Samenvatting Functieleer

-
367 Flashcards en notities
4 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Functieleer". De auteur(s) van het boek is/zijn Professor Wagemans. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Functieleer

  • 1.1 Oorspronkelijke definitie vanuit traditionele opvattingen over het geest-lichaam probleem

  • Psychologie = psyche (ziel/geest) + logos (woord/verhandeling) = zielkunde of wetenschap van de geest.

  • Oorspronkelijke begripsomschrijving van psychologie als wetenschap
    psyche (ziel/geest)+ logos (woord/verhandeling) => kennis/kunde) => zielkunde of wetenschap van de geest
    Ziel/geest= oude benaming --> focus op mentale
  • Dualisme: geest en lichaam onderscheiden (Plato en Descartes).

  • Bij welke fylosofen van vroeger vind men het dualisme terug en tot welk probleem leidt dit?

    1. dualisme (= geest en lichaam zijn onderscheiden) --> bij Plato (vrije wil) en Descartes (res cogitans/ res extensa) --> ° mind-bodyproblem: de interactie tussen geest en lichaam
    2. volgens Descartes= ter hoogte van epifyse (pijnappelklier): zenuwprikkels (dr externe stimulatie) --> ° bevelen --> mbv motorische zenuwen: omzetting in zichtbare acties. 
  • Mind-body problem (geest-lichaam probleem): als dualisme geldt, hoe zit het dan met interactie tussen geest en lichaam?

    • Descartes: in de pijnappelklier/epifyse worden zenuwprikkels veroorzaakt door externe stimulatie omgezet in bevelen, die door de motorische zenuwen omgezet kunnen worden in zichtbare acties.
  • Bij welke vroegere fylosofen vind je het dualisme terug en welk probleem brengt dit met zich mee?
    Dualisme = geest is onderscheiden van het lichaam --> bij Plato en Descartes
    --> ° mind-body problem: wat is de interactie tussen geest en lichaam?
    --> antwoord Descartes: epifyse (door externe stimulatie veroorzaakte zenuwprikkels --> ° bevelen--> mbv motorische zenuwen: omgezet in zichtbare acties)
    --> MAAR antwoord Descartes is achterhaald, wel schema is correct: stimulus- verwerking- respons --> dit schema is eigen aan de psychologie en moeilijk te verklaren door de wetenschappen!
  • Monisme: het is beter om "geest" en "lichaam" niet op te vatten als twee afzonderlijke entiteiten maar als twee aspecten van één entiteit.

    • Materialisme: alleen het fysische bestaat echt. Leidt tot reductionisme waar alles tot één soort werkelijkheid wordt herleid.
    • Idealisme: we kennen de werkelijkheid enkel via onze zintuigen en ons eigen denken. Leidt tot solipsisme wat stelt dat elke geest opgesloten zit in een eigen bubbel. Leidt ook tot panpsychisme wat zegt dat alles in de natuur een ziel heeft.
  • Fechner (1801-1887, psychofysica) is een voorstander van het monisme: een cirkel is eigenlijk altijd zowel hol als bol, maar van binnen uit of van buiten uit bekeken ziet men altijd maar één van de twee mogelijkheden.

  • Voorbeeld van de problematiek van het mind-body problem en wat is het besluit?
    de grootte van de pupilopening wordt bepaald door:
    1. reflexmatige controle van hoeveelheid lichtinval (= puur lichamelijk verschijnsel dat fysische wetten volgt)
    2. afhankelijk van interesses (= mentaal fenomeen met psychische aspecten)
    • ifv inhoud van de beelden
    • ifv de persoon die ernaar kijkt
    • interessante interacties- bvb mondriaan schilderij


