Samenvatting Kern Nederlands, Taal en Cultuur

-
ISBN-13 9789492862884
364 Flashcards en notities
3 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Kern Nederlands, Taal en Cultuur". De auteur(s) van het boek is/zijn Mieke Breukelman, Raoul Buurke, Doke van Dieren, Lize Hiemstra, Gemma Jissink, Hanneke Klaaijsen, Connelie Klijn, Sigrid Kroon, Sven Kruizinga, Mieke Lageschaar, Fros van der Maden, Matty Meijer, Elout Roeland, Fleur Valk, Theo Witte. Het ISBN van dit boek is 9789492862884. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - Kern Nederlands, Taal en Cultuur

  • 18 Gedenk te sterven 1000-1600

  • De verhalen in de middeleeuwen wijken af (zijn niet te vertrouwen) van historische gebeurtenissen, omdat ze op liedjes werden opgevoerd en mond-op-mond werden doorgegeven en niet opgeschreven.
  • Geef 3 kenmerken van de Karelepiek:
    1. Karel de Grote speelt een (grote) rol in het verhaal.
    2. Het gaat over een waargebeurd verhaal, tenminste de schrijver doet net alsof het echt is gebeurd.
    3. Voorhove, wat inhoudt dat vrouwen slecht werden behandeld in het verhaal (bijvoorbeeld geslagen).
  • Geef 3 kenmerken van Arthurepiek:
    1. Koning Arthur speelt een (kleine) rol in het verhaal.
    2. In deze verhalen komen bijvoorbeeld tovenaars voor, dus het verhaal wordt door de schrijver niet afgeschilderd als een historische/waargebeurde gebeurtenis.
    3. Meestal hove (en soms voorhove), wat inhoudt dat de verhalen beleefder en netter zijn. Vrouwen werden in deze verhalen beter behandeld en niet meer geslagen.
  • Wat is een mecenaat?
    Een mecenaat is een schrijver, aan wie rijke mensen vroegen voor hun een verhaal te schrijven over iets precies (wisten zelf al precies waar ze een verhaal over wilden). De mensen gaven hem geld.
  • Wat is een mystieke tekst?
    Een mystieke tekst is een soort verhaal (niet echt een verhaal). Een vrouw die heel erg van God houdt gaat over hem schrijven en over de eenwording met God. Er komt (altijd) een soort visioen in voor.
  • Wat is een exemple?
    Een verhaal (wel een echt verhaal) over hoe je zou moeten leven.
  • Hoe was de maatschappij in de middeleeuwen opgebouwd?
    Van boven naar beneden:
    • God
    • Rooms Katholieke Kerk/de geestelijkheid
    • adel: koningen
    • adel: leenheren
    • adel: leenmannen/overige edelen/ridders
    • na 1000 opkomst steden en groeiende macht: stedelijke burgers
  • Wat houdt de theocentrische cultuur in de middeleeuwen in?
    God staat als scheppend opperwezen boven de mens. God staat centraal (theos = God).
  • Waar hield de Kerk in de middeleeuwen zich allemaal mee bezig?
