Samenvatting Class notes - Blok 6

Vak
- Blok 6
- -
- 2014 - 2015
- Hanzehogeschool
- Logopedie
190 Flashcards en notities
13 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Class notes - Blok 6

  • 1416178800 IC Accentmethode & Organische stemstoornissen

  • Welke stemmethodes zijn er?
    de Accentmethode is de enige stemmethode (vaste volgorde, wat conblenzer en resoneren niet hebben)
  • Wanneer kan de Accentmethode gebruik worden?
    Bij mensen met zowel gezonde als pathologische stemmen
  • Wat is het hoofddoel van de accentmethode?
    Een storingsvrij spraakverloop door:
    • het wegnemen van de pathologische symptomen
    • het optimaliseren van normale functies


    * door masseren van de stemplooien waardoor de doorbloeding gestimuleerd wordt
  • Welke 5 (stem)functies wordt coördineert door de accentmethode?

    • Ademhaling
    • Fonatie
    • Articulatie
    • Fysieke beweging
    • Taalgebruik
  • Wat voor winst wordt er behaald d.m.v. Largo?
    • abdominaal adempatroon (ontspannen).
    • goede balans tussen subglottische druk en glottisspanning.
    • versterkt het muceuze membraan van de stemplooien en vergroot de mobiliteit en de elasticiteit van de stemplooien.
    • het Bernouli-effect wordt vergroot
  • Hoe wordt Largo uitgevoerd? (video BB vanaf 24min)
    • in een langzame beweging (ritme 3/4).
    • op lage toonhoogte met een zacht, zeer gevoileerde stemkwaliteit en met gebruik van gesloten vocalen.
    • eerste accent is onbeklemtoond.
  • Wat voor winst wordt er behaald met andante en allegro?
    • de intrinsieke laryngeale spieren worden versterkt
    • de subglottische druk wordt relatief hoger
    • betere glottisfunctie en helderder stemkwaliteit
    • abrupte sluiting van stemplooien afhankelijk van voldoende uitademingsactiviteit (stemkwaliteit)
  • Hoe wordt andante uitgevoerd? (video BB vanaf 33min)
    • in een rustige beweging (ritme 4/4)
    • bij HYPOfunctionele stemmen: oefeningen krachtiger en niet gevoileerd
    • bij HYPERfunctionele stemmen: oefeningen op lage toonhoogte en gevoileerd
  • Hoe wordt allegro uitgevoerd? (video BB vanaf 37min)
    • in een snelle beweging (ritme 4/4) = dubbel van andante
  • Wat voor winst wordt er behaald door variaties in subglottische druk?
    • Slijmvliezen en spierweefsels ondergaan "massage"
    • Stimulatie van bloedtoevoer --> weefselherstel
  • Wat voor winst wordt er behaald door accenten?
    • Verbetering van de glottissluiting
  • Wat houdt gedachteconcentratie in en welke methode komt hierin terug?
    eerst de zin lezen, daarna vertellen d.m.v. AVIS-methode
    • Analyse van de tekst
    • Visueel contact (oogcontact)
    • Inademen
    • Spreken
  • Noem (6) verschillende NIET-Organische dysfonieen:
    • Habitueel (Hypo-/Hyperfunctioneel)
    • Psychogeen
    • Transgenderstem (transvrouw/-man)
    • Beroepsdysfonie
    • Leeftijdsgerelateerde dysfonie (puberfonie/mutatiestoornis / Presbyfonie)
    • Minimal Vocal Pathalogy
  • Noem (7) verschillende Organische dysfonieen:
    • Congenitaal
    • Inflammatoir
    • Neoplastisch
    • Neurologisch
    • Traumatisch
    • Littekenvorming
    • Dysfonie na radiotherapie
  • Welke (2) Organische stemstoornissen vallen onder de Organische dysfonie; 'Congenitaal'?
    • Laryngeaal web
    • Sulcus glottidis
  • Welke (7) Organische stemstoornissen vallen onder de Organische dysfonie; 'Inflammatoir'?
    • Laryngitis (acuut / chronisch)
    • Noduli = Stemplooiknobbeltjes
    • Poliep
    • Cyste (ephitheelcyste / (mucus)retentiecyste / pseudocyste)
    • Oedeem
    • Oedeem van Reinke
    • (intubatie)Granuloom = Contactulcus
  • Welke (3) Organische stemstoornissen vallen onder de Organische dysfonie; 'Neoplastisch'?
    • Papilloom
    • Hyperkeratose = Leukoplakie
    • Carcinoom = Tumor van de stemplooi
  • Welke (3) Organische stemstoornissen vallen onder de Organische dysfonie; 'Neurologisch'?
    • Larynxheftverlamming = Stemplooiparalyse in abductie (adductorparalyse) & Stemplooiparalyse in adductie (abductorparalyse)
    • Laryngeale dystonie
    • Spasmodische dysfonie = Centraal neurlologische stoornissen
  • Welke (2) Organische stemstoornissen vallen onder de Organische dysfonie; 'Traumatisch'?
    • Laryngeale bloeding/vasculaire letsels
    • Laryngeaal trauma (larynxheftverlamming)
  • Welke organische stemstoornissen kunnen behandeld worden door de logopedist zonder medische ingreep?
    Stemplooiknobbeltjes en eventueel oedeem in een beginstadium.
  • Poliep:

    Laryngeaal beeld:
    • 1/3de Vaak solitair en éénzijdig (unilateraal), smal gesteeld (mobiel) of brede basis
    • Enkele millimeters tot luchtwegobstructie
    • Bleekwit / roze / felrood
    • Incomplete glottissluiting door massa-effect poliep
    Etiologie:

    • Acuut trauma vaak samengaand met chronisch stemmisbruik (submuceuze bloeding en poliepvorming)

    Risicogroep:
    • Volwassenen

    Klacht:
    • Heesheid en onvaste stem. Het gevoel dat er iets in de keel zit

    Perceptueel:
    • Heesheid met zowel toename van ruwheid (shorheid) als wilde lucht. Instabiliteit in de toonhoogte, soms diplofonie, soms stridor

    Therapie:
    • Medisch: Fonochirurgie
    • Logopedie: Verminderen van irriterende factoren / Afbouwen van foutief stemgebruik en stemmisbruik / Trainen van een adequaat, ontspannen stemgebruik

    * kan heel groot worden waardoor er bijna geen adem meer kan worden gehaald. Dit komt door stemmisbruik of hard niezen/hoesten
  • Reinkes oedeem:

    Laryngeaal beeld:
    • 0/3de tot 2/3de (gesloten 3/3de) Unilateraal of (meestal) bilateraal
    • Zwelling gevuld met vocht, breed gesteeld 
    • Asymmetrie trillingspatroon 
    • Bleekwit tot roze
    • Vier klinische stadia (grootte) = gevaar voor de luchtwegen

    Etiologie:
    • Roken is de meeste frequente oorzaak
    • Reflux, Hypothyroïdie (indien uitgesproken), overbelasting van de stem i.c.m. een rigide stemplooizone (bijv. sulcus), hormonale factoren, soms vergevorderde stadium van chronische laryngitis

    Risicogroep:
    • Meest bij >40 vrouwen (bij mannen minder opvallend i.v.m. stemdaling)

    Klacht:
    • Heesheid, zakking van toonhoogte, minder comfortabele ademhaling, moeizame fonatie

    Perceptueel
    • Hese stem met toename schorheid, lage stem, volume beperkt, soms stridor. Diplofonie, kuchen, hoesten en schapen komen frequent voor

    Therapie
    • Medisch: Rookstop, bewustwording / Fonochirurgie
    • Logopedisch: Afbouwen van de foutieve gewoonten met toepassen van een strikte stemhygiëne, begeleiden van de rookstop, ontwikkeling van ontspannen fonatie
  • Stemplooiknobbels:

    Laryngeaal beeld:
    • 1/3de Wit / grijswit tot bleek paarsig

    Etiologie:
    • Disbalans stembelasting en belastbaarheid

    Risicogroep:
    • Jongens en jong volwassen vrouwen

    Klacht:
    • Hese, snel vermoeibare stem, soms afonie (veel kuchen / keelschrapen)

    Perceptueel:
    • Heesheid met vooral veel wilde lucht, de fonatie is gespannen. Instabiliteit van toonhoogte (soms stembreuken)

    Therapie:
    • Medisch: Fonochirurgie (in een gevorderde stadium)
    • Logopedie: Afbouwen van foutief stemgebruik en stemmisbruik / Stemtraining voor meer ontspannen maar adequaat stemgebruik
  • Epitheelcyste:

    Laryngeaal beeld:
    • 1/3de Witte tot bleekgele welvingen van overgang voorste naar middelste derde deel stemplooien
    • Vaak enkelzijdig, ook wel dubbelzijdig
    • Beïnvloedt glottissluiting nauwelijks
    Etiologie:
    • Inclusie van oppervlakkig epitheel in lamina propria, opstapeling van afgeschilferd materiaal
    Risicogroep:
    • Volwassenen
    Klacht:
    • Toenemende heesheid. Vermoeide stem.
    • Langzame toename stemklachten, vaak ontstaan na veranderde stembelasting (bijv. baan)
    Perceptueel
    • Heesheid wilde lucht, wat meer schorheid, soms instabiele toonhoogte, gespannen/moeizame fonatie, soms stembreuken
    Therapie:
    • Medisch: Fonochirurgie
    • Logopedisch: Preoperatief = stemhygiëne / Postoperatief = stemtherapie (3 dagen stemstilte) belasting rustig opbouwen

    * soms wel last en soms niet. de cyste loopt vol met vocht.
    ** hiervoor heb je aanleg.
  • Retentiecyste

    Laryngeaal beeld:
    • 1/3de Gelig doorschemerende zwellingen
    • Eenzijdig optreden over volle lengte stemplooi, voorkeur grens voorste en middelste derde deel

    Etiologie: 
    • Obstructie van submucosale kliertjes, ter hoogte van ondervlakte stemplooi, opstapeling van slijm

    Risicogroep:
    • Volwassenen

    Klacht:
    • Toenemende heesheid. Vermoeide stem

    Perceptueel
    • Vooral heesheid, minder schorheid, soms instabiele toonhoogte, gespannen/moeizame fonatie, soms stembreuken

    Therapie:
    • Medisch: Fonochirurgie

    • Logopedisch: Preoperatief = stemhygiëne / Postoperatief = stemtherapie (3 dagen stemstilte) belasting rustig opbouwen
  • Pseudocyste:
    Laryngeaal beeld:
    • Enkelzijdig, glazig doorschemerend
    • 2 tot 5 millimeter groot
    Klacht:
    • Vooral heesheid, lichte schorheid. Veel pijn (Patiënt zoekt snel specialist op)
    Therapie:
    • Medisch: Fonochirurgie
    • Logopedisch: Preoperatief = stemhygiëne / Postoperatief = stemtherapie (3 dagen stemstilte) belasting rustig opbouwen
  • Intubatiegranuloom:
    Laryngeaal beeld:
    • 3/3 Enkelzijdig en dubbelzijdig
    Etiologie
    • Extreem stemmisbruik met hyper-adductie van de stemplooien
    • Reflux, na intubatie
    Risicogroep:
    • Mannen van middelbare leeftijd met geforceerde agressieve stemgewoonten. Refluxlijders
    Klacht:
    • “er zit iets in mijn keel”, globusgevoel, heesheid (keelschrapen en kuchen). Kunnen soms uit zichzelf verdwijnen (stemrust)
    Perceptueel:
    • Beperkte of soms geen dysfonie, lage toonhoogte; ruwe stemkwaliteit (gespannen)
    Therapie:
    • Medisch: Anti refluxmedicatie / Fonochirurgie (in een gevorderd stadium soms)
    • Logopedisch: Afbouwen van irritatiefactoren / Wijzigen van verkeerd stemgebruik / Aanbrengen van ontspannen fonatie / Afbouwen harde steminzet
  • Laryngeaal web:
    Laryngeaal beeld:
    • 0/3de Afsluiting van de larynx door weefsel (web)
    • Supraglottisch, glottisch of subglottisch 
    • Voorste commissuur of bijna volledige afsluiting larynx
    - Etiologie:
    • Congenitaal (laryngeale atresie)
    • Verworven; verlittekening, chirurgie, intubatie
    - Risicogroep:
    • Premature kinderen (aangeboren), langdurig geïntubeerden
    - Klacht:
    • Heesheid, stridor
    - Perceptueel
    • Zwakke, ijle, hese, hoge stem met onvoldoende kracht.
    • Bij groot web afonie en stridor 
    - Therapie
    • Medisch: Fonochirurgie resectie / Laryngeale stent / Tracheotomie (gaatje maken)
    • Logopedisch: Postoperatief, evaluatie moet duidelijk maken in welke mare stemtherapie echt nodig is
  • Sulcus glottidis:

    Laryngeaal beeld:
    • 0/3de tot 3/3de Longitudinale groeve / plooi aan mediale zijde stemplooi; diepte en lengte varieert (karakteristiek 4 stemplooien)
    • Enkelzijdig (unilateraal) en vaak dubbelzijdig (bilateraal)

    Etiologie:
    • Congenitaal (geopende epidermoid)
    • Ongekend

    Risicogroep:
    • Onduidelijk

    Klacht:
    • Heesheid (vanaf geboorte), verminderde belastbaarheid, stemvermoeidheidsgevoel
    • Lichte klachten van vroeger, plots erger (door beroep)

