeel) 21%  - 40%
    • !!! Meer poly en zetmeel, minder mono
    Vetten 40% -  30%/35%
    • verzadigde vetzuren 19% - 10%
    • mono-onverzadigde vetzuren 15% - 12-15%
    • poly-onverzadigde vetzuren 6% - 3/7%
    • Verzadigde vetzuren verminderen = boter, alles wat hard wordt
    Eiwitten 13% - 10%
    • plantaardig 4% - 5% (peulvruchten, brood...)
    • dierlijk 9% - 5% (vlees)
    • minder dierlijke vetten, meer plantaardige vetten.
  • 1.2.2 De nieuwe voedingsdriehoek

  • Voedingsdriehoek
    Het Vlaams Instituut Gezond Leven (VIGeZ) heeft de driehoek nu volledig omgegooid (bovenaan is belangrijkste).
    groen = goed,
    oranje = oppassen,
    rood = stop.
  • Wat is nieuw in de voedingsdriehoek?
    • Duurzaam: Voor het eerst houdt de driehoek niet alleen rekening met wat gezond is, maar ook met de impact van ons voedingspatroon op het milieu. Hij kijkt vooral naar de uitstoot van broeikasgassen, en in mindere mate naar de watervoetafdruk. Gezonde voedingsmiddelen die het milieu het minst belasten, krijgen de voorkeur.

    • Onafhankelijk: Bij de opstelling werd een expertenpanel geraadpleegd, met naast voedingsdeskundigen ook bewegingswetenschappers, psychologen en vertegenwoordigers van de overheid en organisaties als Kind en Gezin. Voor het eerst zaten geen belangengroepen als FEVIA (de voedingsindustrie) en het VLAM (Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing) mee aan tafel.

