Summary VWO Filosofie Eindtermen 1 t/m 77

391 Flashcards & Notes
4 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

Summary - VWO Filosofie Eindtermen 1 t/m 77

  • 1.1 Algemene eindtermen: Eindterm 1 t/m 3

  • Eindterm 1: De kandidaten kunnen aan de hand van de vijf dimensies van het goede leven (relaties, instituties, lichaam, natuur, zin) een beargumenteerd standpunt innemen over de vrije markt.
    Daarbij kunnen zij de volgende aspecten betrekken, deze uitleggen en er voorbeelden bij geven:
    ‘verdikking’ van marktrelaties (relaties),
    begrenzing van de neoliberale marktlogica (instituties), consumptieve en digitale weerbaarheid (lichaam),
    ecologische transitie (natuur)
    en een holistisch vrijheidsbegrip (zin).
  • Verklaar de eerste dimensie nader:
    1) relaties (met medemensen) :
    *vanaf geboorte verbondenheid met medemens :
    -lichamelijk component : lichamelijke gemeenschap tussen twee anderen, waarna wij tot ontwikkeling kwamen in een moederschoot
    -sociale zorgrelatie : de lichamelijke component vloeit hierin over, ouders / verzorgers zorgen er voor dat we konden opgroeien in een sociaal web
    *sociale relationaliteit : leden van extended familiy, mensen vanuit de buurt, vrienden, 7 miljard medemensen
  • Verklaar de tweede dimensie nader:
    2) instituties :
    Def. : gemeenschapsvormen en min of meer vaste, met meerdere mensen gedeelde handelingspatronen die het mogelijk maakt dat mensen gezamenlijk iets kunnen realiseren dat het individuele handelen overstijgt
    *drager van ”koopkrachtige vraag” : de wereldburger is direct gesignaleerd als potentiële consument (strookt het schoolaanbod met de leerlingenprognoses?)
    *vb. : dragen veel sociale relaties tussen mensen; staat, school, gezin, rechtspraak, vaak verbonden met bepaalde gebouwen en locaties, met min of meer duidelijke gezagsverhoudingen (formeel en informeel : omgangsvormen of morele regels)
  • Verklaar de derde dimensie nader:
    3) lichaam :
    *behoeften : eten, drinken, ademen, wonen, rusten enz.
    *dimensie die ons verbindt met het concrete leven : in een bepaalde tijd en plaats

    -door internet kunnen we een artikel lezen die geschreven is aan de andere kant van de wereld, maar we kunnen niet het broodje rosbief wat daar gemaakt worden nu hier opeten
  • Verklaar de vierde dimensie nader:
    4) natuur :
    *via lichaam verbonden met natuur (voeding) en kosmos (lucht : onderdeel van aardse atmosfeer die voorkomt uit fysisch en chemisch proces dat zich afspeelt over miljoenen jaren en dat ons bestaan op deze aarde mogelijk maakt, maar elders onmogelijk maakt)
    *dieren, planten en al het leven
  • Verklaar de vijfde dimensie nader:
    5) zin :
    *de mens verhoudt zich tot zichzelf-in-de-wereld : tot de totaliteit of het zijnsgeheel waarbinnen zijn leven en dat van anderen plaatsvindt. Hij zoekt naar waarden om zijn leven richting te geven en vraagt naar de betekenis van leven en sterven. We vinden het moeilijk om onszelf alleen te zien als moleculen en vragen ons daarom af waartoe we op aarde zijn en deze waartoe willen we gestalte geven.
  • Eindtermen 2 en 3: De kandidaten kunnen een begripsanalyse maken en verschillende opvattingen over het goede leven, vrijheid, markt, arbeid, instituties, lichaam, zin, relaties en natuur herkennen, uitleggen, vergelijken, toepassen en bekritiseren aan de hand van voorbeelden of casussen en een beargumenteerd standpunt innemen over deze opvattingen.
  • Wat is een premis?
    Een stelling.

    Voorbeeld:
    De opwarming van de aarde mondt uit in een doemscenario.
  • 1.2 Eindterm 4

  • Eindterm 4: De kandidaten kunnen de vraag naar het goede leven relateren aan de vraag wat het betekent dat de mens ‘zich tot zichzelf-in-de-wereld verhoudt’.
    Hierover kunnen zij een beargumenteerd standpunt innemen aan de hand van:

    1. Socrates’ opvatting dat het niet onderzochte leven niet de moeite van het leven waard is;
    2. het verschil tussen mensen en dieren volgens Cassirer;
    3. Nietzsches opvatting van de mens als ‘niet-vastgesteld dier’.
  • Wat betekent dat de mens 'zich tot zichzelf-in-de-wereld-verhoudt'?
    De mens heeft relaties met anderen, met de samenleving en met de wereld als geheel. Als ik bijvoorbeeld naar de winkel ga en iets wil kopen, is er meteen een relatie tussen koper en verkoper.
  • Wat betekent dat de mens een animal symbolicum is volgens Cassirir?
    Mensen gebruiken symbolen. Een normaal dier vat dingen op zoals ze zijn, maar mensen verbinden er een bepaalde ruimere betekenis aan. Dit doen ze door middel van symbolen. Een tekening symboliseert bijvoorbeeld een bepaald gevoel. Een duif symboliseert vrede, Een woord in een bepaalde taal staat symbool voor de diepere betekenis ervan. Op deze manier bestaat het leven volgens Cassirer continu uit symbolen.
  • Wanneer is een mens een 'niet-vastgesteld dier' volgens Nietzsche?
    Wanneer iemand de kudde volgt. Mensen die zelf hun normen en waarden creëren zijn volgens Nietzsche een Ubermensch.

