Samenvatting Aarde, Mens en Milieu

-
320 Flashcards en notities
12 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Aarde, Mens en Milieu". De auteur(s) van het boek is/zijn J de Kraker. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Aarde, Mens en Milieu

  • 1 Milieuproblemen

  • Wat wordt bedoeld met life support functies?
    Met life support functies van de biosfeer wordt die dunne schil van de aarde bedoeld waarin leven voorkomt.
  • Wat is een cruciaal proces voor het vermogen van de biosfeer om leven duurzaam in stand te houden?
    Het proces van fotosynthese.
  • Wat waren de drijfveren en doelen van de initiatiefnemers van Biosfeer 2?
    de drijfveren en doelen van de initiatiefnemers van Biosfeer 2 zijn:
    1. Grootschalig experimenteren met een nieuwe vorm van ruimtekolonalisatie met als uiteindelijke doel een ruimtebasis op Mars
    2. Reservaat, voor biologische complexe systemen in geval van een wereldwijde nucleaire ramp
    3. De hoogste kunstvorm voor bezinning op het zijn
    4. Octrooieerbare  technologische vindingen en systemen te ontwikkelen voor het zuiveren van water, lucht en bodem
    5. Een beter begrip krijgen van het functioneren van het systeem Aarde (met het oog op een beter beheer).
  • Wanneer is er sprake van een milieuprobleem?
    ..
  • Wat was de visie van de initiatiefnemers op het duurzaamheidsprobleem?
    Het feit dat ze de gedachte hadden van het ontwikkelen van een reservaat, een ark van Noach, i.v.m. nucleaire rampen, geeft wel aan dat zij een duurzaamheidsprobleem ervaren.
    De initiatiefnemers zagen de leefbaarheid van de aarde op termijn ernstig bedreigd door kernrampen en/of milieuvervuiling.  
    1. Doel: welzijn mens centraal, zodat de mens kan overleven in kunstmatige biosferen op aarde en/of andere planeten. In deze kunstmatige sferen zouden als in een ark ook complexe ecosystemen worden gered van de ondergang. Dat was echter geen doel op zich, maar vanwege de voor de mens noodzakelijke life support systemen.
    2. De oplossingsrichting: vooral technologische oplossingen maar wel eco-technologie waar zoveel mogelijk gebruik werd gemaakt van natuurlijke processen. De oplossing werd niet gezocht in een radicale gedragsverandering van de mens om een ramp te voorkomen. Wel betekent overleven in een kunstmatige biosfeer dat mensen extra alert moeten zijn op de interactie tussen hun gedrag en de toestand van de biosfeer.
    3. Perspectief: optimistisch gezien het feit dat initiatiefnemers vele miljoenen in het duurzaamheidsprobleem hebben geïnvesteerd.
  • Wat waren de drijfveren en doelen van de initiatiefnemers van Biosfeer 2?

    1. Grootschalig experimenteren met een nieuwe vorm van ruimtekolonalisatie met als uiteindelijke doel een ruimtebasis op Mars

    2. Reservaat, voor biologische complexe systemen in geval van een wereldwijde nucleaire ramp
    3. de hoogste kunstvorm voor bezinning op het zijn
    4. octrooieerbare  technologische vindingen en systemen te ontwikkelen voor het zuiveren van water, lucht en bodem
    5. een beter begrip krijgen van het functioneren van het systeem Aarde (met het oog op een beter beheer).
  • Wat was de visie van de initiatiefnemers op het duurzaamheidsprobleem?

    Het feit dat ze de gedachte hadden van het ontwikkelen van een reservaat, een ark van noach, i.v.m. nucleaire rampen, geeft wel aan dat zij een duurzaamheidsprobleem ervaren. De initiatiefnemers zagen de leefbaarheid van de aarde op termijn ernstig bedreigd door kernrampen en/of mmilieuverveling.  Doel: welzijn mens centraal, zodat de mens kan overleven in kunstamtige biosferen op aarde en/of andere planeten. In deze kunstmatige sferen zouden als in een ark ook complexe ecosystemen worden gered van de ondergang. Dat was echter geen doel op zich, maar vanwege de voor de mens noodzakelijke life support systemen. De oplossingsrichting: vooral technologische oplossingen maar wel eco-technologie waar zoveel mogelijk gebruik werd gemaakt van natuurlijke processen. De oplossing werd niet gezocht in een radicale gedragsverandering van de mens om een ramp te voorkomen. Wel betekent overleven in een kunstmatige biosfeer dat mensen extra alert moeten zijn op de interactie tussen hun gedrag en de toestand van de biosfeer. Perspectief: optimistisch gezien het feit dat initiatiefnemers vele miljoenen in het duurzaamheidsprobleem hebben geinvesteerd.

