Samenvatting Fons et origo iuris Versio Belgica een historische inleiding tot het vermogensrecht

-
ISBN-10 9086593682 ISBN-13 9789086593682
120 Flashcards en notities
2 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Fons et origo iuris Versio Belgica een historische inleiding tot het vermogensrecht". De auteur(s) van het boek is/zijn Johannes J Hallebeek Tammo Wallinga. Het ISBN van dit boek is 9789086593682 of 9086593682. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - Fons et origo iuris Versio Belgica een historische inleiding tot het vermogensrecht

  • 1.1.1 een wettekst uit de oudheid herontdekt

  • Hoe heeft de herontdekking van het Romeins recht aan het eind van de elfde eeuw te Bologna een fundament gevormd voor de Middeleeuwse en latere rechtswetenschap?
    De  Romeinse wettekst (samen met de bijbel) is bepalend geweest voor de gemeenschappelijke rechtscultuur van Europa tot aan de vooravond van de codificaties. Het heeft zijn stempel gedrukt op ons privaatrecht tot de dag van vandaag
  • Welke wettekst had de grootste invloed op het huidige recht?
    Wetgeving van Justinianus
  • Hoe werd in de twaalfde eeuw de benaming Corpus iuris Civilis algemeen aanvaard om de Justiniaanse wetgeving aan te duiden als de verzamelnaam voor het geheel van recht?

    Ius civile ( = burgerlijk recht) wijst erop dat het gaat om Romeins recht dat aan de universiteiten sinds de late Middeleeuwen werd onderwezen waarbij de wetgeving van Justinianus bestond uit verschillende onderdelen, nl. De instituten (= leerboek) + de Digesten ( = een tweetal bloemlezingen met meer casuïstisch materiaal). 
  • Hoe was de wetgeving van Justinianus opgedeeld?
    Een leerboek en een twee bloemlezingen
  • Waarom is het Corpus iuris canonici =/ Corpus iuris civile?
    Omdat het canoniek recht het kerkelijk recht is en
  • Wat is het corpus iuris canonici
    Een compilatie van teksten van canoniek recht
  • In welk opzicht toont de vergelijking van het corpus Iuris met de romeinse god Janus (tijd) aan dat het sporen draagt van een lange rechtsontwikkeling?
    Janus wordt afgebeeld met twee gezichten waarvan de ene verwijst naar het verleden en de andere naar de toekomst. Dit kan men ook zeggen van het corpus iuris, omdat de tekst tot stand is gekomen in de 6de eeuw n.C. Maar het materiaal bevat dat vaak veel ouder is.
  • Wat is de romantische traditie
    Het was de basistekst voor juridisch onderwijs tot aan de codificatie
  • Wat bedoelt met de afsluiting van het Romeins recht (= eerste leven) dat een periode van meer dan duizend jaar heeft omvat?
    Het corpus iuris gaat van de oeroude Wet van de twaalf tafelen uit 451 v.C. Tot aan de dagen van Justinianus zelf.
  • Hoe was de corpus iuris vanaf het einde van de 11de eeuw t.e.m. 19de eeuw over heel Europa de basistekst voor het juridisch onderwijs?
    Aan het einde van de 11de eeuw werd het fundamenteel voor de romantische traditie tot het ontstaan van de codificaties (=wetboeken) in de 19de eeuw
  • Wie luidde de tijdperk van de receptie in? En wat was het gevolg hiervan?
    De eerste periode van wetenschappelijke interesse komt van de  glossatoren en die vond haar afsluiting in de gezagvolle Glosse van Accursius . In de daaropvolgende periode was het de tijd van de commentatoren die de eerste stappen zetten in de praktische toepassing van de Corpus iuris. Hierdoor drong het Romeins recht in de rechtspraktijk en vermengde zich met het inheemse geldende recht.
  • Waarom kunnen we spreken van een ius commune?
    Het continentaal Europees recht van voor de codificaties vertoont een grote overeenstemming in rechtsbegrippen, rechtsdogmatiek en rechtsbeginselen die is terug te voeren op de gemeenschappelijke voedingsbodem van het Corpus iuris.
  • 1.1.2 geen moderne systematiek

