Summary Werkboek materieel strafrecht OU

-
478 Flashcards & Notes
22 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

This is the summary of the book "Werkboek materieel strafrecht OU". The author(s) of the book is/are OU. This summary is written by students who study efficient with the Study Tool of Study Smart With Chris.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Werkboek materieel strafrecht OU

  • 1 Strafuitsluitingsgronden

  • Welk onderscheid maakt men in strafuitsluitingsgronden?
    * rechtvaardigingsgronden
    * schulduitsluitingsgronden
  • wat zijn de voorwaarden van strafbaarheid?
    1. een menselijke gedraging (doen/nalaten)
    2. die valt binnen de delictsomschrijving
    3. die wederrechtelijk en
    4. aan schuld te wijten is
  • Waarom hoeft de OvJ elementen niet te bewijzen?
    Omdat als iemands gedrag onder een delictsomschrijving valt waarin niet specifiek wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid in zijn opgenomen, er vanuit gegaan mag worden dat het desbetreffende gedrag wederrechtelijk en verwijtbaar is. Dat zit als het ware al in de delictsomschrijving verwerkt. 
  • wat is een geobjectiveerd delict?
    Bestanddelen zijn aan opzetvereiste onttrokken.
    Dus opzet hoeft niet te worden vast gesteld.

    Leeftijdarresten
    Overtredingen
  • objectivering van het delict leidt tot:
    minder bewijsvereisten en tot ruimere aansprakelijkheid
  • Wat is de kern van een schulduitsluitingsgrond?
    De gedraging is wederrechtelijk, maar gezien de omstandigheden waaronder de gedraging is verricht, wordt de verdachte geen strafrechtelijk verwijt gemaakt.
  • welke vragen moeten voor elk bestanddel beantwoordt worden? 
    subjectieve (opzet/culpa en geschreven/ongeschreven
  • comissie delict
    strafbaar gesteld handelen
  • Wat zijn de elementen?
    Ongeschreven strafbaarheidsvoorwaarden (wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid)
  • omissie delict 
    een strafbaar gesteld nalaten

    Eigenlijk
    (zuiver)
    uit de wettelijke omschrijving blijkt dat het om een ommissie delict gaat.
    Bovendien maakt de omschrijving duidelijk wie niet mag nalaten, veelal iemand met zorgplicht is dan de norm-adressaat. Daardoor zijn omissie delicten veelal  kwaliteitsdelicten.
    bijvoorbeeld: 444/450 iemand helpen in direct levensgevaar/getuige.

    Oneigenlijk
    (onzuiver)

    Een wettelijke omschrijving van een commissie delict dat toch door een nalaten wordt begaan.
    Het vervolg wordt door verwijtbaar  niets doen veroorzaakt.
    Bijvoorbeeld: ouders die hun kind de noodzakelijke zorg onthouden       waardoor het overlijdt.
    (Commissie) doodslag, door (omissie) nalaten begaan
    Er moet wel duidelijk gemaakt worden wie de normadressaat is. Moeder heeft zorgplicht, de buurman niet.
  • Wat zijn de bestanddelen van de delictsomschrijving?
    Strafbaarheidsvoorwaarden die zijn opgenomen in de delictsomschrijving.
  • Wanneer wordt er ontslagen van rechtsvervolging?
    Als de rechter na verweer van de verdachte (of ambtshalve) na bewezenverklaring en kwalificatie tot de conclusie komt dat de wederrechtelijkheid en/of verwijtbaarheid ontbreekt.
  • Wanneer volgt vrijspraak?
    Als de wederrechtelijkheid of verwijtbaarheid wel bestanddeel van de delictsomschrijving zijn en er wordt een geslaagd beroep op een rechtvaardigingsgrond of schulduitsluitingsgrond gedaan.
  • Welke 3 elementen zijn van invloed bij de honorering van een strafuitsluitingsgrond?
    1. Garantenstellung
    2. Proportionaliteits- en subsidiariteitsbeginsel 
    3. Culpa/dolus in causa 
  • benoem de 2 kernen van avas
    Feitelijke component: wist niet
    Normatieve component: behoefte niet te weten
  • vershil tussen de feitelijke- en rechtsdwaling
    feitelijke dwaling
    - feitelijke component (niet wist)
    - normatieve component (niet behoefde te weten)
    tezamen maakt een verontschuldigbare feitelijke dwaling
    water en melk arrest
    bij zedendelicten geen ruimte voor dwaling
    leeftijden arresten