  • Leg uit waarom dit en ook andere milieuproblemen zo vaak het onderwerp van heftig debat zijn. Neem daarbij de definitie van het begrip 'milieuprobleem' als uitgangspunt. Basiskennisboek - hoofdstuk 1 milieuproblemen.
    Milieuproblemen worden gekenmerkt door drie dimensies:
    Fysiek: een verandering in de toestand van de fysieke omgeving
    Maatschappelijk: veroorzaakt door menselijke ingrepen, die ...
    Normatief: maatschappelijk onaanvaardbaar wordt geacht op grond van gedeelde normatieve opvattingen.

    Hoewel het in geval van milieuproblemen soms ook nog lang duurt voordat er overeenstemming is over de eerste twee dimensies (is er echt iets aan de hand, en het wordt door mensen veroorzaakt), is het vooral de normatieve dimensie, de beoordeling of een verandering wel of niet aanvaardbaar is, die vaak voor veel discussie zorgt, omdat deze verschilt naar gelang iemands levensovertuiging, maatschappelijke positie, economische belangen en dergelijke.
  • Welke dimensies heeft 'duurzame ontwikkeling'?
    Een ecologische, een economische en een sociaal-culturele.
  • Waarom verbindt technologie de economische dimensie met de ecologische dimensie?
    Technologie verbindt de economische dimensie met de ecologische dimensie, omdat ze wordt ingezet voor behoeftebevrediging door exploitatie van grondstoffen, gebruik van energie, en het benutten van ecosysteemfuncties. Enerzijds heeft technologie zo een negatief effect op de ecologische dimensie, door uitputting van grondstoffen en energiebronnen, verontreiniging van het milieu en het aantasten van ecosystemen. Anderzijds wordt technologie ingezet om deze  negatieve effecten  van exploitatie en consumptie te verminderen of te voorkomen (milieutechnologie).
  • Waarom verbindt consumptie de sociaal-culturele dimensie met de economische dimensie?
    Consumptie verbindt de sociaal-culturele dimensie met de economische dimensie door de materiële bevrediging van behoeften. 
  • Waar gaat het om bij duurzame ontwikkeling?
    Bij duurzame ontwikkeling gaat het om economische ontwikkeling binnen ecologische randvoorwaarden.
  • Waarom worden juist gemeenschappelijke natuurlijke hulpbronnen, zoals vispopulaties vaak overgeexploiteerd?
    Overexploitatie treedt vaak op bij gemeenschappelijke hulpbronnen. De reden is dat de partij die zich schuldig maakt aan overexploitatie het korte termijn voordeel geheel voor zichzelf heeft, terwijl de lange termijn nadelen met andere partijen worden gedeeld. Verder geldt vaak dat gemeenschappelijke hulpbronnen zeer omvangrijk zijn, zodat voor individuele gebruikers het verband tussen (over)exploitatie en de nadelige gevolgen ervan niet (goed) duidelijk zijn. 
    Een andere genoemde reden is dat de overexploitatie voortkomt uit pure noodzaak om te overleven door mensen die geen toegang hebben tot andere hulpbronnen hebben.

