Samenvatting Geschiedeniswerkplaats havo historische contexten examenkat

ISBN-10 9001835198 ISBN-13 9789001835194
185 Flashcards en notities
10 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Geschiedeniswerkplaats havo historische contexten examenkat". De auteur(s) van het boek is/zijn . Het ISBN van dit boek is 9789001835194 of 9001835198. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - Geschiedeniswerkplaats havo historische contexten examenkat

  • 1.1 Het begin van de Opstand (1515 - 1572)

  • Staatsvorming en centralisatie
    • 1515: 15-jarige Karel V uitgeroepen tot heer der Nederlanden (jaar later koning van Spanje en in 1519 keizer v/h Duitse rijk).
    • Karel probeerde meer centraal bestuur in te stellen in NL, met regels die overal gelijk waren.
    • Door bloei van handel en nijverheid in 15e en 16e eeuw werd NLse stedelijke burgerij steeds sterker.
    • Strengheid waarmee Karel protestantisme bestreed werd gezien als aantasting v/d privileges die hij beloofde te bieden.
    Luther
    • Toen Karel keizer van DU werd, begon Luther net met Reformatie. Hij had felle kritiek op rooms-katholieke kerk, ergerde zich aan rijkdom en macht v/d kerk.
    • Alleen God kon zonden vergeven en mensen konden alleen in de hemel komen door hun geloof en Gods genade. Ware geloof stond in de Bijbel: vertaalde hij dan ook.
    • Vrede van Augsburg: Regel in DU: cuius regio eius religio (wiens gebied, diens godsdienst). Hierdoor mocht een vorst geloof van zijn onderdanen bepalen. DU raakte verdeeld in katholieke en protestantse gebieden.

    De inquisitie
    • Ingesteld als rechtbank om ketters op te sporen en later te berechten (heel hardhandig). Veel vorsten twijfelden eraan en vonden het aantasting v/d privileges.
    • Karel vond dat hij absoluut gezag had.
  • Wat vonden de Nederlanders niet leuk aan de centralisatie van Karel V?
    Dat sommige stad privileges die wij hadden werden bedreigd door de centralisatie van Karel V. Vooral de strengheid waarmee Karel het protestantisme bestreed werd gezien als een aantasting van de privileges.
  • Calvinisten
    • Filips II (zoon van Karel) nam in 1555 het stokje over. 4 maanden later vertrok hij uit NL, Margaretha van Parma benoemde hij tot landvoogdes.
    • Leer van Calvijn begon zich in NL te verbreiden.
    • In 1565 vroegen hoge adelen (incl. Willem van Oranje) Margaretha de harde kettervervolgingen te stoppen. In 1566 kwam de lage adel in actie. Met een groep van 400 edelen trokken ze naar het paleis van Margaretha, waar ze met een "smeekschrift" haar vroegen te stoppen. Ze was onder de indruk en verminderde in strengheid: hierdoor ontstonden eerst hagenpreken, maar later begonnen ze met de Beeldenstorm.

    Alva
    • Filips was woedend en stuurde Alva naar NL met een groot leger. Duizenden vluchtten naar het buitenland, onder wie WvO. Alva stelde Raad van Beroerten (Bloedraad) in: voor het straffen van schuldigen.
    • In 1568 viel hij NL binnen met een huurlingenleger (met geuzen), dit ging mis.
    • Op 1 april 1572 namen de geuzen Den Briel in, waarna meer Hollandse en Zeeuwse steden overliepen naar de Opstand.
    • In juli 1572 hielden opstandige Hollandse steden een Statenvergadering, waar ze WvO benoemden tot hun leider.

    De instelling van de drie Collaterale Raden
    • Karel V stelde 3 centrale raden in die hem moesten adviseren en helpen bij het bestuur over NL.
    • Raad van State, Geheime Raad en Raad van Financiën.
    • RvS meeste aanzien, moest advies geven over alle grote en voornaamste zaken.
    • GR bestond uit rechtsgeleerden, stelde wetten op en hield toezicht op gewestelijke en plaatselijke besturen.
    • RvF ging over geldzaken, overlegde met gewesten over belastingen en zag erop toe dat ze betaald werden.
  • Welke factoren hadden het meeste invloed op het begin van de opstand?
    • machtsverhoudingen in de Nederlanden
    • Centralisatiepolitiek Karel V
    • Religieuze achtergrond: reformatie
  • Luther voor de Rijksdag in Worms
    • Karel riep in 1521 de belangrijkste Duitse vorsten en edelen bijeen, ook Luther nodigde hij uit.
    • Luthers uitspraak over dat hij vasthield aan zijn opvattingen zorgde voor een definitieve scheuring v/d kerk. Hij werd veroordeeld als ketter en verbood al zijn geschriften.
    • Luther werd beschermd door machtige vorst van Saksen die hem op zijn kasteel liet wonen. Daar maakte hij de 1e Duitse Bijbelvertaling.