  • Waarom heeft de corpus iuris geen moderne systematiek?
    1. Het bevat geen teksten door de wetgever zelf maar compilaties van al bestaande werken 
    2. Het is geordend in 3 afzonderlijke boeken in plaats van één overzichtelijk wetboek 
    3. Het is niet geordend van algemeen naar bijzonder met schakeringen maar uit titel met eigen opschrift die over bepaald e onderwerpen gaan 
  • Waarom is het wetboek (= Corpus iuris) waarmee Justinianus zijn keizerrijk van één recht wilde voorzien ander opgebouwd dan onze hedendaagse wetboeken?
    1. Het is een Verzameling en bewerking van reeds bestaand materiaal dus het bevat geen teksten die zijn ontworpen door de wetgever zelf (door Justinianus of zijn kanselarij )
    2. Dat materiaal is te vinden in 3 afzonderlijke boeken (ipv in één overzichtelijk wetboek) waarbij ieder een geheel eigen karakter heeft.
    3. De ordening van de stof binnen de Instituten, Digesten en Codex is onvergelijkbaar met die van moderne codificaties. De boeken zijn opgebouwd uit titels met eigen opschrift, die teksten betreffende dat onderwerp bevatten
  • Hoe is de corpus iuris of het wetboek van Justinianus verder opgedeeld?
    Het leerboek is opgedeeld in de instituten en de twee bloemlezingen in de digesta en codex
  • Hoe komt het dat de 3 delen van het corpus iuris een geheel eigen karakter hebben?
    1. De instituten = een leerboek dat is gebaseerd op een ouder leerboek --> descriptieve teksten beschrijven het recht in algemene bewoordingen
    2. De Digesten = fragmenten (eerder adviezen) uit juristengeschriften die dateren uit de klassieke periode van het Romeins recht (1e e. V.C - 3de e. N.C.) --> casuïstische teksten die ingaan op een rechtsvraag die zich heeft voorgedaan met alle daarbij behorende bijzonderheden
    3. De Codex = selectie van keizerlijke beslissingen die constituties worden genoemd (2de-6de eeuw) --> casuïstische teksten waarbij de romeinse keizer een beslissing neemt voor een concreet geval.
  • Wat staat er in het leerboek van de corpus iuris?
    Dit zijn de instituten, het is een leerboek gebaseerd op een ouder leerboek van c.a. 126 n.C.
  • Hoe vindt men het antwoord op een bepaalde rechtsvraag?
    In alle afzonderlijke delen van Corpus iuris zoeken (I/D/C), maar er kunnen buiten de titels nog relevante teksten zich bevinden naast de titels vooral voor D en C
  • Wat staat er in de 2 bloemlezingen van de corpus iuris?
    Het eerste boek is de Digesta, dit bevat fragmenten uit juristengeschriften die dateren uit de klassieke periode van het Romeinse recht. Het tweede boek is de codex, deze bevat een selectie van keizerlijke beslissingen en dateren van de tweede tot de zesde eeuw
  • Kan worden teruggevorderd wat onverschuldigd is betaald of gepresteerd?
    In BW is de ontvanger gehouden het onverschuldigde terug te betalen. In het C.I. Wordt de betaling (solutie) enkel het betalen van geld of leveren van zaken verstaan, terwijl BW iedereen prestatie die wordt verricht (ook handelen) een onverschuldigde betaling kan zijn.
  • Hoe werden keizerlijke besllisngen genoemd die in de codex van de corpus iuris stonden?
    Constitutiones
  • Als iemand wist dat de betaling onverschuldigd was, kan hij dan niets vorderen?
    Volgens de instituten kan wat per vergissing (per errorem) onverschuldigd betaald is, worden teruggevorderd, maar om de vraag volledig te beantwoorden moeten we kijken naar andere delen van het corpus iuris zoals de D en C waar gehele titels aan de onverschuldigde betaling gewijd zijn. 

    In het Middeleeuwse onderwijs in het Romeins recht was het daarom van groot belang verbanden te leggen en bij iedere tekst andere relevante teksten van het C.I.  erbij te halen. Soms uit plaatsen die ook het eerste zicht niet te maken hebben met de tekst (= allegaties)

    Instituten zijn steeds algemeen en descriptief terwijl C en D casuïstisch zijn en veel gevallen bespreken. 
    • vb. Perongeluk eigen slaaf gekocht
      • man wil zijn vordering tegen ontvanger (conditio) want hij heeft zich vergist
    • vb. Terugvordering wensen omdat je vader van wie jij de eigenaar bent iets meer heeft betaald dan verschuldigd was indien je kan bewijzen dat jij de erfgenaam bent.

    De justiniaanse wetgeving maakt onderscheid tussen twee soorten vergissingen:
    • error facti = vergissen ten aanzien van de feiten
      • onverschuldigd betaalde kan enkel hier worden teruggevorderd
    • error iuris = vergissen omdat men onbekend is met de wet
      • geen terugvordering
        • adagium ontleed = rechtsdwaling strekt tot nadeel (error iuris nocet)
  • Hoe verschilde het karakter van de van de verschillende boeken in de corpus iuris?
    Het leerboek of de teksten van de instituten zijn descriptief terwijl de Digesten en codex of bloemlezingen casuïstiek zijn.
  • Hoe werden rechtsvragen opgelost met gebruik van de corpus iuris?
    Doorheen de 3 boeken waren er verschillende vindplaatsen voor hetzelfde onderwerp. Deze teksten moesten worden samen gelezen dit hete de allegaties
  • Welke vergissingen zijn er in de Justinaanse wetgeving?
    Error facti of vergissing in de feiten en de era iuris of vergissing in het recht
  • Wanneer kon men volgens de Justinaanse wetgeving de onverschuldigde betaling wel terugvorderen  en wanneer niet?
    Wanneer het ging om een vergissing error iuris kon men de betaling niet terugvorderen bij een vergissing error facti wel
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Hoe verloopt de vordering op het verrichten van een handeling?
Een doen naar ruime zin = handelen naar enge zin
  • reddere = teruggeven van een ontvangen zaak
  • tradere = overdragen van het bezit
  • beschikbaar stellen van een verhuurde zaak