  • Wat zijn de criteria die je kan hanteren om de betrouwbaarheid van informatie te beoordelen?
    Handvatten beoordeling informatie:
    1. Is de informatie uit de eerste hand?
    2. Is de aanbieder een onafhankelijke instelling of een belangengroepering?
    3. Wat is de toonzetting van de tekst? (argumentaties tellen)
    4. Is de aanbieder bekend of obscuur?
  • De genoemde economische terugkoppeling werkt niet altijd. Vispopulaties kunnen bijvoorbeeld geheel uitsterven door overbevissing. Bedenk wat de oorzaken hiervan kunnen zijn.
    Subsidies voor de productie of exploitatie zijn de voornaamste reden dat de economische terugkoppeling tussen schaarste, kostprijs en exploitatiedruk niet werkt. Door subsidiering van de Europese visserijsector (o.a. voor investeringen) heeft de exploitatiedruk  zodanig kunnen oplopen dat diverse vissoorten uit de Noordzee dreigen te verdwijnen. 
    Daar komt nog een ecologische reden bij, en dat is dat soorten om te overleven een populatie van een zekere minimale omvang nodig hebben. Komt een populatie door intensieve exploitatie beneden deze grens, dan sterft de populatie uit, ook al neemt de exploitatiedruk weer af. andere redenen: een stijgende productie doet lang niet voor alle producten de vraag afnemen en 2) technologische innovaties of schaalvergortingen kunnen de exploitatiekosten van schaarse hulpbronnen weer drukken.
  • Wat zijn de criteria die je kan hanteren om de betrouwbaarheid te beoordelen?
    1. Is de informatie uit de eerste hand?
    2. is de aanbieder een onafhankelijke instelling of een belangengroepering?
    3. Wat is de toonzetting van de tekst? (argumentaties tellen)
    4. is de aanbieder bekend of obscuur?
  • Wat houdt de groene Kuznetscurve in?
    De groene kuznetscurve geeft aan dat bij toenemende welvaart de milieubelasting eerst toeneemt, maar na een zeker punt ook weer afneemt.
  • Wat is de relatie tussen welvaart en milieudruk op lokaal niveau?
    Op lokaal niveau neemt de milieudruk eerst toe bij stijgende welvaart, maar vertoont een maximum bij een middenniveau van welvaart, om vervolgens verder af te nemen als de welvaart nog verder stijgt. Dit is een typische 'Groene Kuznets-curve'.
  • Wat zijn de kenmerken van de milieuproblemen op lokaal niveau?
    - de problemen betreffen direct de gezondheid van de bevlking.
    - de oorzaken zijn duidelijk en lokaal beheersbaar
    - investering in aanpak van problemen leidt binnen afzienbare tijd tot verbetering (korte hersteltijd).
    Er zal daarom sprake zijn van zowel de bereidbaarheid als het vermogen om de problemen aan te pakken, zodra de bevolking een zeker niveau van welvaart heeft bereikt waarbij in de eerste levensbehoeften wordt voorzien en geld beschikbaar is voor de benodigde investeringen.
  • Wat is de relatie tussen welvaart en milieudruk op regionaal niveau?
    Op regionaal niveau neemt e milieudruk eerst snel toe bij een stijgende welvaart, maar nadert bij hogere welvaart een maximum, of neemt zelfs soms duidelijk weer af.
  • Wat zijn de kenmerken van een milieuprobleem op regionaal niveau?
    - de problemen betreffen meestal niet direct de gezondheid maar in eerste instantie ecosystemen
    - oorzaken en gevolgen kunnen geografisch ver uit elkaar liggen
    - er is sprake van een aanzienlijke vertraging tussen moment van aanpak van problemen en het optreden van waarneembare verbetering.
    Omdat de problemen niet accuut zijn, en dor de veroorzakers niet (altijd) zelf ondervonden worden, zal het langer duren voor er actie ondernemen wordt. Door de vertraging in het effect neemt de milieudruk ook nadat de problemen worden aangepakt niet meteen af.
  • Wat is de relatie tussen welvaart en milieudruk op mondiaal niveau?
    Op mondiaal niveau neemt de milieudruk voortdurend toe bij stijgende welvaart, een afvlakking f maximum is nog niet in zicht.
  • Wat zijn de kenmerken van de milieuproblemen op mondiaal niveau?
    - er is geen duidelijk verband met gezondheid, ook andere effecten zijn voor de meeste mensen niet direct waarneembaar,
    - de oorzaken zijn nauw verbonden met een 'welvarende levensstijl' (gebruik van energie en ruimte)
    - er is sprake van een grote vertraging tussen oorzaak en gevolg, en dus ook tussen het moment van aanpak en het optreden van waarneembare verbetering.
    Door de geringe zichtbaarheid van de problemen en grote vertraging tussen oorzaak en gevolg duurt het lang voor men het probleem aan wil pakken. Verdere stijging van de welvaart doet de problemen echter bijna onvermijdelijk toenemen. Het zal tenslotte lang duren voordat genomen maatregelen resulteren in een afname van de milieudruk.
  • Hoe noemen wij de grootheid op de verticale y-as?
    De afhankelijke variabele.
  • Hoe noemen wij de grootheid op de horizontale x-as?
    De onafhankelijke variabele.
  • Wat wordt bedoeld met 'curatieve milieutechnologie"?
    Met curatieve milieutechnologie wordt technologie bedoeld die wordt ingezet om milieubelasting van een productieproces te verminderen, het productieproces blijft zelf ongewijzigd.
  • Wat wordt bedoeld met schone milieutechnoolgie?
    Schone technologie is:
    • Technologie die streeft naar de uiterste vorm van preventie.
    • Al in de ontwerpfase van het productieproces en/of het product wordt gestreefd naar een minimale milieubelasting.