    --> ° monisme:  geest en lichaam zijn geen 2 afzonderlijke entiteiten, maar 2 aspecten van één entiteit.
  • Welke versies bestaan er van het monisme?
    materialisme
    • nadruk op ontologisch aspect (zie de aard van het zijn): alleen het fysische bestaat echt (materialisme)
    • epistemologisch (wat we kunnen kennen): alleen het fysische kan echt wetenschappelijk bestudeerd worden. (reductionisme)

    idealisme
    • nadruk op epistemologisch aspect: we kennen werkelijkheid enkel via onze zintuigen en ons denken (idealisme --> solipsisme) 
    • ontologisch: alles in de natuur heeft een ziel (panpsychisme)
  • Wat is solipsisme?
    solipsisme: elke geest zit opgesloten in zijn zijn eigen "bubbel", met zijn eigen leef-en betekeniswereld
  • Geef 2 belangrijke concepten bij de 1ste definitie van psychologie
    dualisme (geest-lichaam) 
    monisme (2 aspecten van 1 entiteit)
  • Welke professor verdedigt de monistische visie, hoe en wat is het gevolg ?
    Theodor Fechner (1801-1887)
    • cirkel is tegelijk:  hol (van binnen uit) en bol (van buiten uit)
    • idem dit met het denken:
    •    --> van binnen uit: >° geest (= psychisch aspect-subjectief standpunt)
    •    --> van buiten uit: >° hersenen (= fysisch orgaan-wetenschappelijk standpunt)

    => er is een relatie tussen het fysische en het psychische als 2 facetten van hetzelfde (monistische visie) 

    => Hij is grondlegger van de psychofysica ( de exacte wetenschap van de functionele relatie tussen lichaam en geest)


    Werk: Elemente der Psychophysik- 1860
    • start van de psychofysica
    • mijlpaal in de ontwikkeling van de psychologie als wetenschap 


  • 1.2 Hedendaagse definitie vanuit een visie op complexiteit van de psychologie

  • Mentale processen zijn gebonden aan fysische systemen, maar zijn niet te reduceren tot fysische processen.

  • Wat is pareidolia?
    Pareidolia is het zien van betekenisvolle voorwerpen in vormloze prikkels.
  • Psychologie = de wetenschap van het gedrag en de factoren die dit beïnvloeden.

  • Wat is operationaliseren?
    Operationaliseren is factoren gebruiken die zichtbaar en meetbaar zijn. Zo kan de psychologie gedragsverschijnselen gemakkelijk begrijpen en verklaren.
  • Rorschach inktvlekkentest (1921/1942): persoonlijkheid testen a.d.h.v. inktvlekken. Elke betekenis in een betekenisloze prikkel komt van de persoon zelf, en de persoon projecteert dus een deel van zijn persoonlijkheid in zijn antwoorden. 

  • Wat is Occam's razor?
    Occam's razor stelt dat men moet proberen om het geheel van gegevens zo zuinig mogelijk te verklaren, met :
    • zo weinig mogelijk factoren en met 
    • factoren die zo eenvoudig mogelijk zijn. 
  • Wat is pareidolia?

    Pareidolia is het zien van betekenisvolle voorwerpen in vormloze prikkels.

  • Wat is de hedendaagse opvatting/ definitie van psychologie?
    Psychologie is de wetenschap van het gedrag en de factoren die dit beïnvloeden- de gedragsdeterminanten --> 
    • --> kunnen zowel fysisch als mentaal zijn
                           --> Rorschachinktvlekkentest
    • --> kunnen zowel zichtbaar als verborgen zijn (=black box)

                           --> Hawthorne onderzoek / productiviteit 
    • --> vaak meerdere factoren
                           --> Betula studie (tanden)
    • --> vaak complexe wisselwerking (interacties/dynamiek)
                            --> Occam's razor


  • Twee benaderingen in de psychologie:

    • Nomothetische bandering: men zoekt naar algemene wetten (die voor iedereen dezelfde zijn).
    • Idiografische benadering: men gaat op zoek naar specifieke factoren (die individueel verschillend kunnen zijn).
  • Zijn mentale processen te reduceren tot fysische processen?
    Neen, mentale processen zijn gebonden aan fysische systemen, maar zijn niet te reduceren tot fysische processen.
    Mentale processen bestaan en moeten bestudeerd worden om het menselijk gedrag te kunnen verklaren.
  • Hawthorne onderzoek (1920): de juiste verklaring van de productiestijging bleek niet de verbeterde werkomstandigheden, maar het feit dat de meisjes meer aandacht kregen dan ze gewend waren. Ze voelden zich belangrijk en wilden dit waarmaken door beter te gaan werken.

  • Wie is Rorschach en welke test heeft hij uitgevoerd + leg uit
    Test = inktvlekkentest als persoonlijkheidstest

                  Vorm : 
    • de inktvlekken zijn geen afbeelding van bestaande dingen, maar ze zijn ook niet totaal vormloos!