    De instelling van de bloedplakkaten
    • Ingesteld in 1550. Volgens deze wet moesten alle ketters gedood worden.
    • Door tegenwerking v/d plaatselijke overheden werden de bloedplakkaten echter lang niet overal uitgevoerd.
  • Wat deed Karel om de Nederlanders minder macht te geven?
    Hij stuurden een landvoogdes die de baas was over alle gewesten.
  • Waarom was Nederland zo belangrijk voor Karel? wat wou hij van ons?
    Door de bloei van de nijverheid en handel van de Nederlanden werden de gewesten steeds sterker en sterker. Karel vroeg heel veel belasting voor de vele oorlogen die hij voerden, zonder ons had die nauwelijks geld om z'n legers te betalen.
  • Waarom werd het voor de Nederlanden steeds erger om onder Karel geheerst te worden?
    Karel stuurden stadhouders aan die over gewesten bestuurden, maar hij wou meer gaan centraliseren. Staatsvorming.
  • Welke twee wetten werden ingesteld door Karel in 1531?
    1. Brussel moest de hofstad worden van de Nederlanden
    2. Instelling van de Drie Colleterale Raden
  • Wat hield de instelling van de Drie Colleterale Raden in? Welke drie raden had je?
    • Raad van financiën 
    • raad van staten
    • geheime raad 
  • Wat hield de raad van financiën in?
    ging over geldzaken. De raad overlegde onder meer met de gewesten over belastingen en zag erop toe dat ze betaald werden.
  • Wat hield de raad van staten in?
    Moest advies geven over alle 'grote en voornaamste zaken'. Als Karel er niet was, was zijn plaatsvervanger, de landvoogd, verplicht de Raad van State voor alle belangrijke besluiten om advies te vragen.
  • Wat hield de geheime raad in?
    bestond uit rechtsgeleerden, stelde wetten op en hield toezicht op de gewestelijke en plaatselijke besturen.
  • Wat gebeurde er met de Nederlanden toen de instelling van de Drie Collaterale Raden werd ingevoerd?
    Wetten moesten voor heel Nederland gelden en de macht van de edelen werd verbroken.
  • Wat had de religieuze achtergrond met de opstand te maken?
    Doordat erasmus de bijbel had vertaald en ontdekt had dat er fouten in zaten werd er kritiek op de kerk geleverd. Luther die dat allemaal interessant vond is daar dieper op in gegaan en gezegd dat de rooms-katholieken kerk fout is dat de Bijbel alleen het ware geloof heeft. Dus mensen gingen nog meer tegen het Katholiektisme in.
  • Wat gebeurde er met Luther?
    Lethur werd vogelvrij verklaard, maar hij kon vluchten bij een aantal Duitse koninkjes. Door de nieuwe boek druk werd de theorie van luther snel verspreid. Hij kreeg ook aanhangers in Nederland. Karel liet al zijn boeken verbranden en begon de inquisitie.
  • Wat had de inquisitie te maken met de opstand?
    Karel liet een rechtbank maken die ketters moest opsporen, dus je werd vervolgd als je protestants was. maar de protestanten waren niet uit te roeien. Adelijke en stedelijke bestuurders hadden moeite met de hardheid can de inquisitie en twijfelden aan de zin ervan. Ze zagen het ook als aantasting van de privileges. Volgens de stedelijke gewesten kon je alleen via jouw gewest berecht worden. Karel vond dat niet dus die tasten even de privileges aan, hij vond dat hij dat kon.
  • Wanneer werd de inquisitie opgericht?
    1522
  • Wat is een stedelijke burgerij?
    mensen betalen veel belasting voor privileges
  • Wat hielden privileges in van een stedelijke burgerij?
    Adel kon bisschop worden
  • Karel V vond het vreemd dat Nederlandse adels bisschop konden worden en nam privileges weg. Het gevolg van dat was dat Karel nu zelf strengere bisschoppen aanstuurden en daar waren de Nederlanders niet blij om.
  • Wat is het bloedpakaten van Karel V en wat was daar het gevolg van?
    1550 bracht karel de zogenaamde bloedpakaten uit. Hij maakte letterlijk een wet die tegen ketters is, ketters werden nu nog strenger vervolgd. Uiteraard door de inquisitie.
  • Wat was er zo opvallend aan de wet van de bloedpakaten?
    Hij negeerde het advies van de Raad. Dat is een vb van absolute macht en centralisatie.
  • Wat gebeurde er in 1555?