    Stel je gaat een moeilijke keuze maken. Bijvoorbeeld: ga je uit of ga je aan school werken. Je wilt verstandig zijn, maar je wilt ook plezier hebben. Daardoor weet je niet altijd hoe en wat. Dit kan leiden tot keuzestress. Volgens Nietzsche zou je dus in die situatie, als niet-vastegesteld dier, toch je eigen keuze moeten maken en niet zomaar doen wat andere zeggen.
  • Waarom is het niet onderzochte leven niet de moeite waard volgens Socrates?
    Volgens Socrates is het heel belangrijk om op jezelf te reflecteren. Als je een toets hebt gemaakt en het ging niet zo goed, dan kun je naar je fouten kijken zodat je het de volgende keer beter doet. Als je dit niet doet, en je maakt op de volgende toets weer dezelfde fouten, dan is dat vrij 'waardeloos' volgens Socrates. Het leven is dus pas waardevol als je onderzoekt hoe je de relaties tot jezelf en de wereld moet aangaan.
  • 1.3 Eindterm 5

  • Eindterm 5: De kandidaten kunnen de kritiek van Nussbaum weergeven op de opvatting dat het bruto nationaal product (BNP) als criterium voor het goede leven kan worden gehanteerd. Daarbij kunnen ze de capabilities approach, uitleggen, toepassen en beoordelen.
  • Waarom is het volgend Nussbaum handiger om niet naar het BNP te kijken maar naar andere factoren om een inschatting te kunnen maken over een maatstaf van hoe goed een land het doet?
    Het BNP gaat over een financiële standaard. Volgens Nussbaum is het veel handiger om naar andere factoren te kijken om een inschatting te maken van hoe goed een het land het doet. Zoals: is er genoeg gezond voedsel aanwezig, is er een goede gezondheidszorg etc.
  • Wat is de capabilities approach en waar bestaan ze uit?
    Capabilities zijn vermogens waarover mensen zouden moeten kunnen beschikken om tot bloei te komen en/of het goede leven te bereiken. Nussbaum geeft een eis met in elk geval de volgende capabilities:
    1. Leven
    2. Gezondheid
    3. Lichamelijk integriteit
    4. Onderwijs en vrijheid van expressie
    5. Emoties
    6. Religieuze vrijheden
    7. Horen bij een (sociale) groep
    8. Samenleven met dieren en planten
    9. Spel en amusement
    10. Controle over de omgeving
  • Waarom mogen de capabilities niet onderdrukt worden door de samenleving?
    Een samenleving moet over deze capabilities beschikken. De enige die ervoor kan kiezen om een capability wel of niet uit te voeren, dat ben jij. Je hebt het recht om te spelen en lol te hebben. De overheid mag dus niet bepalen voor jou dat jij geen lol mag hebben, maar je kunt natuurlijk wel zelf bepalen dat je niet speelt of lacht (bijvoorbeeld als August weer een grap maakt die jij helemaal niet grappig vindt).
  • Wat is de kritiek op de capabilities approach?
    Het is niet echt realistisch, want ze houden geen rekening met natuurlijke factoren. Je kunt niet altijd kiezen of jouw leven wordt ingeperkt, dat gebeurt soms redelijk automatisch.
  • 1)leven : in staat zijn om te leven zonder dat een vroege dood dit voortijdig afbreekt, geen zuigelingsterfte, het leven is niet waardig
    2)lichamelijke gezondheid : je kan kinderen krijgen, hebt goede voeding en onderdak
    3)lichamelijke integriteit : vrijheid van beweging, geweld en seksuele keuzevrijheid
    4)zintuiglijke waarnemingen, verbeelden, denken : veronderstelt onderwijs en basale wetenschappelijke training, mogelijkheid tot expressie op religieus, literair, muzikaal gebied, vrijheid van godsdienst en vrijheid in het op eigen wijze zoeken naar de zin van het leven
    5)emoties : in staat zijn met anderen relaties aan te gaan, liefde en verdriet te ervaren, verlangen, dankbaarheid en woede te mogen uiten, zonder dat het emotionele leven door angst of traumatische ervaringen wordt geblokkeerd
  • 6)plannen maken : in staat zijn een besef van het goede leven te ontwikkelen en het eigen leven dienovereenkomstig in te richten (inclusief vrijheid van geweten)
    7)relaties met anderen kunnen en mogen hebben, voor hen zorg te dragen: Compassie, rechtvaardigheid en vriendschap zijn hier kernbegrippen.
    Hierbij hoort ook de basis van zelfrespect : geen discriminatie op grond van ras, sekse, seksuele geaardheid, religie, kaste of nationaliteit
    8)andere soorten : de mogelijkheid om zorg te dragen voor en te leven in relatie met dieren, planten en de natuurlijke omgeving