    rechtsdwaling
    er wordt gedwaald omtrent de wederrechtelijkheid van de gedraging
    - feitelijke component (wist niet)
    - normatieve component (behoefde niet te weten)

    motorpapieren
    info ingewonnen opperwacht meester bij rijkswegpolitie
    SER-advies 
    betonfabrikant die aannemeer werd info ingewonnen bij SER. opvolgen advies was volgens politierechter de verantwoordelijkheid van verdachte. de hogere rechters oordeelde anders:
    beroep op avas t.a.v de wederrechtelijkheid kan slechts slagen indien de info, op grond waarvan de verdachte denkt rechtmatig te handelen, is gegeven door een persoon of instantie van wie, niet alleen van de kant van de verdachte maar ook van de kant van elke andere doorsnee burgenr, verwacht mag worden dat deze de juist info zal geven.
  • Welke zijn de geschreven rechtvaardigingsgronden?
    * overmacht in de zin van noodtoestand (art. 40 Sr)
    * noodweer (art. 41, lid 1 Sr)
    * wettelijk voorschrift (art. 42 Sr)
    * bevoegd gegeven ambtelijk bevel (art. 43 Sr)
  • Wat zijn de geschreven schulduitsluitingsgronden?
    * ontoerekeningsvatbaarheid (art. 39 Sr)
    * psychische overmacht (art. 40 Sr)
    * noodweerexces (art. 41, 2e lid Sr)
    * onbevoegd gegeven ambtelijk bevel (art. 43, lid 2 Sr)
  • Welke 2 soorten noodweerexces zijn er?
    1. Intensief noodweerexces -> iemand is te ver gegaan in de verdediging
    2. Extensief noodweerexces -> iemand gaat door met de verdediging nadat het gevaar is geweken
  • Wat houdt de leer van de facetwederrechtelijkheid in? 
    het bestanddeel wederrechtelijkheid heeft in diverse delictsomschrijvingen niet steeds dezelfde betekenis (onbevoegd, zonder recht, zonder toestemming). Dus het facet is neergelegd en niet de wederrechtellijkheid in algemene zin. (onrechtmatig, in strijd met het recht)

    dit zou betekenen dat na bewezen verklaring van het bestanddeel wederrechtelijkheid alsnog een beroep gedaan kan worden op een rechtvaardigingsgrond waarmee wederrechtelijkheid als element gezien wordt.
    dus het bestanddeel is word in zijn betekenis gezien als een facet en het element wederrechtelijkheid als wederrechtelijk in algemene zin. wat zou dan zou leiden tot ontslag van rechtsvervolging ipv vrijspraak.

    Terwijl normaliter de wederrechtelijkheid niet bewezen zou worden en dit lijdt tot vrijspraak... Nooit toegepast door HR want de wederrechtelijkheid als element is als het ware in het bestanddeel geinorporeerd 
  • Algemene strafuitsluitingsgronden (1) gelden voor gehele (2)strafrecht.
    Bijzondere sug hebben slechts werking t.a.v. 1 of een aantal bepalingen (3)