    => niet totaal vormloos => de normale waarnemingsprincipes worden voor de verwerking aangesproken: symmetrie, figuur-achtergrondinfo, de kleur,... ---> pareidolia (d.i. het zien van betekenisvolle voorwerpen in vormloze prikkels, zoals wolken, rotspartijen etc....): meestal gezichten en dieren.
    • de inktvlekken moeten voldoende ambigue zijn=> vatbaar voor meerdere interpretaties

    ---> na een aantal seconden: ° verschillende interpretaties

                 Essentie: persoon projecteert een deel van zijn persoonlijkheid in zijn antwoord.


                 Veronderstelling: elke betekenis in een betekenisloze prikkel moet komen van de 
    persoon zelf.

                  Resultaat:  Een interpretatie van een onduidelijke prikkel wordt door meerdere processen beïnvloed:


    • puur perceptueel: verwerking van inputbeelden
    • geheugen: oproepen van 'beelden' van gekende voorwerpen(+ naam)
    • emotionele reacties
    • interpretaties ifv de persoonlijkheid, eigen verleden, wensen,...


                 ° 2 benaderingen in de psychologie om die processen uit te zoeken:
    • nomothetische benadering: men zoekt naar algemene wetten- die voor iedereen hetzelfde zijn
    • idiografische benadering: men gaat op zoek naar specifieke factoren (die verschillend kunnen zijn)

    Rorschach



    • Zwitserse psycho-analytische psychiater
    • 1884-1992
    • Werk: Psychpdiagnostiek in 1921
    • test: inktvlekkentest
  • Wat is operationaliseren?

    Operationaliseren is (factoren) vertalen in iets dat zichtbaar en meetbaar is.

  • Wat is een nomothetische benadering?
    In de psychologie gaat men processen uitzoeken om zo het gedrag te begrijpen en verklaren. Bij deze benadering zoekt men naar algemene wetten - die voor iedereen hetzelfde zijn.
  • Betula studie: één van de sterkste voorspellers van succesvol ouderen is het nog hebben van de eigen tanden.

  • Wat is een idiografische benadering
    In de psychologie gaat men processen uitzoeken om zo het gedrag te begrijpen en verklaren. Bij deze benadering zoekt men naar specifieke factoren (die verschillend kunnen zijn)
  • Wat is Occam's razor?

    Occam's razor stelt dat men moet proberen om het geheel van gegevens zo zuinig mogelijk te verklaren, met zo weinig mogelijk factoren en met factoren die zo eenvoudig mogelijk zijn.

  • Bespreek het Hawthorne onderzoek
    Plaats: in Hawthorne in de VS rond 1920 in een fabriek van General Electric (een bepaald onderdeel van telefoontoestellen in elkaar zetten)

    Vraag: Hoe productiviteit verhogen van de arbeidsprestaties?

    Optie: werkomstandigheden verbeteren 
    Hoe? Door betere werkomstandigheden (betere beloningssysteem, meer pauzes, kortere werktijden etc)
    Gevolg: productiviteit verhoogt
    Check: verbeterde werkomstandigheden ongedaan maken
    Gevolg: productiviteit stijgt nog steeds
    Reden: meisjes krijgen meer aandacht van leidinggevend personeel => ° betere sociale status => willen dat waarmaken door beter te werken.
    Probleem: aandacht(= factor) = niet zichtbaar en moeilijk meetbaar 

    Statement: Psychologie is moeilijke discipline => methodologie = !
    • verklaringen op hun juistheid testen en eventueel weerleggen (= Popper's falsificatie)
    • operationaliseren : factoren gebruiken die zichtbaar en meetbaar zijn om zo het gedrag te kunnen verklaren.
  • Dilthey (1833-1911): natuurwetenschappen zijn gericht op het verklaren van wetmatigheden in de natuur, terwijl menswetenschappen gericht zijn op het begrijpen van de mens en zijn geschiedenis.

  • Is de psychologie een moeilijke discipline?
    Ja, want gedrag kan bepaald worden door een veelheid aan factoren en het is niet gemakkelijk de echter gedragsdeterminanten te achterhalen --> zie bvb het Hawthorne onderzoek.
    De methodologie is dus heel belangrijk om tot wetenschappelijk verantwoorde uitspraken te kunnen komen.
    ----> hierbij proberen WC-DIP
  •  Psychologie moet zowel proberen om gedragsverschijnselen te verklaren als deze te begrijpen.