    9)spel : in staat te zijn te lachen, te spelen, te recreëren
    10)zeggenschap over de eigen omgeving, in politieke zin:  dus recht op vrije meningsuiting en politieke participatie
    Ook in materiële zin: dus recht op bezit, recht om op gelijke basis als anderen werk te zoeken
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wat gebeurt er als de abstracte vrijheid verabsoluut is?
Dit betekent dat deze vorm van vrijheid de belangrijkste waarde is van iedereen. Het kan zijn dat andere waarden verdrukt worden. Als abstracte vrijheid die absolute waarde geworden is, dan vinden wij iets belangrijk zonder echt te letten op de andere bestaansvoorwaarden van het goede leven.
Wat is abstracte vrijheid?
Abstracte vrijheid is vrijheid die losgemaakt is van de natuur. De natuur is een van de vijf dimensies van het goede leven. Om het goede leven te bereiken is het nodig dat aan de vijf dimensies of bestaanscondities wordt voldaan. Dus aan zowel de natuur, het lichaam, het individu als de instituties en de zin. De abstracte vrijheid is losgekoppeld van een of meerde dimensies. Het is een soort vrijheid die de dimensies van het goede leven ondermijnt.
Wat is verabsolutering?
Verabsoluteren betekent iets absoluut maken, oftewel iets beschouwen als geheel op zichzelf, zonder enige betrekking tot iets daarbuiten.
Geef Nussbaums filosofie in het kort weer:
Martha Nussbaums ideeën zijn eigenlijk een hernieuwd besef van de kwetsbaarheid van het goede leven. Kwetsbaarheid is een wezenlijk element van het menselijk bestaan en we dienen dit onder ogen te zien en zelfs te koesteren, in plaats van ons ertegen te verzetten. Je zou kunnen beredeneren dat dit heel dicht bij Aristoteles' mening valt.
Zijn Plato's en Aristoteles' opvattingen over het goede leven tegenovergesteld?
Nee, hoewel dit wel zo lijkt. Uit Plato's opvatting over het rationele leven blijkt eigenlijk dat de voortreffelijkheid van de mens onlosmakelijk is verbonden met kwetsbaarheid, maar dat deze voortreffelijkheid van nature rationeel is, niet een die wil heersen en beheersen. Onder andere waarden als openheid en ontvankelijkheid zijn hierbij ook van toepassing. Dit lijkt erg veel op Aristoteles' opvatting over de kwetsbaarheid van de voortreffelijke mens. Aristoteles beschouwt waarden als geluk, gezamenlijkheid en openheid namelijk als heel belangrijk, wat overeenkomt met het laatste gedeelte van Plato's opvatting.
Waaraan koppelt Nussbaum haar erkenningsstrategie?
Bij die van Aristoteles: deze past het best bij het beeld van de mens als vrouwelijke navigator, bij de erkenningsstrategie. Voor Aristoteles zijn relaties met anderen namelijk een onlosmakelijk deel van het menselijk geluk, wat ook expliciet hoort bij de erkenningsstrategie.
Waaraan koppelt Nussbaum haar immuniserinsstrategie?
Met de filosofie van Plato. Deze Griekse filosoof zegt dat de mens alle kwetsbaarheden en afhankelijkheden moet loslaten om gelukkig en individueel leven te kunnen leiden. Dit past goed bij de immuniseringsstrategie, omdat daarbij ook van je wordt verwacht dat je het kwetsbare gedeelte negeert en alles onder controle houdt om een goed of gelukkig leven te leiden.
Is de erkenningsstrategie van Nussbaum in strijd met kwetsbaarheid?
Nee, kwetsbaarheid is een must in deze erkenningsstrategie. Voorbeeld hiervan zijn de ringstaartmaki's. Hij kan niet goed op zichzelf leven en heeft sociaal contact nodig om te overleven.
Is de immuniseringsstrategie van Nussbaum in strijd met kwetsbaarheid?
Ja, men leeft zo, door niet verstoord te kunnen worden door alle externe factoren om zo gelukkig te zijn. Voorbeeld hiervan zijn beren, zij komen alleen samen om te paren.
Hoe ontstaat de schoonheid van de mens?
Door kwetsbaarheid. Doordat de mens zo kwetsbaar is en tot stand wordt gebracht door de wereld van buitenaf, verwerft de mens zijn goedheid of schoonheid ook uit de buitenwereld. Dit levert een probleem op, we willen namelijk dat de menselijke voortreffelijkheid juist onkwetsbaar is en niet teer, zoals hiervoor is beschreven. Toch wordt de menselijke voortreffelijkheid alleen onkwetsbaar als deze haar unieke goedheid verliest. Dit kan natuurlijk niet volgens deze besproken theorie, omdat de goedheid uit de buitenwereld verworven is.