    • Bruikbaar: De oude driehoek diende als educatief hulpmiddel voor diëtisten, leraren en artsen. Er hoorde een uitgebreide brochure bij. Het nieuwe model moet bruikbaar zijn voor al wie in een oogopslag wil weten hoe gezond te eten. 
  • Wat is er veranderd?
    • Omgekeerd: De nieuwe driehoek staat op zijn kop. Om te vermijden dat wat in de top staat positief lijkt, terwijl het in werkelijkheid te mijden is.
    • Weg met beweging: De bewegingslaag vormt niet langer de basis van de driehoek. Niet omdat de experts vinden dat je gerust in de zetel mag blijven hangen, maar omdat ze een afzonderlijke bewegingsdriehoek hebben ontwikkeld, die aangeeft hoe vaak en hoe te bewegen.
    • Kleurencode: De kleur van de verschillende etages in de driehoek weerspiegelt de gezondheidseffecten van wat erin staat. Donkergroen staat voor een bewezen positief effect op de gezondheid. Lichtgroen voor een positief, neutraal of onvoldoende bewezen effect. Producten in de oranje top zijn slecht voor onze gezondheid als we er te veel van eten. Ze bevatten wel nog nuttige voedingstoffen, in tegenstelling tot de rode, overbodige voedingsmiddelen.
  • Kleurencode: Donker groen = Plantaardig!
    Dit zijn voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong, met een gunstig effect op de gezondheid: groenten, fruit, volle granen en aardappelen, maar ook peulvruchten, noten en zaden, plantaardige oliën (en andere vetstoffen rijk aan onverzadigde vetzuren). Probeer zoveel mogelijk de weinig of niet-bewerkte versie te kiezen.
    Volkoren !!!!
  • Kleurencode: Licht groen = dierlijk!!!
    Dit zijn voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong met een gunstig, neutraal of onvoldoende bewezen effect op de gezondheid: vis, yoghurt, melk, kaas, gevogelte en eieren. Kies ook hier voor de weinig of niet-bewerkte variant.
  • Kleurencode: Oranje = liever niet!
    Dit zijn voedingsmiddelen van dierlijke of plantaardige oorsprong die mogelijk een ongunstig effect hebben op de gezondheid: rood vlees, boter, kokos- en palmolie (vetstoffen rijk aan verzadigde vetzuren). Deze producten bevatten wel nog enkele nuttige voedingsstoffen, bijv. ijzer in rood vlees, vetoplosbare vitaminen in boter.
  • Kleurencode: Rood = de restgroep
    Een vierde, rode categorie staat los van de driehoek. Dat zijn sterk of ultrabewerkte producten waaraan heel wat suiker, vet en/of zout is toegevoegd en waarvan het ongunstige gezondheidseffect voldoende overtuigend werd aangetoond. Ze kunnen van dierlijke of plantaardige oorsprong zijn: bereide vleeswaren, frisdrank, alcohol, snoep, gebak, snacks, fastfood, … Ze bevatten weinig of geen nuttige voedingsstoffen en zijn dus overbodig in een gezond voedingspatroon. Probeer ze dus niet te vaak en niet te veel te eten.
  • Kleurencode: De Grijze zone
    Producten afgeleid van de basisvoedingsmiddelen in het model worden niet visueel weergegeven. Het gaat in de meeste gevallen om basisvoedingsmiddelen die bepaalde bewerkingen hebben ondergaan (bijvoorbeeld fruitsap, wit brood) of waaraan suiker, vetstof of zout werd toegevoegd (bijvoorbeeld chocolademelk, gezouten noten). Door deze bewerking of toevoegingen zijn ze niet meer zo gezond als het basisvoedingsmiddel en krijgen ze niet de voorkeur. Ze behouden wel nog een zekere voedingswaarde en er is geen overtuigend bewijs voor een gezondheidsschadend effect. Deze producten worden dan ook niet beschouwd als ultrabewerkt en horen daarom niet thuis in de rode categorie. We spreken van een ´grijze zone´.
  • Meer of minder, maar geen porties
    In tegenstelling tot de vorige driehoek vermeldt de nieuwe geen porties.  Zo luidde vroeger het advies vijf à twaalf sneden bruin brood per dag te eten, en drie à vijf gekookte aardappelen. Wat is het dan? Hoeveelheden zijn sterk individueel bepaald. Wie geen topsporter of dokwerker is, hoeft geen half brood te eten. Daarom zegt de nieuwe voedingsdriehoek enkel wat we beter meer en minder eten.
  • Bonen zijn geen biefstuk
    De oude driehoek gooide alle bronnen van eiwitten in onze voeding op één hoopje: vlees, vis, peulvruchten en vegetarische vervangproducten stonden in één groep. Nochtans hebben ze verschillende effecten op onze gezondheid én op het milieu. Daar houdt de nieuwe driehoek wel rekening mee. Peulvruchten en vegetarische producten als tofu krijgen de voorkeur. Vis en wit vlees zijn te verkiezen boven rood vlees.
  • Olijfolie is geen boter
    Niet alle vetten zijn gelijk. Verzadigde vetzuren, rijkelijk aanwezig in boter en kokosvet, vervang je het beste zoveel mogelijk door onverzadigde vetzuren. Plantaardige oliën staan daarom niet langer samen met boter in één groep
  •  Nadruk op noten
    Ze stonden al in de oude driehoek, maar je moest ze met een vergrootglas zoeken. Noten, bronnen van onder meer eiwitten en gezonde vetten, krijgen een prominente plek in de basis.
  • Rode rommel
    Veruit de ingrijpendste verandering: de nieuwe driehoek noemt ongezonde man en paard. Ultrabewerkte producten als frisdrank, snoep, gebak, Voedings- en dieetleer 19 snacks, fastfood en alcohol zijn uit de figuur geknikkerd. In het oude model hoorden ze thuis bij de blanco ‘restgroep’ bovenaan de piramide. Dan zijn de rode cirkel, de expliciete afbeeldingen en de boodschap ‘zo weinig mogelijk’ een pak duidelijker.
  • Gezond leven tips (niet letterlijk: waarom is de driehoek zo belangrijk voor onze gezondheid?)
    1. Neem plantaardige producten als basis voor elke maaltijd.
    2. Beperk producten van dierlijke oorsprong.
    3. Drink vooral water.
    4. Beperk ultra-bewerkte producten tot een minimum.
    5. Varieer en zoek alternatieven. Eet elke dag andere seizoensgroenten.
    6. Eet op vaste tijdstippen en samen met anderen, dat helpt je om regelmaat te houden.
    7. Eet bewust en met mate. Neem kleine porties van wat minder gezond is.
    8. Pas je omgeving aan zodat de gezonde keuze de makkelijkste keuze wordt.
    9. Doe het stap voor stap. Een weekmenu helpt je om goed te plannen. Elke kleine verbetering is een stap vooruit.
    10. Verwen jezelf dagelijks met lekkere gezonde voeding. Gun jezelf af en toe een minder gezonde uitspatting. Blijf dan gewoon van de frequentie en portiegrootte.
  • Advies:
    Drie richtlijnen liggen aan de basis van de nieuwe driehoek:
    • Eet meer plantaardige dan dierlijke voeding: Een overwegend plantaardige voeding is gezonder en heeft een lagere impact op het milieu. We eten te veel vlees en te weinig groenten, fruit, volle granen, peulvruchten en noten. 
    • Vermijd ultrabewerkte voeding zoveel mogelijk: Sterk bewerkte producten bevatten doorgaans veel suiker, (verzadigd) vet en zout. Ze leveren veel calorieën, en weinig nuttige voedingsstoffen. Ze bieden geen meerwaarde en zijn overbodig. 
    • Verspil geen voedsel en matig je consumptie: Overconsumptie en verspilling schaden zowel onze gezondheid als het milieu.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

