Samenvatting gedrag en gezondheid

-
347 Flashcards en notities
7 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "gedrag en gezondheid". De auteur(s) van het boek is/zijn . Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - gedrag en gezondheid

  • 1 WG1

  • omschrijf de demografische transitie van volksgezondheid
    overgang van hoge sterfte- en geboortecijfers naar een situatie met lage sterfte- en geboortecijfers. daling van de geboortecijfers treedt later op dan die van sterftecijfer, omdat het enige tijd duurt voordat mensen hun reproductiepatroon aanpassen aan hogere overlevingskans. hierdoor neemt de bevolkingsomvang sterk toe
  • waardoor wordt de verdubbeling van de levensverwachting onderbroken?
    door de Spaanse griep in 1918 en WOII 
  • waardoor is de curve voor mannen en vrouwen tussen 1950 en 1970 verder uiteen gaan lopen?
    gevolg van sterke toename aan HVZ onder mannen in deze periode
  • wat is de epidemiologische transitie?
    radicale verschuiving van doodsoorzaken
  • in welke 3 fasen is de epidemiologische transitie te verdelen?
    1. tijdperk van epidemieën en hongersnood (tot eind 19e eeuw). veel maag-darm infecties en luchtweginfecties. veel sterfte en schommelend sterfteniveau
    2. tijdperk van afnemende pandemieën (1875-1920). infectieziekten maakten plaats voor kanker, HVZ en ongevallenletsels
    3. tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen (tot 1970). stijging van sterfte aan HVZ. doodsoorzakenpatroon volledig door niet-infectieziekten. sterke toename van levensverwachting doordat infectieziekten vooral kinderen treft en 'moderne' ziekten vooral ouderen
  • waardoor werd de snelle sterftedaling 1850-1870 in eerste instantie verklaard?
    door toegenomen effectiviteit van de gezondheidszorg
  • wat waren de argumenten van Thomas McKeown voor de snelle sterftedaling?
    • door daling infectieziekten - meer dan 75% van de sterftedaling berust op daling van sterfte aan infectieziekten
    • sterftedaling komt doordat voor 1950 geen effectieve medische interventies tegen infectieziekten beschikbaar waren > eerste effectieve medische interventie van gezondheidszorg was in 1935, terwijl er al een sterftedaling is vanaf 1850. er was dus al een sterftedaling voordat effectiviteit in de gezondheidszorg was toegenomen. hieraan is de sterftedaling dus niet te wijten. 
  • Volgens McKeown lag het dus aan mogelijkheid van verbeteringen in 'omgeving'. Men onderscheidt:
    • hygiënische maatregelen (riolering, volkshuisvesting, arbeidsomstandigheden)
    • toegenomen welvaart (voeding)
  • highlights van de geschiedenis public health zijn onder te verdelen in 5 perioden:
    1. public health in middeleeuwen en renaissance > 500-1750
    2. public health in tijdperk van verlichting en revolutie > 1750-1830
    3. industrialisatie en sanitaire voorziening > 1830-1875
    4. public health door gerichte preventiemaatregelen > 1875 - 1950
    5. public health na epidemiologische transitie > 1950 - nu
  • wat is de invloed van de verlichting geweest op de public health?
    volksgezondheid is een staatsbelang. hierdoor aandacht voor een 'gezondheidscode voor verplichte despoten' waar een 'medische politie' (ingesteld gezondheidsbeleid dat oa intensief toezicht op volksgezondheid vroeg). 
  • wat zijn de highlights van de verlichting?