    Godsdienstvrede van Augsburg --> vorst bepaald geloof van zijn onderdanen. Dat was een erg grote persoonlijke nederlaag voor Karel V, want hij had allemaal kleine koninkjes onder hem in Duitsland die ieder een eigen volk hadden. Dus die mochten nu hun eigen gang gaan en dat was juist wat Karel niet wou. Karel treed af en Filip II volgt.
  • Op een gegeven moment waren er in een korte tijd zoveel doden gevallen dat de Adel een verzoek deed om wat rustiger aan te doen. --> verzoek geaccepteerd --> Calvinistische activiteiten nemen juist toe doordat ze wat meer vrijheid hebben. --> beeldenstorm --> Filips II is woedend, als reactie op de beeldenstorm stuurt hij zijn strengste hertog, Hertog van Alva. Die stelt de raad van beroerten in: Spaanse en Katholieke rechters --> veroordeling ketters gaat door en hard ook. Binnen een kort tijdperk 1100 mensen op de brandstapel. --> veel Calvinisten vluchten het land uit.
  • Wanneer begon de Nederlandse opstand officieel?
    1568. Willem van Oranje roept op tot verzet. --> probeert een invasie --> mislukt.
  • Wat is de reactie van Willem op de mislukte invasie op Nederland terug te winnen?
    Hij geeft de watergeuzen toestemming om guerrilla te veroveren. Vanaf 1572 wordt er echt gevochten in Holland en Zeeland.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Wat gebeurde er nadat Wilhelm II zijn ambities en doelen voor Duitsland duidelijk hadden uitgesproken?
Frankrijk en Rusland werden bondgenoten. Ze spraken af elkaar te helpen als een van hen werd aangevallen door Duitsland. Ook Groot-Britannië werd tot vijand gemaakt. Dat kwam doordat Duitsland een weltpolitik ging voeren.
Wat gebeurde er in 1900 nadat Duitsland de wapenwedloop met Groot-Britannië verliest?
Duitsland richt aandacht meer op Europa. Toenemenede spanningen tussen de Europese mogendheden.
Doordat nationalisme waren de mensen erg enthousiast over oorlog en over het feit dat ze een grotere mogendheid wouden worden. Wat was het effect van dat op de Frans-Duitse Oorlog?
Van Von Bismarck opende de aanval en door het nationalisme en van Bismarck, hadden de andere Duitse staten door het enthousiaste volk geen andere keus om mee te vechten. Frankrijk werd verpletterend verslagen. Terwijl het Duitse leger Parijs omsingeld hield, liet Bismarck de Duitse vorsten naar Versailles komen. In de Spiegelzaal van het vroegere paleis van Lodewijk XIV riepen ze op 18 januari 1871 het Duitse Keizerrijk uit en kroonden ze de koning van Pruisen tot keizer Wilhelm 1.
Doordat er nationalisme ontstond en alle nationalistische Duitsers één groot Duitsland wouden, wat was het gevolg van het Duitse nationalisme? Wat werd daar mee gedaan door de leiders? Wanneer nam dit plaats?
De Pruisische kanselier Otto von Bismarck maakte van dit nationalisme gebruik. In 1870 wakkerde hij het nog verder uit door een oorlog met Frankrijk uit te lokken.
Wat is het Wannsee-conferentie en wanneer was deze gebeurtenis?
Op 20 januari 1942 kwamen vijftien hoge Duitse ambtenaren bijeen. Ze spraken over het uitmoorden van de joden. Ze bespraken ook met welk tempo de joden naar de concentratiekampen zouden worden getransporteerd. 2 maanden na deze conferentie kwamen de eerste treinen in Auschwitz aan.
Wanneer eindigde de oorlog?
op 8 mei 1945. Een paar dagen nadat de Russen Berlijn hadden ingenomen en Hitler zelfmoord had gepleegd. Duitsland had een totale nederlaag geleden.
Wat veranderde er in west-Europa en wanneer gebeurde dit?
In juni 1944 kwam er een beslissende doorbraak toen Amerikaanse, Canadese en Britse troepen landden in Normandië. Hitler wilde dat Duitsland ditmaal niet opgaf, maar tot het bittere eind doorvocht.
Wanneer ontstond er een tweefronten oorlog?
Toen Hitler op 22 juni 1941 de Sovjet-Unie binnenviel. De Duitsers drongen diep in Rusland door, maar konden de Sovjet-Unie niet verslaan. Begin 143 kwam de ommekeer toen ze de slag bij Stalingrad verloren.
Waardoor begint de Tweede wereld oorlog en waneer begint die?
1 september 1939: Duitsland heeft een pact met Rusland gesloten dat ze Polen zouden verdelen en dat ze elkaar niet zouden aanvallen.
Dus in 1939 Duitsland valt Polen Binnen --> gevolg einde appeasementpolitiek --> Groot-Britannië en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog. Begin Tweede Wereldoorlog.
Welk kenmerkend aspect hoort bij de conferentie van München?
Het voeren van twee wereldoorlogen.