vorderingen tot het verrichten van een handeling in enge zin
  • w de verweerder veroordeeld tot schadevergoeding

het eindvonnis heeft gezag van gewijsde
  • enkel aantastbaar dmv hoger beroep
    • eiser kan dezelfde zaak niet nog eens instellen tegen verweerder (wel concurrerende actie)
    • indien hij wel dezelfde actie zou instellen, dan kan de verweerder de exceptie tegenwerken door te zeggen dat de zaak al eerder door een rechter is beoordeeld
Hoe verloopt de vordering tot overdracht van bezit of tot verschaffing van het genot van een zaak?
Verplichting rust niet op de verkoper die het eigendom geeft aan de koper, maar die dat onbeschadigd geeft
  • indien de verkoper dat niet nakomt, dan kan de koper enkel een actie instellen die gericht is op de vergoeding van zijn belang om de zaak in bezit te hebben én dat de verkoper ook w veroordeeld tot betaling van dat belang
    • betaling mag dubbele van de waarde van de verkochte zaak niet te boven gaan.
Hoe verloopt de vordering tot eigendomsoverdracht?
Indien een promissor in een stipulatie de stipulator heeft beloofd een zaak te geven (dare) dan is hij contractueel verplicht de eigendom van die zaak over te dragen
  • zelfde bij legaat (actie in rem), schenking en verbruikleen
Hoe verloopt de terugvordering van een zaak?
  1. Actie gericht op een goed = zakerechtelijke positie van eiser
  2. possscoire actie = inbreuk op iemand's feitelijke macht

teruggeven kan een contractuele verplichting zijn

  • beheerder kan zaak nog teruggeven? Rechter kan bevel inroepen zodat het w teruggegeven
    • verweerder weigert teruggave? Rechter roept sterke arm ( met toepassing van overheidsgeweld) in en zo bij eiser teruggegeven.
  • beheerder kan zaak niet meer teruggeven door opzet? Dan kan eiser zelf een bedrag onder ede kiezen dat niet vooraf is gelimiteerd.
  • beheerder kan niet teruggeven, maar is niet opzettelijk? Dan veroordeelt tot waarde van de zaak
Waartoe veroordeelt de rechter?

Hangt af van wat er werd gevorderd
  • hoofdregel:
    • betalen van bepaald geldbedrag
    • afgifte bepaalde zaak
Hoe verloopt het vonnis-proces?
Moet binnen 3 jaar na de litis contestatio tot een eind komen
  1. tussenvonnis (sententie interlocutoria)
  2. eindvonnis (sententia definitiva)
    • vordering: afwijzen of toewijzen (meer/minder)
Hoe verloopt het hoger beroepsproces?
  1. zendbrieven
    • Beroep w ingediend bij rechter
      • en die wijst vonnis in eerste aanleg aan
        • deze rechter moet hier eigen standpunten op schrift stellen
  1. zendbrieven + dossier binnen 30 dagen overhandigen aan appellant
    • appellant legt het appel (hele dossier) voor een wettelijke vastgestelde datum aan hogere rechter voor
      • gronden appel mag nog na datum w uiteengezet
hoe wordt hoger beroep gesteld als je weet dat het Romeins recht geen hoger beroep kende?
Gedetailleerd geregeld in de Digesten en Codex
  • vonnis van stadsprefect
    • beroep bij keizer
  • vonnis provinciegouverneur
    • beroep bij praetorisch prefect
      • oordeelt ogv heilige taak
    • beroep bij vicaris
      • mogelijkheid op 2e hoger beroep bij keizer zelf
Wat wordt er bedoeld met het feit dat het rechterlijk bevel om een zaak te overhandigen aan de eiser met de sterke arm ten uitvoer worden gelegd?
Wie is veroordeeld tot betalingn van een geldbedrag, dient binnen 4 maanden na uitspraak aan het vonnis te voldoen
  • betaalt de verweerder niet = vonnis geëxecuteerd op zijn persoon of op zijn afzonderlijke vermogensbestanddelen tot hoogte van het bedrag van de beoordeling
Wat zijn de instituten?
Dit is een leerboek voor het rechteronderwijs