    • beschikbaarheid over gegevens > eerste bevolkingsadministratie
    • beschrijven gezondheidstoestand bevolking > medische topografie of geneeskundige plaatsbeschrijving
    • vaststelling in 1722 van beschermde werking van inoculatie tegen pokken > inbrengen van pokkenmateriaal milde patiënt bij gezond individu. eerste vorm vaccinatie
    • besef dat ziekte vermijdbaar waren
  • public health bestaat uit 3 ideeën die met elkaar samenhangen volgens de periode van industrialisatie en de sanitaire beweging:
    1. meeste gezondheidsproblemen zijn terug te voeren op blootstelling aan ongunstige omgevingsinvloeden en dus vatbaar voor preventie
    2. problemen in volksgezondheid zijn beste op te lossen door collectieve maatregelen
    3. kwantitatieve onderzoeksmethoden zijn het meest geschikt om volksgezondheidsproblemen te bestuderen en oplossingen voor die problemen te ontwerpen en evalueren
  • public health door gerichte preventieve maatregelen (1875 - 1950): uitvoeren van maatregelen die door de sanitaire beweging waren voorgesteld. verbetering op:
    • bestrijding infectieziekten > dankzij ontwikkeling bacteriologie. het werd mogelijk om veel gerichter besmetting met bepaalde micro-organismen tegen te gaan
    • organisatorisch opzicht > oprichting van gemeentelijke geneeskundige en gezondheidsdiensten (GG&GD'en)
  • wat waren verder nieuwe middelen voor verbetering van de gezondheid?
    speciaal ontwikkelde preventieve programmas voor groepen in de bevolking met specifieke behoeften (consultatiebureaus bijv.)
  • wat was het nut van sociale hygiene?
    beinvloeden van sociale omstandigheden, om daarmee besmetting, slechte voeding en andere risicofactoren van ziekte te bestrijden
  • wat is het verschil tussen publieke en sociale hygiëne?
    • publieke hygiene: gezondheidsbescherming voor bevolking
    • sociale hygiene: veranderingen in arbeidsverhoudingen, voeding, huisvesting en gedrag
  • welke verschuiving trad op binnen public health na de epidemiologische transitie (na 1950)?
    het accent verschoof naar de inrichting van de gezondheidszorg. door opkomst van de verzorgingsstaat en progressieve belastingheffing namen verschillen in inkomen af, maar bleven de gezondheidsverschillen bestaan
  • waar is sprake van bij de nieuwe public health?
    sinds 1980 duidelijke terugkeer naar de nadruk op omgevingsfactoren. er wordt gesproken van een 'new public health', waarin allerlei vormen van preventie voorop staan. door toegenomen medisch-technische technieken is ook secundaire preventie mogelijk, zoals screening op kanker. 
  • wat waren de grootste successen op het gebied van gezondheidswinst in deze periode?
    betere verkeersveiligheid en bestrijding van tabaksgebruik
  • wat waren 10 grote public health succes in de 20e eeuw?
    1. vaccinaties (in NL heel hoog)
    2. verdere bestrijding van infectieziekten > schoon drinkwater, riolering, vuilnisafvoer, voorlichting hygiënisch gedrag
    3. veiligheid van de werkplek
    4. gezondere moeders en babys > zorg zwangeren verbeterd
    5. veiliger en gezonder voedsel> keurmerken, etc.
    6. familyplanning > anticonceptie, abortus
    7. geldt alleen in de VS: fluoridering van drinkwater (tegen gaatjes) in NL in tandpasta
    8. veiligheid van motorvoertuigen > dragen helpen en autogordels
    9. daling sterfte HVZ en beroertes > betere preventie, opsporing en behandeling
    10. erkenning roken als belangrijk risico en bestrijding van tabaksgebruik
  • wat zijn de uitdagingen die rond het jaar 2000 zijn opgesteld?
    • gemiddelde gezondheidstoestand van ouderen verbeteren (vergrijzing)
    • terugdringen sociaaleconomische gezondheidsverschillen
    • bestrijding infectieziekte > antibioticaresistentie
    • bewaken van een goede toegankelijkheid van de gezondheidszorg (kosten stijgen)
  • wat is gezondheid?
    een toestand van volledig fysiek, mentaal en maatschappelijk welbevinden en niet louter de afwezigheid van ziekte of gebrek
  • wat is illness?
    subjectief. ervaring individu zelf
  • wat is disease?
    objectief. lichamelijk niveau
  • wat is sickness/
    subjectief. wat maatschappelijk geaccepteerd is 
  • wat is volksgezondheid?
    omvang en spreiding van gezondheid en ziekte in de bevolking. ook wel de mate waarin een hele bevolking in haar collectief welbevinden of functioneren wordt belemmerd door het voorkomen  ziekte, letsel en/of gebrek
  • wat is het ecologisch perspectief van determinanten van gezondheid?
