Samenvatting Mens & mensenrechten. Basisboek rechtsfilosofie.

-
ISBN-10 9461053479 ISBN-13 9789461053473
176 Flashcards en notities
7 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Mens & mensenrechten. Basisboek rechtsfilosofie.". De auteur(s) van het boek is/zijn Thomas Mertens. Het ISBN van dit boek is 9789461053473 of 9461053479. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - Mens & mensenrechten. Basisboek rechtsfilosofie.

  • 1 Rechtsfilosofie en mensenrechte

  • Hebben chimpansees of mensen een beter kortetermijngeheugen?
    Chimpansees!
  • Wat is rechtsfilosofie?
    Onderdeel van de praktische filosofie/ethiek. Richt zich op vragen met betrekking tot de juridische inrichting van de samenleving. Richt zich op de burger in publieke sfeer. Gaat 'over' het recht, er wordt van 'buitenaf' naar het recht gekeken. Kijkt naar het recht vanuit het perspectief van goed en kwaad, rechtvaardigheid of onrechtvaardigheid.
  • Is het recht willekeurig gesteld of is het aan een hogere norm gebonden?
    Positivisme: Scherp onderscheid tussen het recht zoals het is en zoals het volgens morele opvattingen hoort te zijn. De vraag naar morele fundering maakt geen deel uit van het rechts positivisme. Recht is het geheel van regels zoals dat door de bevoegde instanties en personen is ingesteld. ( John Austin)

    Natuurrecht: Visie waarin het noodzakelijk verband van het positieve recht met de ethiek ( rechtvaardigheid) wordt benadrukt. Is verondersteld beter of hoger recht, dat niet uit de wil van de overheid voortvloeit en dus aan een hogere norm gebonden.
  • Is een rechtspositivistische definitie van het recht voldoende?
    Volgens het positivisme bestaat het recht uit normen, uit bevelen of uit regels. Het recht bestaat echter niet alleen uit datgene wat als recht in algemene termen is vastgesteld. Vanwege de algemeenheid van de taal is er interpretatie nodig. Die interpretatie leidt vervolgens tot een juridische argumentatie en daarin spelen altijd bepaalde principes een grote rol. Principes zijn van morele aard. Het recht kan dus nooit alleen maar bestaan uit gestelde, algemene regels.
  • Wat houdt een open structuur in?
    Elk geheel van normen, bevelen en wetten bevat een open structuur, waarbinnen speelruimte ontstaat voor de rechter, die bijvoorbeeld afwegingen moet maken wanneer bepaalde rechten met elkaar botsen.
  • Wat betekent 'Lex iniusta non est lex'?
    Dit betekent letterlijk 'een onrechtvaardige wet is geen wet'. Een onrechtvaardige wet is geen wet, de aard, de natuur van het recht zou zich hiertegen verzetten.
    Het natuurrecht zegt hierover dat onrechtvaardige regels enkel de schijn van recht kunnen wekken, maar in werkelijkheid geen recht zijn. Daarom mag men zich hiertegen verzetten. Er dient een duidelijk criterium te zijn waarop  'echt' recht onderscheiden kan worden van 'onecht' recht. Het positieve recht moet daarom beantwoorden aan de minimale eisen die door de mensenrechten worden gesteld.
  • Wat is een ultiem recht?
    Een mensenrecht is een ultiem recht, dit houdt in een recht dat geldt onafhankelijk van een nationale of internationale wetgever. Het hoeft dus strikt genomen niet te worden gesteld, enkel herkend of erkend ( door nationale en internationale autoriteiten.
  • Wat zijn de elementen van mensenrechten?
    1. Universeel, het is iets waarop iedereen aanspraak maakt.
    2. Moreel belang, wanneer een mensenrecht wordt ingeroepen is een fundamenteel belang in het geding.
    3. Deelbaar, het moet enerzijds gaan om goederen die breed geapprecieerd worden en anderzijds om goederen waarvan het genot door de een het genot van de ander niet uitsluit.
  • 1.1 Filosofie

  • Welke twee aangelegenheden heeft filosofie in het heden?
    Enerzijds een theoretische aangelegenheid die zich bezighoudt met vraagstukken zoals die naar de mogelijkheid van kennis en wetenschap. Anderzijds is zij een praktische aangelegenheid die zich bezighoudt met de mogelijkheid van het goede door de mens en voor de samenleving.
  • Wat is de betekenis van 'praktische filosofie'?
    Filosofie over de praktijken waarin mensen verwikkeld zijn; filosofie over het handelen van mensen in de brede zin van het woord.
  • Waar vraagt de rechtsfilosofie naar zodat zij dicht bij de politiek en de politieke filosofie staat?
    Een moreel goede juridische inrichting van de samenleving.
  • Praktische Filosofie
    Wij zijn 'ethische wezens', die anderen en onszelf voortdurend moreel beoordelen. Al die beoordelingen hebben een persoonlijk en institutioneel element. Leidend daarbij zijn vragen zoals: hoe dien ik me ten opzichte van een ander te gedragen en hoe dient de ander zich tegenover mij te gedragen? Ze dringen zich op aan de mens als 'ethisch wezen'.
  • 1.2 Recht