    Perceptueel:
    • Hese, doffe, monotone stem met weinig draagkracht, bij mannen ook hoge stem, soms ruw

    Therapie:
    • Medisch: Fonochirugie
    • Logopedisch: Algemeen stemtherapeutisch programma / Uitbreiden van de stemmogelijkheden

    * wordt niet beter. moet je mee leren omgaan.
    ** gleuf klein, bijna 4 stemplooien.
  • Stemplooibrug:

    Laryngeaal beeld:
    • 0/3de tot 3/3de Weefselbruggetje van 1 tot 4 millimeter
    • Meerdere stemplooibruggen aan één stemplooi mogelijk
    Etiologie:
    • Aan de laterale zijde is de subepitheliale laag dunner en verkleefd aan het ligamentum vocale. De oppervlakkige laag van de lamina propria is sterk versmald of afwezig.
    • Tijdens fonatie kan het slijmvlies niet goed bewegen, waardoor er op microscopisch niveau rupturering van de basaalmembraan kunnen optreden. Soms vorming van fibroblasten en verlittekening
    Risicogroep:
    • ???
    Klacht:
    • Hese en schorre stem die al jaren bestaat (snel vermoeid en dysfonie neemt toe in de loop van de dag)
    Perceptueel:
    • Dysfonie, hese en schorre stem, is (hoger) snel vermoeibaar
    Therapie:
    • Medisch: Fonochirurgie, daarna minimaal 5 dagen stemrust
    • Logopedisch: Algemeen stemtherapeutisch programma / Uitbreiden van de stemmogelijkheden
  • Papilloom:

    Laryngeaal beeld:
    • 0/3de tot 2/3de Wratachtige (epitheel)gezwel(len) die na chirurgie neigen tot weer aangroeien
    Etiologie:
    • Virale infectie met Humaan Papilloma Virus (HPV)
    • Multiple papillomen; uitbreiding epiglottis / valse stembanden / trachea mogelijk
    Risicogroep:
    • HPV dragers (komt vaker voor bij oudere mannen)
    Klacht:
    • Heesheid, stridor
    Perceptueel:
    • Kan variëren van beperkte heesheid tot ernstige dysfonie, afonie
    Therapie
    • Medisch: Primaire behandeling is het vrijwaren van de respiratie / Fonochirurgie / Tracheotomie (gaatje maken) / Medicatie
    • Logopedisch: Opbouwen optimaal stemgebruik volgens residuele mogelijkheden / Afbouwen verkeerde compensaties
  • Hyperkeratose / Leukoplakie

    Laryngeaal beeld:
    • Abnormale groei van het epitheel, kan er wratachtig uitzien
    • Keratose = wratachtig letsel / Plakie = (witte) vlekken
    • Sommige vormen maligniteit (kwaadaardig)
    Etiologie:
    • Roken, pollutie en reflux. Irritatie en allergie
    • Chronische ontstekingen van de larynx
    • Radiotherapeutische bestraling
    • Soms premaligne kenmerken
    Risicogroep:
    • Rokers, meer mannen dan vrouwen
    Klacht:
    • Prikkelhoest, heesheid
    Perceptueel
    • Heesheid, lagere spreektoonhoogte en toename van ruwheid in de stemklank
    Therapie
    • Medisch: Rookstop, soms fonochirurgie, microlaryngoscopie met biopsie
    • Logopedisch: Afbouwen van stemmisbruiken / Vermijden van irritatie / Stemhygiëne bevorderen / Stemtraining
  • Carcinoom (tumor op/onder/boven de stemplooi):

    Laryngeaal beeld:
    • Lokale of meer uitgebreide woekering op stemplooi
    • Supra- of subglottische uitbreiding mogelijk
    Etiologie:
    • Aanleg, HPV (Humaan Papilloma Virus)
    • Blootstelling aan cancerogene stoffen (roken, alcohol, zeker indien gecombineerd)
    Risicogroep:
    • Rokers en drinkers, Patiënten met bekend Reinke oedeem, leukoplakia of chronische ulceraties. (Meer mannen dan vrouwen)
    Klacht:
    • Heesheid, stembeperkingen, pijn uitstralend naar oor
    Perceptueel
    • Heesheid, wilde lucht, toename ruwheid (rauw), soms stembreuken (afoon)
    Therapie
    • Medisch: Radiotherapie, Chirurgie (partiële of totale laryngectomie), Chemo-(radio)  therapie
    • Logopedisch: In functie van de medische behandeling: zie post-therapie, partiële/totale laryngectomie