    welke artikelen zijn van toepassing op 1 en 2. noem een voorbeeld van 3
    1) 39 t/m 43
    2) 91
    3)261, 46b (hoewel anders doet vermoeden heeft deze strafuitsluitingsgrond alleen betrekking op pogingshandelingen.
  • Wat is toerekenbaarheid?
    Dat is een juridische kwestie. Er wordt gekeken of de persoon het betreffende delict kan worden toegerekend/verweten. De toerekenbaarheid kan per persoon en delict verschillen.
  • Wat is 'ontbreken van materiele wederrechtelijkheid'?
    Een situatie waarbij de gedraging onder delictsomschrijving valt en er zijn geen wettelijke strafuitsluitingsgronden op van toepassing, de verdachte toch niet strafbaar is door het ontbreken van wederrechtelijkheid.
  • Wat is een putatieve strafuitsluitingsgrond?
    Dit zijn strafuitsluitingsgronden waarbij achteraf blijkt dat er geen noodzaak of daadwerkelijke dreiging was. 
  • Wat is actio libera in causa?
    Lett: de van oorsprong vrije handeling
    Vaststelling van vereiste opzet wordt naar voren geschoven naar het moment voor de daad wordt gepleegd. Verd. beschikt over een vrije wil om middelen te gebruiken met als gevolg dat hij de aanmerkelijke kans  accepteert dat het bepaalde (strafbare) handelingen zou plegen.
  • wat zijn naast de algemene aspecten van noodweerexcess de specifieke?
    culpa en causa
    garantenstellung

    (voorafgaande) noodweersituatie is vereist

    dubbel causaal verband
    de disproportionele verdediging is het gevolg
    van een hevige gemoedstoestand
    door de ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding (dus noodweersituatie)

     *het algemene aspect van sub en prop geldt hier niet omdat deze schulduitsluitingsgrond juist gericht is op situaties waarin grenzen worden overschreden.
  • waarom is 'het ontbreken van materiële wederrechtelijkheid' een discutabele algemene strafuitsluitingsgrond?
    - constitutionele verhoudingen komen onder spanning te staan
    - vaak kan de sug 'noodtoestand' toegepast worden op zaken waar een beroep op het ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid wordt gedaan

    nadere uitleg:
    ovmw wordt gerubriceerd onder de rechtvaardigingsgronden wat betekent dat een volgens de delictsomschrijving strafbare gedraging, door de rechter als niet strafbaar wordt bestempeld, dit in tegenstelling tot schulduitsluitingsgronden waar het gedrag strafbaar blijft.

    deze rechtvaardigingsgrond is gecreëerd door een rechter waardoor hij zicht bemoeit met de taak die in artikel 1 wvsr is toebedeeld aan de wetgever.
    Dit is in strijd met de trias-politicas leer.
  • Garantenstellung is 1 van de 3 algemene aspecten van struifuitsluitingsgronden. Beschrijf deze
    eisen die gesteld worden aan bepaalde personen op grond van hun deskundigheid,
    ervaring,
    opleiding,
    maatschappelijke positie enzovoort.
    een onderzoeksplicht valt ook onder de garantenstellung

    Ouders, politie, militair, leraar, dokter
  • culpa in causa is 1 van de 3 algemene aspecten van de strafuitsluitingsgronden. beschrijf deze:
    kan iemand een beroep doen op een strafuitsluitingsgrond indien hij verwijtbaar (door eigen schuld) in een strafuitsluitingsgrond situatie is geraakt?

    kon de provocateur de situatie voorspellen?

    Normaal heeft de culpa in causa betrekking op situaties waarin iemand zich verwijtbaar in situaties heeft gemanouvreerd waaruit hij zich slechts kan redden door middel van opzettelijk strafbaar handelen. Het hangt af van de mate van eigen schuld en de feitelijke omstandigheden van het geval of beroep op een strafuitsluitingsgrond kan worden gedaan.
  • Wat is het specifieke aspect van noodweer?
    Ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding van lichaam, eerbaarheid of goed van zichzelf of van een ander.
  • het 1) proportionaliteits-en subsidiarteitbeginsel is 1 van de 3 algemene aspecten van struiftuilsuitingsgronden. bescrhijf deze:
    1)
    vereiste evenredigheid tussen de aard van de gepleegde strafbare gedraging en het door die gedraging geredde belang.