    pathofysiologie - biologische en mentale mechanismen die tot een klinisch beeld leiden
  • wie is Geoffrey Rose en wat beweert hij?
    oorzaken van een ziekte op het niveau van individu zijn niet noodzakelijkerwijs hetzelfde als de oorzaken van een hoog ziektecijfer op het niveau van de populatie. bijv. genetische factoren kunnen niet verantwoordelijk zijn voor sterke toename van een ziekte over de tijd
  • waarmee kwam Lalonde?
    onderscheid tussen biologische en genetische factoren, leefstijl, fysieke en sociale omgeving en gezondheidszorg systeem
  • wat is het moderne determinantenschema van de volksgezondheid?
    persoonsgebonden factoren (erfelijk, somatisch, psychisch); omgeving (biotisch, fysiek, sociaal); gedrag (voeding, lichaamsbeweging, seksueel gedrag en riskante gewoonten).
    wordt beïnvloed door externe ontwikkelingen, beleid, preventie en door zorg
  • wat is preventie?
    totaal van maatregelen, zowel binnen als buiten de gezondheidszorg, die tot doel hebben de gezondheid te beschermen en te bevorderen door ziekte en gezondheidsproblemen te voorkomen
  • wat is primaire preventie?
    voorkomen van nieuwe gevallen van ziekte
  • wat is secundaire preventie?
    opsporing van ziekte in een niet-symptomatisch stadium, zodat erger worden kan worden voorkomen
  • wat is intersectoraal gezondheidsbeleid?
    determinanten van ziekte liggen buiten de invloedssfeer van de gezondheidszorg. om de determinanten te beïnvloeden moet er ook naar andere beleidssectoren worden gekeken dan alleen de gezondheidszorg. 
  • wat is de hernieuwde sterftedaling?
    rond 1970 zette sterftedaling in, een vierde fase van epidemiologische transitie. ook wel tijdperk van delayed degeneratieve diseases
  • waardoor kwam dit?
    • uitstel naar hogere leeftijden
    • afname ongeval letsel in veel landen
    • daling sterfte aan HVZ > berust voor een deel op daling van sterfte aan ischemische hartziekten. daling ischemische hartziekte berust op afname roken, lichte daling serumcholesterol, verbeterde opsporing en behandeling hypertensie en betere medische zorg voor hartinfarct patiënten 
  • dus wat is de trend rond 1970?
    • daling ischemische hartziekte > welvaart neem toe
    • daling sterfte aan verkeersongevallen > afname van groei mobiliteit door oliecrisis in 1973. hierdoor minder economisch gunstige omstandigheden. ook afname door effectieve preventieve maatregelen (veiligheidsgordel)

    dit heeft ook geleid tot een toename in levensverwachitng
  • wat zijn emerging en re-emerging infecties?
    'oude' infectieziekten komen terug (bv. door antibiotica resistentie) en het bijkomen van nieuwe infectieziekten (hiv/aids)
    opkomst van nieuwe infectieziekten komt door overschrijdingen van microbiologische barrières. 
  • hoe zit het met de toename van levensverwachitng in NL?
    toegenomen, maar minder snel dan in sommige EU landen. mannen sneller tov EU gemiddelde. vrouwen hadden tientallen jaren een stagnatie met als gevolg dat de levensverwachting van vrouwen nu onder het gemiddelde ligt van EU
  • hoe zit het met de gezonde levensverwachting in NL?
    deze neemt toe, vooral het aantal jaren zonder beperkingen. komt door een daling van prevalentie van beperkingen in mobiliteit, gehoor en gezichtsvermogen. de daling is het gevolg van een betere behandeling en/of toegenomen hulpmiddelen
  • hoe zit het met de levensverwachting zonder 1 of meer langdurige aandoeningen?
    deze is achteruitgegaan, mede door het steeds vroeger ontdekken van ziekten
  • wat zijn de vier groepen indicatoren ?