  • Wat is de WC-DIP?
    Wetenschappelijk Correct Denken in de Psychologie
  • Wat is de WC-DIP bij het Hawthorne onderzoek?
    1. plausibele verklaringen niet steeds juist
    2. steeds controle nodig
    3. steeds meerdere alternatieve verklaringen mogelijk
    4. zoeken nr bevestiging van hypothese + Popper's falsification
    5. verborgen factoren moeilijk te achterhalen
    6. operationalisatie  
  • Wat is de Betula-studie?
    - grootschalig Zweedse studie over "succesvol ouder worden"

    - !-ste doel= achterhalen welke factoren bepalen of mensen succesvol ouder worden of juist niet (vroegtijdig opsporen van dementie)

    - basisopzet=
    1. grootschalig populatie-onderzoek
    2. combinatie van longitudinaal (op meerdere momenten onderzocht) en cross-sectioneel design (op sommige momenten meerdere groepen)
    3. heel veel factoren bevraagd en gemeten: cognitieve + niet-cognitieve factoren   


    - resultaat=
    • soms verrassende resultaten: tanden hebben ---> word je ouder
    • soms complexe samenhang tussen de onafhankelijke (tanden)en afhankelijke variabelen (bvb algemene gezondheid)
    • correlatie >< causatie (oorzaak-gevolg)

                  -  causatie heeft hier ns te maken met de correlatie (samenhang): het is niet zo dat je je tanden goed moet poetsen om oud te worden.
                  - een mogelijke correlatie: hebben van tanden wordt wel gevoed door gezondheid, hygiëne,....
  • WC-DIP bij de Betula-studie
    • zoeken naar psychologische en niet-psychologische factoren
    • Occam's razor
  • Wat voor 'soort' wetenschap is psychologie en wie heeft dat duidelijk gemaakt?
    1. Wilhelm Dilthey (1833-1911)
    • Duits filosoof en psycholoog
    • Onderscheid: natuurwetenschappen vs geestes- of menswetenschappen 
    • natuurwetenschappen ongeschikt voor bestuderen van de menselijke werkelijkheid: reden: mbv natuurwetenschappen kan men maar een gereduceerde ervaring opdoen die door een beperkt aantal factoren in het labo worden veroorzaakt. 
    • psychologie MOET de totale ervaring tot onderwerp nemen- dit kan enkel bekomen worden door der ervaringen van binnenuit te begrijpen (verstehen), o.a. door inleving (Einfühlung)
    • => psychologie moet zowel proberen verklaren als proberen begrijpen


    => psychologie= zowel natuurwetenschap als geesteswetenschap
  • Wat zijn natuurwetenschappen volgens Wilhelm Dilthey?
    Natuurwetenschappen zijn gericht op het verklaren (erklären)  van wetmatigheden in de natuur.
    --> Verklaring van natuurfenomen dankzij externe krachten die van buitenaf op levenloze materie inwerken, zijn onveranderlijk => laboratoriumonderzoek mogelijk => ° wetmatigheden
  • Wat zijn mens- of geesteswetenschappen volgens Wilhelm Dilthey?
    Mens- of geesteswetenschappen zijn gericht op het begrijpen (verstehen) van de mens en zijn geschiedenis.
    --> geen wetmatigheden want bestudeerde verschijnselen zijn van totaal andere aard (cultuur, religie, geschiedenis enz).
    --> ze zijn het resultaat van een langdurige samenwerking tussen mensen.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Wat zijn de algemene principes van David Hume?
- Voorlopig hoogtepunt van het empirisme!
- Vormt de basis van de psychologie
- 2 basiswerken:
  • een treatise: - psychologische basis van de menselijke natuur