    2)
    kon het geredde belang niet op een niet (of minder) strafbare manier veilig gesteld had kunnen worden?
  • benoem de criteria van ontoerekenbaarheid (artikel 39 sr)
    - bestond er tijdens het plegen van het delict een psychische stoornis bij de dader? 
    - is er een causaal verband tussen stoornis en delict?
    - is er sprake van culpa in causa? hier: actio libera in causa*
    - moet het feit gelet op de stoornis de dader niet of verminderd worden toegerekend?

    notitie:
    de leeftijd, inzicht en draagwijdte speelt een rol, 
    (slaap, bewusteloos)
    actio libera in causa: 
    de van oorsprong vrije handeling. 
    De vaststelling van de vereiste opzet wordt als het ware naar voren geschoven naar het moment dat (in dit geval) cocaïne werd gebruikt. 

    Culpa in causa HR 9 juni 1981, NJ 1983 412 (man doodt oma tijdens cocaïne trip)
    in bovenstaande casus kon de vraag worden gesteld of het opzet van de dader aanwezig was  nu hij ten tijde van het delict leed aan een paranoïde psychose. om het opzet in dergelijke gevallen te bewijzen hanteert de rechter de actio libera in causa. De vaststelling van de vereiste opzet wordt als het ware naar voren geschoven naar het moment dat (in dit geval) cocaïne werd gebruikt. op dat moment, zo wordt dan geredeneerd accepteerde de verdachte bewust de aanmerkelijke kans dat hij een 1 of andere strafbare handeling zou kunnen plegen.
    normaal heeft de culpa in causa betrekking op situaties waarin iemand zich verwijtbaar in situaties heeft gemanouvreerd waaruit hij zich slechts kan redden door middel van opzettelijk strafbaar handelen. Het hangt af van de mate van eigen schuld en de feitelijke omstandigheden van het geval of beroep op een strafuitsluitingsgrond kan worden gedaan.
  • Wat zijn de eisen aan noodweerexces?
    Disproportioneel of voortdurend handelen agv hevige gemoedstoestand ontstaan door de wederrechtelijke aanranding.
    Dit is geen rechtvaardigingsgrond, maar een schulduitsluitingsgrond.
  • bij doleuze delicten zal de niet-toerkenbaarheid zelden tot vrijspraak lijden. De HR heeft bepaald dat slechts dan het opzet niet bewezen kan worden indien 'bij de dader zou blijken van een zodanig ernstige geestelijke afwijking dat aangenomen moet worden dat hij van elk inzicht en draagweidte van zijn gedragingen en de mogelijke gevolgen daarvan is verstoken' ook minister modderman: er is een onderscheid tussen de toerekeningsvatbarheid van de persoon en de toerekenbaarheid van de daad. want ook gekken kunnen opzettelijk handelen.

    2.3 blz 32 subjectieve bestanddelen normaals lezen
  • Benoem de criteria en onderscheidingen van overmacht (artikel 40 sr)
    een situatie waarin iemand door een van buitenaf komende oorzaak in eeen situatie terecht komt, waarbij wetsconfirm handelen niet van hem gevergd kan worden. de term 'gedrongen' in het artikel geeft aan dat zowel fysieke als psychische overmacht onder dit artikel valt. 
    -absolute overmacht *
      totale onmogelijkheid om wetsconfirm te handelen, geen keuzevrijheid, geen   gewilde spierkrachtige beweging. Hulu: handelingsuitsluitingsgrond.
      (door ruit geduwd)
    -psychische overmacht (sug)
     een persoon pleegt een strafbaar feit door externe omstandigheden veroorzaakte psychische druk, de persoon handelt uit lijfsbehoud of doodsangst. Dilemma is dus; druk weerstaan of strafbaar feit plegen
    in de steek gelaten vrouw
    -noodtoestand (rvg)
    dilemma tussen plicht de wet te gehoorzamen of een maatschappelijke plicht vervullen. deze sug is niet gebaseerd op een wilsbepaling maar een goed overwogen en bewuste keuze. concrete en acute nood. ogenblikkelijk niet meer
    putatieve noodtoestand: deur intrappen bij brand terwijl er vele nooduitgangen zijn