    • ziekten en aandoeningen
    • functioneren en kwaliteit van leven
    • sterfte en doodsoorzaken
    • samengestelde volksgezndheidsmaten
  • wat zijn de belangrijkste ziekten van NL
    • nek- en rugklachten
    • contacteczeem
    • artrose
    • diabetes
    • coronaire hartziekten
  • waar dient de vraag ' hoe ervaart u uw eigen gezondheid?' voor?
    ervaren gezondheid > subjectief
  • is de kwaliteit van leven subjectief of objectief?
    allebei. beperkingen in het functioneren van ziekten leiden tot verlies van kwaliteit van leven
  • wat zijn de sterke kansen?
    daling tot 10e jaar, daarna stijging icm toename leeftijd
  • wat is doodsoorzaak 1 van mannen?
    kanker (long en prostaat)
  • wat is de doodsoorzaak 1 van vrouwen?
    hart-en vaatziekten (hartinfarct en beroerte)
  • waardoor is het aandeel HVZ in totale sterfte sterk terug gelopen?
    doordat de sterfte aan HVZ veel sneller gedaald is dan sterfte aan kanker
  • stel dat een man met aids overlijdt aan een longontsteking. wat is zijn doodsoorzaak?
    primaire: aids
    secundaire: longontsteking
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

waarom is dit niet gelukt?
beleid was onvoldoende dekken
er werd op verschillende aspecten beoordeeld 
cruciale aanknopingspunten voor reduceren gezondheidsverschillen werden niet aangepakt
er was geen wetenschappelijk bewijs voor effectieve interventies
werd niet op voldoende grote schaal uitgevoerd
wat was het meest uitgebreide programma in de wereld om de gezondheidsverschillen op te heffen?
Action Report in 1999
invoeren minimumloon, verhoging van pensioenen en uitkeringen, extra uitgaven onderwijs, Sure start (gratis opvang en zorg), Health Action Zones (lokale initiatieven om gezondheid in achterstandswijken te verbeteren), anti-rookbeleid
wat zijn effectieve interventies?
  • doelgroepenbeleid 
  • vroeg in de levensloop beginnen
  • structurele verbetering van leefomgeving
  • herverdeling van sociaal en financieel kapitaal
sociaaleconomische positie SEP ipv sociaaleconomische status SES
status is 11 van de mogelijke verklaringen waarom mensen gezonder zijn, maar het is een klein onderdeel. SEP ontstaat uit samenspel inkomen, opleiding en beroep. deze indicatoren hangen vaak samen voor elkaar, deels overlappend of helemaal gerelateerd aan gezondheid. SEP reflecteert toegang tot maatschappelijk relevante en gewaardeerde hulpbronnen 
wat zijn sociaaleconomische verschillen
systematische verschillen in de gezondheid van groepen die ongelijke posities in de maatschappij innemen. hierbij is hiërarchie heel belangrijk bij sociaal economische actoren
gezondheidsverschillen naar gender:
mannen roken meer dan vrouwen en bovendien meer sigaretten
mannen drinken meer alcohol dan vrouwen, en ook meer glazen
risicogedrag
wat is het nadeel van inzicht in gezondheidsverschillen?
het wij/zij effect: WIJ hoogopgeleide laten ZIJ minder hoogopgeleiden zien wat wel en niet moet 
gezondheidsverschillen naar urbanisatiegraad:
sterfte in Adam, Den Haag, Utrecht en Rdam 11% hoger dan het landelijk gemiddelde. dit komt door veranderde bevolkingssamenstelling van grote steden (allochtonen)
  • allochtonen beginnen met lage SES
  • mensen met hoge SES naar buitenwijken
wat zijn de regionale gezondheidsverschillen?
  • vroeger sterfte in westen hoog, door verontreinigd oppervlakte water en verstedelijking
  • daarna eind 19e eeuw in westen juist minder sterfte door snellere economische, culturele en technologische ontwikkeling en religie en geboortebeperking
  • rond 1970 daalde sterfte aan HVZ als eerst in het westen
  • tot 1980 samenhang religie en sterfte, katholieken meer sterfte 
  • nu Brabant en Limburg nog een gezondheidsachterstand en noordoosten en Randstad hogere sterfte- en ziektecijfers
verklaring gezondheidsverschillen naar SES:
  • fysieke omgevingsfactoren (gezonde buurt, sporten)
  • omgevingsfactoren (minder stress, meer steun uit omgeving, meer kans te trouwen)
  • gedragsfactoren (roken minder, betere voeding, lichaamsbeweging)