  • Het gaat in het recht niet alleen om conflicterende aanspraken, maar ook om conflicterende waarden. Soms gaat het ook nog om conflicten tussen wat het recht van mij als burger verlangt en datgene wat ik van mijzelf als persoon eis. Hier gaat het om een conflict tussen enerzijds de plicht tot gehoorzaamheid aan het recht en anderzijds de wens om mijn eigen morele oordeel te volgen. (Heteronomie vs. Autonomie).
  • Wat is positief recht?
    Het hier en nu geldende recht. Het gestelde recht.
  • Welke twee tegenovergestelde opvattingen over recht zijn er uit een eeuwenoude discussie voortgekomen?
    Rechtspositivisme en het Natuurrecht.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

De rechter in eerste aanleg die de muurschutter veroordeelde beroep zich op de formule van Radbruch. Hoe luidt deze?
Als de tegenstelling tussen de positieve wet en de rechtvaardigheid ondraaglijk is dan moet de positieve wet wijken voor een ander.
Waarom was volgens de 'muurschutters' hun veroordeling onrechtvaardig?
Ze hadden een verplichting dat de de DDR niet mochten verlaten, dit was verboden. Ze deden wat het was opgedragen. Ze vonden het onrechtvaardig, omdat ze handelen volgens de wet.
Waarom is de vergeldingsleer een betere manier om strafbaarheid en strafmaat vast te stellen dan de preventieleer?
Strafbaarheid (schuld) en strafmaat (gelijkheidsbeginsel). De preventie is lijdend voor het vaststellen van de straf en de strafbaarheid. 

Preventieleer --> strafbaarheid (schuld) --> strafmaat (gelijkheidsbeginsel) = proportionaliteit. 
Preventieleer --> vergeldingsleer --> objectieve maatstammen. 
Hoe bepalen deontologen (retribituvisten) het doel van straffen?
Door de morele plicht. Deontologen hangen een vergeldingsleer aan. Straffen is volgens hen een doel op zich. Straffen is alleen gerechtvaardigd als de beschuldigde deze straf verdient. Het hangt af van de mate schuld, hoe hoger de mate van schuld, hoe meer iemand het verdient om gestraft te worden. 
Deontologen --> vergeldingsleer --> doel op zich (niet als middel) --> mate van schuld --> vergelding. 
Wat vinden abolitionisten van straffen?
Ze willen het dadergerichte straffen binnen het strafrecht afschaffen. Ze vinden dat de staat niet het recht heeft om te straffen, want misstanden zijn het gevolg van sociaal economische goederen in de samenleving. Misstanden zijn het gevolg van armoede.
Het straffen pakt niet de oorzaak van de misstand aan. 
Aan welke kwaliteiten moet straf voldoen volgens Beccaria?
Het nadeel van de straf moet veel groter zijn dan het voordeel van het misdrijf. Het gaat om de pakkans. 
Nut --> verbetering maatschappij --> preventie --> korte en wrede straffen maken minder indruk op de dader en de maatschappij dan een langere gevangenisstraf en ze raken hun gevoeligheid kwijt. De toeschouwers stompen af en op deze manier wordt geweld normaal. Door alleen wrede straffen op te leggen is proportionaliteit ook moeilijker.
Welke voorwaarde is verbonden aan straffen volgens het utilisme?
Volgens utiliseren moet straffen een toekomstig maatschappelijk nut hebben. De morele kwaliteit van een handeling (straffen) hangt af van de mate waarin het maatschappelijk welzijn wordt verbeterd.
Een doel van straffen is preventie. Wat is generale preventie en wat is speciale preventie?

Preventie is een doel van straffen, het is een functie van straf.1. Generale preventie: heeft als doel het afschrikken van andere mensen zodat zij niet dezelfde fout begaan;
2. Speciale preventie: heeft als doel het verbeteren van de bestrafte zelf.
In welke bepaling van het EVRM is het nulla poena sine lege beginsel geregeld?

Art. 7 lid 1 EVRM
Waarop is de bevoegdheid van de staat om te straffen gefundeerd?
Op basis van de wil van het volk (antwoord van John Locke). John Locke zegt dat al in de natuurtoestand mensen het recht hadden elkaar te bestraffen als mensen elkaar onrecht aandeden. Dit is een onhoudbare situatie, omdat je je niet tegen iedereen kan verdedigen. Het is logisch als mensen de natuurtoestand willen verlaten en daarom de bevoegdheid van het straffen overlaten aan de staat. Deze bevoegdheid om als staat te straffen is op basis van de collectieve wil.
Alternatief --> betrokkenheid --> objectiviteit (--> wraak geweldspiraal) --> legitimiteit.
Het alternatief is onwenselijk.