    *door de filterende werking van het opportuniteitsbeginsel staat de rechter zelden voor dit soort beslissingen.
  • benoem de criteria van psychische overmacht
    - is er sprake van acute druk?
    - kan van een ander, met de verdachte te vergelijken persoon, gevergd worden weerstand te bieden aan die druk?
    - proportionaliteit en subsidiariteit (eis van ogenblikkelijkheid!)
    - garantenstellung
    - is er sprake van culpa in causa

    notitie:
    door externe omstandigheden veroorzaakte psychische druk
    (lijfbehoud, doodsangst)

    vrouw die in geweldadige relatie na bedreiging van kind haar man vermoord in zijn slaap voldoet niet aan de eis van de ogenblikkelijkheid
    objectivering door normatieve toetsing.

    HR 13 juni 1989, NJ 1990, 48 (in de steek gelaten vrouw)
    de vrouw was naar het huis van haar ex-minnaar gereden. intelligente, ontwikkelde en geschoolde vrouw, al dus het hof. heeft zich willens en wetens in de agressie geëscaleerde situatie begeven waarbij zij de man om het leven bracht. de gemoedsbeweging was voorspelbaar.
  • Hoe denkt de HR over een beroep op psychische overmacht op grond van gewetensbezwaarden?
    uit jurisprudentie blijkt dat deze weliswaar als strafuitsluitingsgrond verweer wordt opgevat, maar dat dat nooit gehonoreerd wordt.

    - omdat de wet zelf al een alternatief bierdt
    -of er van uit wordt gegaan dat de wetgever geen uitzondering heeft willen maken tav gewetensbezwaarden (de wet houdt er dus wel al rekening mee)
  • benoem de criteria van noodtoestand
    - conflict van plichten (een wettelijke plicht enerzijds en een maatschappelijke plicht anderzijds)
    - proportionaliteit  en subsidiariteit      (adequaats-eis)*
    - garantenstellung
    - is er sprake van culpa in causa

    deze weegt hier zwaarder omdat het juist een weloverwogen beslissing dient te zijn.
    de eis van ogenblikkelijkheid was is ook een eis maar wordt gerelativeerd.
  • wat zijn de criteria van noodweer
    - is er sprake van ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding?
    - proportionaliteit  (is het geschonden belang evenredig aan het geredde) en subsidiariteit      (geen ander lichter middel voorhanden?)
    -garantenstellung
    - is er sprake van culpa in causa?

    afwachten kan niet meer
  • wat zijn de criteria van noodweerexcess?
    is er sprake van een voorafgaande noodweertoestand?
    - is er sprake van dubbel causaal verband?
    - garantenstellung
    - is er sprake van culpa in causa?

    notitie:

    intensief
    bijlmer noodweer
    vrouw werd door tasjes dieven bedreigt met mes, vrouw pakte pistool uit jas en schoot 1 van de mannen neer na waarschuwingsschot die genegeerd werd. de man die in eerste instantie weg liep kwam opeens terug trok aan haar jas, vrouw lag op grond en schoot de man dood.

    extensief, 
  • wat zijn de criteria van AVAS (feitelijke dwaling, rechtsdwaling, putatieve strafuitsluitingsgronden,verontschuldigbare onmacht)
    - wist de verdachte het niet en behoefte hij het ook niet te weten?
  • beschrijf het verschil tussen absolute overmacht en verontschuldigbare onmacht
    Absolute overmacht kent een van buiten komende oorzaak
    Veronztschuldigbare onmacht kent een van binnenuit komende oorzaak

    Absolute overmacht:
    Elke mogelijkheid om anders te handelen ontbreekt. X wordt door Y door een ruit geduwd (het geijkte voorbeeld van absolute overmacht) veelal wordt mee genomen dat er zelfs geen sprake is van "handelen" (Y "doet" niets, hij ondergaat de handeling van een ander, hij is zelfs slechts een werktuig) de Hullu: het is eerder een handelings-uitsluitingsgrond dan een strafuitsluitingsgrond.