    De Kerk staat als geestelijke macht direct onder God. De Kerk hield zich echter ook bezig met de wereldlijke macht, voerde oorlogen en vergaarde rijkdommen. Deze wereldlijke macht werd gedeeld met de adel (koning).
  • Hoe diende God eventueel vereerd te worden? Wie en waarom?
    Eventueel diende God vereerd te worden via Maria, de moeder van Jezus. Zij was namelijk als aardse vrouw toegankelijker dan een onzichtbaar opperwezen.
  • Wat houdt 'memento mori' in en waar zorgt dit motto voor, voor hoe de mensen in de middeleeuwen leven?
    'Gedenk te sterven'. Leef dus met het oog op het hiernamaals. Hoe vromer/beter je hebt geleefd, hoe korter je verblijft in het Vagevuur en hoe sneller je naar de Hemel mag.
  • Waar is de literatuur in de middeleeuwen vooral voor bedoeld? Wat is typisch voor middeleeuwse literatuur?
    De literatuur in de middeleeuwen is veelal bedoeld om mensen te herinneren aan de opdracht om te leven volgens de kerkelijke regels: dien en vereer God. Typisch voor de middeleeuwse literatuur is dat er altijd een les te leren is.
  • Geef 7 kenmerken voor de literatuur in de middeleeuwen:
    1. Latijn in kloosters en de Bijbel werd ook in het Latijn geschreven. Priesters en pastoors hadden veel macht.
    2. (Over)schrijven: monnikenwerk in kloosters, handschriften zijn duur, dus alleen voor adel of rijke geestelijkheid.
    3. Orale cultuur: voordrachten door troubadours. Rijm van verhalen is hun geheugensteun. Wel geven veel verhalen een historisch onbetrouwbaar beeld.
    4. Volkstalen: dialecten, die gezamenlijk het Diets (letterlijk: volkstaal) genoemd werden. De wetenschappelijke naam is Middelnederlands.
    5. Verhalen werden in het Diets verteld en opgeschreven. Er was geen standaardtaal en dus geen officiële spelling. Bij overschrijven werden vaak fouten in de tekst gemaakt, hierdoor ontstonden verschillende versies van dezelfde verhalen.
    6. Voornamelijk anoniem geschreven teksten, net als alle kunst. Het gaat om het idee (God), niet om de maker. Troubadours (tekstdichters) zijn geen bekende figuren.
    7. Begin 15e eeuw (1450) was het einde van de middeleeuwen. Toen was de uitvinding van de boekdrukkunst. Dit was het begin van een grotere productie boeken en meer toegang tot informatie.
  • Vanaf 1000 na Chr. ontstonden er ander soort teksten. Hoezo?
    De macht van de adel nam af en de macht van de rijke stedelingen nam toe. Het leven in de stad is anders dan leven in een kasteel. Een gevolg hiervan is dat er andere regels en dus andere literatuur ontstond. Steeds meer verhalen speelden zich af in de stad (Mariken van Nieumeghen bijvoorbeeld).
  • Wat was het moraal van het verhaal van alle verhalen in de middeleeuwen?
    Dat je trouw moet zijn aan God en de koning.
  • 18.1 Inleiding