    * veel stemstoornissen kunnen overgaan in een carcinoom
  • Refluxt is vaak de oorzaak van stemstoornissen, wat zijn tips om dit tegen te gaan?
    • beter geen suiker / peper / alcohol / pure chocola
    • bed aanpassen
    • antireflux medicatie

    * Bij langer aanhouden operatie; maagklep
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Welke spieren worden versterkt door het Andante en Allegro?
De intrinsieke laryngeale spieren
Laryngeale dystonie
Adductor/ Abductor Spasmodische dysfonie
Larynxbeeld: normaal beeld van larynx in rust. Dystone reactie tijdens fonatie.
Perceptuele kenmerken:  stemonderbrekening; staccato stemgeving. ADductorSD: geperste, gespannen fonatie, ruwe stem, instabiliteit stem. ABductorSD: plotse abductie met quasi afone segmenten.  Klinkt dronken, uit balans, huilerig.
Klachten:  ADSD: gespannen, krakend en instabiele fonatie. Soms afoon. Gespannen gevoel in keel. Symptomen minderen na alcholgebruik.
Etiologie: Neurologisch: aangehouden spiercontractise die aanleiding geven to abnormale bewegingen en houding. Het lichaamsdeel lijkt normaal in rust, maar verstoord bij gebruik. Oorzaak is situeren in het extrapyramidale systeem, als gevolg van abnormaliteit van neurotransmitters in de basale ganglia.
Medische-: herhaald injectie botulinum toxine. Logopedische therapie: stem rust na injectie moet het resultaat van de injectie bestendigen. Nazorg slikproblemen en tijdelijke  toename wilde lucht. Logopedist zou het resultaat van de terugkeer van de functionele hinder vertragen en helpt bij het afbouwen van negatieve compensatoire strategieën.  
Wat voor soort therapeutische oefeningen worden er gebruikt om de omgeving van de client te beinvloeden?
Openheid over stotteren, voorlichting op school (Gesprek aangaan met kinderen bij een presentatie op school), ouderbegeleiding (bijv. om de familie, die het minder goed begrijpt, hier beter mee om te laten gaan), etc.

* omgeving meer geduld meegeven (wat langer wachten)
Wat voor soort therapeutische oefeningen worden er gebruikt om communicatieve vaardigheden te versterken?
Sociale vaardigheden, assertiviteit. (bijv. oogcontact verbeteren om non-verbale communicatie te versterken)

* Vooral in een groep vind hierin snellere progressie! (door ervaringen te delen)
Wat voor soort therapeutische oefeningen worden er gebruikt om vermijdingsgedrag te verminderen?

Bijv. freezing, opzettelijk stotteren, hiërarchielijsten spreeksituaties (van makkelijke situaties naar steeds moeilijker te werken, om angst te overwinnen)
* wordt snel uitvergroot (door beloning van vermijdingsgedrag houdt het zichzelf in stand), om er aan te werken moet het stottergedrag aan worden gegaan.
Wat zijn (7) therapieprogramma's die bij stotteren gebruikt kunnen worden?
Indeling naar Vorm:
  • Cooperkit (programma / kit)
  • Lidcombe (gestructureerde benadering)
  • Ramig & Bennett ("maarwerk")

Indeling naar Inhoud:
  • Guitar (stottermodificatie in combinatie met spraakverandering)
  • Van Riper, Dell (stottermodificatie)
  • Ryan (spraakverandering)
Het effect van nasaleren is dat de zangersformant versterkt wordt, wat hebben niet-zangers hier voor profijt van?
  • De doordringbaarheid van de stem wordt vergroot.
  • De zangersformant ligt rond de 3000 Hz (dus ligt midden in het spraakei en klanken worden hierdoor versterkt).
  • Deze zangersformant gaat door lawaai heen en ons oor is zeer gevoelig voor deze formant.
Wat is de stand van de stemplooi bij een 'Slappe' en bij een 'Straffe' verlamming? En hoe klinkt de stem?
  • Slap: intermediair / hees en laag
  • Straf: Mediaan of paramediaan / hees en hoog
Wat kun je zeggen over de M. Cricothyroideus bij een 'slappe' en bij een 'straffe' verlamming?
  • Slap: CT spant niet meer aan
  • Straf: CT blijft aangespannen
Welk levensjaar is er meeste kans op een larynxcarcinoom? En hoe is de verdeling tussen mannen en vrouwen?
  • Voornamelijk tussen 50ste en 70ste levensjaar
  • Bij vrouwen gemiddeld 5 – 10 jaar eerder dan bij mannen
  • Man/Vrouw  6 : 1