    Verontschuldigbare onmacht:

    Dit betreft een vorm van FEITELIJKE DWALING (avas melk en water) tav  je eigen vermogen overeenkomstig de wet te handelen. BIJV je denkt fysiek gezond te zijn maar wordt op de a2 onverwacht door een blackout getroffen. Het betreft hier dus een ontwetendheid (dwaling) anders dan hiervoor (bij absolute overmacht) gaat het bij verontschuldigbare onmacht om een van binnenuit komende factor.
  • Welke criteria heeft de HR ontwikkeld om te spreken van AVAS bij de vraag of de verdachte in redelijkheid kon vertrouwen op de deugdelijkheid van het advies?
    Positie van verd. binnen het bedrijf
    Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de adviseur
    Specifieke deskundigheid van de adviseur
    Complexiteit van de materie waarover advies wordt ingewonnen
    Manier waarop en de omstandigheden waaronder het advies is ingewonnen en gegeven
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Latest added flashcards

Wat is het gevolg van een aanvaarding rechtvaardigingsgrond




Aanvaarding van een rechtvaardigingsgrond wil  zeggen dat de gedraging, die volgens een delictsomschrijving strafbaar is achteraf niet als wederrechtelijk wordt aangemerkt.




Je mag onder die omstandigheden zo handelen; het gedrag wordt goedgekeurd. 
Indien er een rechtvaardigingsgrond aanwezig is hoe moet er dan volgens de heersende leer besloten worden. Vrijspraak of OVAS? En volgens de leer van de facetwederrechtelijkheid?




Indien er een rechtvaardigingsgrond aanwezig is, moet volgens de heersende leer tot vrijspraak worden besloten en volgens de leer van de facetwederrechtelijkheid tot ontslag van rechtsvervolging. 
Hoe moet het vonnis luiden als wederrechtelijkheid of verwijtbaarheid (schuld) wel bestanddeel van de  delictsomschrijving zijn en er wordt een geslaagd beroep op een rechtvaardigingsgrond of schulduitsluitingsgrond gedaan? 

Vrijspraak. Het ten laste gelegde kan dan immers niet bewezen worden (eerste 

vraag van art. 350 Sv)
Indien een gedraging voldoet aan de bestanddelen van een delictsomschrijving mag ervan worden uitgegaan dat die gedraging ook wederrechtelijk en verwijtbaar zal zijn. Hoe luidt het vonnis van de rechter indien hij na verweer na bewezenverklaring en kwalificatie tot de conclusie komt dat de wederrechtelijkheid en/of verwijtbaarheid ontbreekt ?
OVAS
De wetgever van 1886 heeft bij het formuleren van de strafuitsluitingsgronden een tweedeling gemaakt. Benoem deze tweedeling
de algemene strafuitsluitingsgronden en de bijzondere
Welke onderverdeling wordt er t.a.v. de strafuitsluitingsgronden in de praktijk gemaakt?
De strafuitsluitingsgronden worden onderverdeeld in rechtvaardigingsgronden en schulduitsluitingsgronden.
De wetgever heeft in de wet gronden opgenomen die de wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid omverwerpen. Hoe worden deze gronden genoemd?
Strafuitsluitingsgronden
Hoe worden deze voorwaarden genoemd als zijn niet in de strafbepaling voorkomen?
Elementen
Noem de 2 voorwaarden voor strafbaarheid waaraan altijd voldaan moet zijn?
Wederrechtelijkheid & Verwijtbaarheid
Waarom leidt een bewezenverklaring van alle bestanddelen ( de in de strafbepaling opgenomen strafbaarheidsvoorwaarden) niet per definitie tot strafbaarheid?
Omdat een gedraging pas strafbaar is als deze wederrechtelijk is en aan de dader te wijten is.