  • Wanneer (ongeveer) is het middeleeuwse meesterwerk Van den vos Renaerde geschreven?
    Rond 1250
  • Waar gaat het verhaal Van den vos Renaerde over?
    Het verhaal is een epos in de vorm van een dierengedicht. Alle karakters zijn dus dieren en die dieren staan voor de bevolkingsgroepen in de (mensen)maatschappijReinaart de vos is de hoofdpersoon en hij haalt allemaal streken uit. Hij speelt de hele tijd in op de zwaktes van zijn slachtoffers (de andere dieren).
  • Welke bevolkingslagen worden in het verhaal Van den vos Renaerde bespot en hoe heet zo'n gedicht?
    Een satire (hekeldicht). Een satire is een gedicht die op humoristische wijze maatschappijkritiek of kritiek op personen kan geven.
     Het verhaal heeft kritiek op de adel en op de kerk (er wordt gesuggereerd dat de priester (mensen in de kerk) seks heeft gehad met allemaal vrouwen en dit mag niet).
  • Waarom heeft de schrijver ervoor gekozen om d.m.v. allerlei dieren kritiek op de maatschappij te geven?
    Zo is het makkelijker om kritiek op de maatschappij/bevolkingsgroepen te hebben en kan je altijd zeggen: "Het was een grapje" of "Zo bedoelde ik het niet.".
  • Voor welke 2 andere bekende verhalen vormt de vos Reinaart een inspiratie?
    1. Robin Hood (1973), geschreven door Disney
    2. De fantastische meneer Vos (1970), geschreven door Roald Dahls
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Hoe leidden de gedichtjes van Van Alphen tot andere opvoeding, en wat kenmerkte deze andere opvoeding?
Hoewel eerst uit religieuze opvattingen over een zondig kind en strenge ouders werd opgevoed, kwam daar verandering in door de gedichten van Van Alphen. Hij ging voor het eerst uit van ouders als 'kindervriend' die het goede gedrag van de kinderen belonen.
Ook werd er steeds vaker geschreven en gedicht over het heden, wat was een populaire schrijfonderwerp in die tijd?
Het schrijven over huiselijke taferelen was heel populair, zo dichtte Tollens bijvoorbeeld over het doorkomen van het eerste tandje, wat in die tijd best speciaal was (er was namelijk veel kindersterfte).
Waar gaat de briefroman Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart (1782) over? Wat is de boodschap van Wolff en Deken?
De puberwees Sara trekt na de dood van haar ouders in bij haar tante, maar vlucht weg van haar. Haar tante heeft namelijk een strenge protestante opvoeding. Sara komt terecht in een soort damespension. Ze gaat uit met een aantal heren, onder wie de aardige maar saaie Hendrik Edeling en de gevaarlijke charmeur R., die haar uitnodigt om een ritje per koets te maken buiten de stadmuren. Maar al snel komt Sara erachter dat R. haar wilt kussen en seks wilt hebben. Ze wordt bijna verkracht, maar ontsnapt.
Sara trouwt uiteindelijk met de brave Hendrik Edeling.
  • De boodschap van Wolff en Deken: zonder goede opvoeding gaat het al snel mis (Sara heeft geen opvoeding van haar ouders, tante of voogd, die was in het buitenland, gehad).
Hoe heeft Vondel de status van 'prins onder de dichters' gekregen?
Vondel durfde in zijn gedichten tegendraads te zijn, hij noemde bijvoorbeeld niet een Oranje, maar staatspensionaris Johan van Oldenbarnevelt, 'vader des vaderlands'.
Wat is een groot verschil tussen het overnemen van dingen in de renaissance en de verlichting?
In de renaissance namen de mensen dingen over van de klassieke oudheid. Daar keken ze naar op en probeerden ze te vertalen (translatio), na te doen (imitatio) en zelfs te overtreffen bijvoorbeeld door christelijke tintjes aan het verhaal te geven (aemulatio).
In de verlichting gaat men zelf nadenken en eigen ideeën ontwikkelen. Ze nemen geen ideeën over (de renaissance wel van de klassieke oudheid).
Uit welk land komt de Renaissance. Wat is een bekend iets dat ook in dat land werd uitgevonden?
De Renaissance komt uit Italië en is ontstaan doordat oude kunst en klassieke schrijvers opnieuw weer interessant werden. Ook wordt het sonnet daar uitgevonden, wat een heel populaire vorm was om in te schrijven in die tijd.
Wat voor humoristisch blijspel geeft goed weer dat de Gouden Eeuw ook een keerzijde had? En wat voor keerzijde was dit dan?
Dit humoristische blijspel van Bredero: Spaanschen Brabander, laat goed zien dat al die mensen die maar naar Amsterdam vertrokken niet altijd goed hoefde te zijn. De Gouden Eeuw was een bloeiende tijd maar er was nog altijd een gedeelte wat nog in armoede leefde.
Er ontstaan nieuwe genres in de verlichting. Noem er 7. Wat voor doel had veel literatuur?

  1. encyclopedieën
  2. tijdschriften (oa satirische/spectatoriale/politieke)
  3. briefromans
  4. sentimentele romans
  5. politieke tijdschriften
  6. kinderliteratuur
  7. prozatoneel


Men probeerde alle lagen van de bevolking aan te spreken → ook vrouwen en kinderen.

Veel literatuur → opvoedkundige functie
Waar leidde de nieuwe verspreidingskanalen in de verlichting tot?
2 revoluties in Nederland, waardoor er een einde aan de oude machtsverhoudingen werd gemaakt.
Er ontstaan in de verlichting nieuwe verspreidingskanalen. Noem er 4.
  1. Encyclopedieën
  2. Tijdschriften
  3. Genootschappen
  4. Literatuur