                                 - nog een kleinere rol voor de ratio
                                     => Reason is and ought to be the slave of the passions
  • een enquiry: - aangepaste versie van de treatise 
                                 - onderscheid tussen:  impressies (sensaties en gewaarwordingen) en
                                                                         ideeën (herinneringen in het geheugen + verbeelding) 
                                 - ook hier belang van: - associaties om van simpele tot complexe ideeën te komen
                                                                         - solipsisme: we kunnen de realiteit buiten ons niet met zekerheid kennen. ook aan het zelf moeten we twijfelen!  >--< Descartes: cogito ergo sum
Wat zijn de algemene principes van George Berkeley?
- Zijn is waargenomen worden => vertegenwoordigt immaterialisme in de kenleer. 
- Descartes: hoe beïnvloedt de materie de geest?
  Lock: hoe brengt de materie de geest voort?
  Berkeley: hoe brengt de geest de materie voort?  
     => idealisme --> solipisme
- 2 basiswerken:
  • een essay: -  licht en kleur zijn het resultaat van perceptie en niet van de materiële objecten

                               - visuele waarneming gebaseerd op ervaring (geleerd door associatie)
                                    --> Molyneux problem: wat zou er gebeuren als een aangeboren blinde door een mirakel plots kon beschikken over zijn visueel zintuig? Associatie aan eerdere zintuiglijke ervaringen via leerproces is ! alvorens 'vormen' te kunnen herkennen obv prikkels alleen.
                               - grootteconstantie via tactiele en kinesthetische gewaarwordingen (zie later)
  • een treatise:   de externe wereld bestaat enkel uit ideeën.   
Wat zijn de algemene principes van John Locke?
-  1. Empirisme : ervaring als enige bron van kennis
-  2. Mens als tabula rasa (onbeschreven blad) 
-  3. hij gaat in tegen de rationalistische visie van aangeboren idee (bvb ruimte en tijd bij Kant) en pleit voor kennis vanuit ervaring
-  4. Geen enkel idee is aangeboren. Alle ideeën komen voort uit ervaring. 
-  5. de idee = fundamentele eenheid van de geest. Er bestaan eenvoudige ideeën en complexe ideeën (= associaties tussen eenvoudige ideeën)
Kan je hier spreken van het 'Britse' empirisme tijdens de 17e en 18e eeuw?
ja
Welke 3 Britse fylosofen uit de 17e en 18e eeuw zijn aanhangers van het empirisme + geef hun werken/ stellingen weer
John Locke (1632-1704)
  • Uitspraak: mens is tabula rasa

  • An essay concerning human understanding: Hier gaat hij in tegen de rationalistsiche visie van aangeboren ideeën - bvb ruimte en tijd bij Kant - Alle ideeën >° ervaringen
  •  Uitspraak: Niets is in het verstand aanwezig dat niet eerst in de zintuigen was.


2° George Berkeley (1685-1753)
  • Uitspraak: Zijn is waargenomen
  • An essay towards a new theory of vision
  • Treatise concerning the principles of human knowledge.


3° David Hume (1711-1776)
  • A treatise of human nature
  • An enquiry concerning human understanding
Wat is rationalisme?
Rationalisme maakt deel uit van de debatten in de fylosofie en beweert dat alle kennis voort komt uit het verstand (het denken, de ratio), bvb Kant
Wat is empirisme?
Empirisme maakt deel uit van de debatten in de fylosofie en beweert dat alle kennis voortkomt uit de zintuigelijke ervaringen (de empirie).
Voorlopers zijn:
  • Francis Bacon (1561-1626)
  • Thomas Hobbes (1588-1679)  
L'homme machine
- dit is een !-e ontdekking binnen de fysiologie
- door Julie Offray Mettrie
- wat?
  1. onderscheid tussen: machine ("maaksel") en organisme ("groeisel)
  2. de mens als machine, zowel fysisch als mentaal
psychologie = 'kind' met als 'moeder' de filosofie en als 'vader' de fysiologie
 Fylosofie en fysiologie behoren tot de voorafgaande ontwikkelingen.

--> in de fylosofie: zijn het vral de eeuwenlange discussies binnen de kenleer (epistemologie) die van belang zijn.   

--> in de fysiologie: !-e ontdekkingen in de 18e E met invloed op de filosofie- bvb L'homme machine
Wat bedoelt men met: de psychologie is een wetenschap met een lang verleden maar een korte geschiedenis
- lang verleden: er wordt al heel lang nagedacht over zaken die tot het domein van de psychologie behoren
- korte geschiedenis: vanaf psychologie als een afzonderlijke wetenschappelijke discipline bekeken wordt (cfr Plato en Descartes)