    Dat een product in het gebruik een relatief geringe milieubelasting oplevert zegt overigens weinig tot niets over de milieubelasting die de productie ervan met zich mee brengt.
    Het verdient daarom de voorkeur de term 'schone technologie' te reserveren voor technologie die zowel in de productiefase als in de gebruiksfase schoon is.
  • Wat wordt bedoeld met preventieve milieutechnologie?
    Met preventieve milieutechnologie wordt technologie bedoeld die binnen een productieproces wordt ingezet om een hoge milieubelasting te voorkomen. Het productieproces wordt dus aangepast.
  • Wat wordt bedoeld met schone milieutechnoolgie?

    Schone technologie is als het ware de uiterste vorm van preventie: al in de ontwerpfase van het productieproces en/of het product wordt gestreefd naar een minimale milieubelasting.

    Dat een product in het gebruik een relatief geringe milieubelasting oplevert zegt overigens weinig tot niets over de milieubelasting die de productie ervan met zich mee brengt. Het verdient daarom de voorkeur de term 'schone technologie' te reserveren voor technologie die zowel in de productiefase als in de gebruiksfase schoon is.

  • De biosfeer - zonder de huidige grootschalige verstoringen door de mens - zou je een duurzaam productief systeem kunnen noemen. Welke hoofdkenmerken liggen aan deze duurzaamheid ten grondslag?
    De biosfeer functioneert duurzaam door gebruik te maken van een vrijwel onuitputtelijke energiebron (zon) door fotosynthese, en door voortdurend hergebruik van een constante hoeveelheid elementen door kringloopprocessen. Als gevolg van natuurlijke selectieprocessen maken de levensgemeenschappen van de bestaande levensvormen zeer effecient gebruik van de hulpbronnen energie, water en voedingsstoffen.
  • Wat zijn ecologische processen bij het duurzamer maken van productieprocessen?
    - geruik maken van hernieuwbare energie
    - sluiten van (biogeochemische) stofkringlopen
    - minimaliseren van gebruik van niet-hernieuwbare grondstoffen
    - minimalisering van de hoeveelheid product in een toepassing
    Dit imiteert en sluit aan op de wijze waarop de biosfeer duurzaam functioneert, zoals eerder beschreven.
  • Geef een definitie van milieu?
    Het milieu is dát aspect van onze fysieke omgeving (levende en niet levende natuur) dat het menselijk leven en bestaan mogelijk maakt en waarbinnen het maatschappelijk samenleven zich afspeelt.
  • Welke maatschappijvormen bestaan er?

    In verzamel- en jachtmaatschappijen leeft men van wat in de natuur als plantaardig en dierlijk eindproduct wordt aangetroffen.

    In agrarische maatschappijen worden planten en dieren ten behoeve van menselijk gebruik gekweekt en verzorgd en wordt de bodem systematisch bewerkt.

    In industriële maatschappijen worden natuurlijke hulpbronnen ingezet voor de grondstoffen- en energievoorziening en materialen steeds verder bewerkt ten behoeve van menselijk gebruik.