-
-
Je bent wat je eet.
De voeding die je aan je lichaam geeft, heeft een belangrijke invloed op zowel fysieke als op psychische aspecten.
Een primaire vereiste om zich goed te voelen is een evenwichtige en gevarieerde voeding. Wie voedingstekorten heeft, voelt zich sowieso niet goed en mogelijk zelfs down. Te weinig of onevenwichtig eten resulteert uiteindelijk in een slap en teneergeslagen gevoel, vermoeidheid, prikkelbaarheid, een doffe huid, duizeligheid … Bovendien is een gezond voedingspatroon de beste bescherming tegen ziekten. Een gezonde voeding draagt bij tot een energiek en vitaal leven of, om het met de woorden van de Wereld Gezondheids Organisatie te zeggen: “Een ideale voeding of een gezonde voeding, is een voeding die onze gezondheid in stand houdt of verbetert. Onder gezondheid verstaan we niet alleen de aanwezigheid van ziekte of gebrek, maar ook een situatie van volledig fysiek, psychisch en sociaal welbevinden.”
Voedingslijst
Tabel p133
Raadgeving urostoma:
Asperges, uien en vis geven reukproblemen.
Neem voldoende vocht : 2 liter per dag.
Raadgevingen ileostoma:
  • Breng voldoende variatie in uw menu. 
  • Drink voldoende (minstens 1,5 liter per dag) - echter niet tijdens de maaltijd (aan te raden is Vichywater). 
  • Gebruik voldoende zout, drink regelmatig vetarme, krachtige bouillon. (Patiënten met hart- en vaatziekten die vroeger zoutloos moesten eten, dienen contact op te nemen met de arts). 
  • Wanneer de stoelgang te vloeibaar is, kan deze ingedikt worden door bananen en droge koeken te eten.
Bijkomende raadgevingen:
  • Eet langzaam - rustig - kauw goed. 
  • Eet zoveel mogelijk op vaste uren met regelmatige tussenpozen. 
  • Gebruik kleine maaltijden. 
  • Zorg voor een hygiënische bereiding van de spijzen. 
  • Overdrijf niet met gefruite, gestoofde of sterk gekruide gerechten. 
  • Eet de warme maaltijd bij voorkeur 's middags. 
  • Rook niet - dit werkt prikkelend. 
  • Om gasvorming te voorkomen kan men magere yoghurt en bosbessensap gebruiken (laatstgenoemde werkt tevens reukwerend). 
Dieetraadgevingen:
  • Gasvorming bevorderen:
    • ontstaat voor 70 procent door zenuwachtigheid, stress, onbewust lucht slikken en de manier van ademhalen.
    • De voedingsfactoren zijn voor 30 procent verantwoordelijk voor gasvorming.
    • Vooral de eetwijze speelt een belangrijke rol.
    • Erwten, droge bonen, prei, bieten, rapen, artisjokken, kolen (behalve bloemkoolroosjes), tomaten, ui, look, aubergines, pepers, spinazie, schorseneer, citrusvruchten (zoals sinaasappel, pompelmoes, mandarijn...), koolzuurhoudende dranken, vers gebak met gistdeeg, vers brood, kauwgom.
  • laxerend werken:
    • Vers fruit, grijs en volkorenbrood, zemelen, sterke koffie en thee, bier van hoge gisting, specerijen, spinazie, gedroogde pruimen.
  • gisting veroorzaken:
    • Gegiste kazen, schimmelkazen en geitenkaas, kolen, ui.
  • verstoppend werken:
    • Rijst, bananen, geraspte appelen, bosbessen, druiven, asperges en prei (alleen bij ileostoma).
  • reukprobleem veroorzaken:
    • Hardgekookte eieren, vis (vooral vette vis, gefruit of gebakken), vet vlees, wild, ui, look, champignons, pepers, mayonaise, vinaigrette.
Soorten stoma:
  • Colostoma:
    • geen dieet nodig, normaal voedingspatroon.
    • Te weinig vocht (1.5-2l), vezels of lichaamsbeweging -> constipatie.
    • gasvorming of dunne of dikke ontlasting door kool, ui, prei, chinese of indische gerechten.

  • Ileostoma:
    • verlies van vocht en zout -> dunne ontlasting
    • veel drinken (2-2.5l)
    • extra zout -> haring, rookvlees, rauwe ham, bouillon
    • kaliumzout -> bananen, tomatensap, spinazie, bonen
    • chips.

  • Urinestoma:
    • geen dieet
    • min 2L water -> goede zuurtegraad urine
Aangepaste voeding voor diabetespatiënt met nierdialyse:
Diabetesdieet = vele porties groenten, fruit, volkorenproducten en zuivel -> bij hemodialyse moeten deze beperkt worden.

!!! Goede KHspreiding over dag -> brood, ontbijtgranen, rijst, deegwaren, aardappelen, fruit en suiker
Voorkomen van constipatie:
  • neem op de nuchtere maag de toegelaten hoeveelheid fruit. 
  • eet regelmatig peperkoek
  • neem op de nuchtere maag een eetlepel olijfolie gearomatiseerd met citroensap. 
  • gebruik royaal vetstof bij brood en de warme maaltijd. 
  • doe aan lichaamsbeweging.


Nooit zelf laxeermiddelen, lavement, vezelrijke supplementen of kruidendrankjes nemen.