  • Een milieuprobleem is te beschouwen als een verstoring van de relatie tussen milieu en samenleving. De verschillende dimensies van een milieuprobleem zijn: fysiek, maatschappelijk en normatief.
    • Fysieke dimensie: het gaat om problemen in de fysieke omgeving, niet om problemen in bijvoorbeeld de sociale omgeving. Een milieuprobleem betreft dus een verandering in de toestand van de fysieke omgeving.
    • Maatschappelijke dimensie: het gaat om veranderingen in de toestand van de fysieke omgeving die veroorzaakt zijn door menselijk handelen en vormen van samenleven.
    • Normatieve dimensie: het gaat om door menselijk gedrag en handelen veroorzaakte veranderingen in de toestand van de fysieke omgeving die maatschappelijk onaanvaardbaar worden bevonden.
    Een milieuprobleem kunnen we dus omschrijven als:
    • elke verandering in de toestand van de fysieke omgeving
    • die veroorzaakt wordt door menselijke ingrepen
    • en waarvan de gevolgen maatschappelijk onaanvaardbaar worden geacht op grond van gedeelde normatieve opvattingen.
  • Een milieuprobleem is te beschouwen als een verstoring van de relatie tussen milieu en samenleving. De verschillende dimensies van een milieuprobleem zijn: fysiek, maatschappelijk en normatief.

    – Fysieke dimensie: het gaat om problemen in de fysieke omgeving, niet om problemen in bijvoorbeeld de sociale omgeving. Een milieuprobleem betreft dus een verandering in de toestand van de fysieke omgeving.

    – Maatschappelijke dimensie: het gaat om veranderingen in de toestand van de fysieke omgeving die veroorzaakt zijn door menselijk handelen en vormen van samenleven.

    – Normatieve dimensie: het gaat om door menselijk gedrag en handelen veroorzaakte veranderingen in de toestand van de fysieke omgeving die maatschappelijk onaanvaardbaar worden bevonden.

    Een milieuprobleem kunnen we dus omschrijven als elke verandering in de toestand van de fysieke omgeving die veroorzaakt wordt door menselijke ingrepen en waarvan de gevolgen maatschappelijk onaanvaardbaar worden geacht op grond van gedeelde normatieve opvattingen.

  • Bij menselijke ingrepen in het milieu zijn vaak vitale menselijke belangen gemoeid. Zonder deze ingrepen is een menselijk leven en bestaan niet mogelijk.  Ingrepen in het milieu gaan vaak gepaard met negatieve gevolgen voor milieu, natuur en landschap, en soms zelfs de mens zelf. Meestal wordt dan gesteld dat de draagkracht van het milieu wordt overschreden.
  • De omvang en ernst van de milieuproblematiek drong echter pas eind jaren zestig, begin jaren zeventig van de 20e eeuw voor het eerst massaal door tot overheid, samenleving en wetenschap. Milieu werd een issue.
  • Wat is een milieuprobleem?
    Een milieuprobleem kunnen we omschrijven als elke verandering in de toestand van de fysieke omgeving die veroorzaakt wordt door menselijke ingrepen en waarvan de gevolgen maatschappelijk onaanvaardbaar worden geacht op grond van gedeelde normatieve opvattingen.
  • Wat is duurzame ontwikkeling volgens het rapport van de commissie Brundtland.
    De huidige generatie voorziet in haar bestaansmogelijkheden, zonder dat voor toekomstige generaties de mogelijkheden daartoe in gevaar worden gebracht.
  • Milieuproblemen zijn:
    •  tijdgebonden
    • plaatsgebonden
    • positie-gebonden
    • groeps-gebonden
    • persoonsgebonden. 
    Hieruit volgt dat milieuproblemen – in de zin van door mensen ervaren problemen – géén objectieve gegevenheden zijn, maar subjectief bestaan in de waarneming van individuen of groepen.
  • Milieuproblemen zijn tijd-, plaats-, positie-, groeps- en persoonsgebonden. Hieruit volgt dat milieuproblemen – in de zin van door mensen ervaren problemen – géén objectieve gegevenheden zijn, maar subjectief bestaan in de waarneming van individuen of groepen.
  • Geef de vier fasen van de beleidslevenscyclus

    Signalering en erkenning, Beleidsformulering, Oplossing, Beheer.
  • Geef de vier fasen van de beleidslevenscyclus
    1. Signalering en erkenning, 
    2. Beleidsformulering, 
    3. Oplossing,
    4. Beheer.
  • De wijze waarop een milieuprobleem eerst uitgroeit tot een maatschappelijk probleem en vervolgens tot een politiek probleem en beleidsprobleem, kan worden opgevat als een proces, dat uit een aantal deelprocessen (fasen) bestaat.
  • De relatie tussen samenleving en milieu:
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.