Samenvatting Onderwijseditie Bestuursrecht in de sociale rechtsstaat

-
ISBN-13 9789013142563
127 Flashcards en notities
5 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Onderwijseditie Bestuursrecht in de sociale rechtsstaat". De auteur(s) van het boek is/zijn RJN Schlössels SE Zijlstra. Het ISBN van dit boek is 9789013142563. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - Onderwijseditie Bestuursrecht in de sociale rechtsstaat

  • 1 Grondslagen bestuursrecht

  • Wie bepaalt wel taken de overheid wel en niet behartigt?
    De politiek
  • Wat behartigt de overheid en waar moet ze rekening mee houden?
    Algemeen belang; private belangen.
  • Wat is de instrumentele functie van overheidshandelen?
    De instrumentele functie ziet toe op het vaststellen en uitvoeren van het overheidsbeleid. 
  • Wat is de legitimerende functie van de overheid?
    Het in het leven roepen van bestuursorganen, het toekennen van bestuursbevoegdheden en het regelen van besluitvormingsprocedures. 
  • Wat is het uitgangspunt van het bestuursrecht?
    Democratische rechtsstaat
  • Wat is de kern van een democratische rechtsstaat?
    De overheid mag uitsluitend handelen ter verwerkelijking van het recht, op basis van het recht en in overeenstemming met het recht.         
  • Waar moet overheidshandelen op gericht zijn?
    Op de verwerkelijking van de sociale rechtsstaat. Dus het de burger mogelijk maken zijn leven gestalte te geven.                                                  
  • Is er een wederkerige rechtsbetrekking tussen overheid en burger?
    Nee, de overheid kan nog steeds eenzijdig haar wil doorzetten.
  • 1.1 Aard en karakterisering

  • Noem drie functies van het bestuursrecht?
    De legitimerende functie - in het leven roepen van bestuursorganen, het toekennen van bestuursbevoegdheden en het regelen van besluitvormingsprocedure. Daarnaast zullen bestuurshandelingen in overeenstemming moeten zijn met de regels van geschreven en ongeschreven recht.

    De instrumentele functie - de rol die dit recht speelt ten behoeve van de vaststelling en uitvoering van het overheidsbeleid. Het recht wordt in de eerste plaats gezien als middel tot het bereiken van bepaalde doeleinden.   

    De waarborgfunctie - door de bestuursrechtelijke normering van het bestuursoptreden wordt de rechtpositie van de burger ten opzichte van de overheid gewaarborgd. De belangrijkste waarborgen voor de burger zijn gelegen in de algemene en bijzondere rechten en procedures die het bestuursrecht biedt: de regels van de bijzondere wet, aangevuld door de algemene materiele en formele waarborgen van de Awb en de ongeschreven beginselen van behoorlijk bestuur.
  • Wat is een positie van de overheid in de democratische rechtstaat?
    Een overheid moet steeds en mag uitsluitend het algemeen belang dienen, haar handelen dient adequate grondslag te hebben, en bij dat handelen moet zijn voorzien in waarborgen voor de burger.
  • Wat houdt besturen in?
    Besturen is niet alleen het nemen van concrete beslissingen waarbij belangen van individuele burgers rechtstreeks betrokken zijn (bestuur op microniveau), maar betreft ook het door de overheid 'besturen' van de samenleving als geheel, door middel of op basis van wet- en regelgeving (bestuur op macroniveau).
  • 2 Structuur en opbouw

  • Wat houdt de gelede normstelling in?
    De wet voorziet er in dat nadere beslissingen worden uitgevoerd door bestuursorganen. De wet zet alleen de algemene kaders uit.
  • Wat is rechtstreekse werking?
    Dit maakt het mogelijk dat belanghebbenden voor de nationale rechter een beroep kunnen doen op bepalingen van Unierecht die onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig zijn geformuleerd. Eventuele strijdig nationale wetgeving blijft buiten toepassing;
  • Wat is de Francovich-aansprakelijkheid?
    Een autonome Europese aansprakelijkheid voor schendingen van het Unierecht door nationale overheden. Lidstaten kunnen deze aansprakelijkheid niet uitsluiten.
  • 2.2.3 Het algemeen deel. De Algemene wet bestuursrecht

  • Wat zijn de doelstellingen van Awb?
    De doelstellingen van Awb zijn:
    - het bevorderen van eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving (harmonisatie);
    - het systematiseren en, waar mogelijk, vereenvoudigen van de  bestuursrechtelijke wetgeving;  
    - het codificeren van ontwikkelingen die zich in de  bestuursrechtelijke jurisprudentie hebben afgetekend;
    - het treffen van voozieningen ten aanzien van onderwerpen die zich naar hun aard niet voor regeling in een bijzondere wet lenen.
  • Wat zijn de verschillende gradaties van harmonisatie?
    - bepalingen van dwingend recht die voor het gehele bestuursrecht moeten gelden, en waarvan slechts bij wet in formele zin mag worden afgeweken; voorbeelden: art. 3:3, art. 3:40, art. 4:23, 4:26 en 4:38, art. 8:24, 8:62 en 8:78, art. 8:5 en 8:6. 
    - bepalingen van regelend recht, die moeten worden beschouwd als de voor normale gevallen beste regeling, maar waarvan bij (bijzonder) wettelijk voorschrift kan worden afgeweken; voorbeelden: art. 4:1, art. 2:6, 2:14 en 4:24.
    - bepalingen van aanvullend recht, die gelden in de gevallen dat de bijzondere wet (in materiele zin) het onderwerp niet regelt; voorbeelden: art. 4:13, 3:6 lid 1, art. 4:44 lid 2 en 4:4. 
    - bepalingen van facultatief recht, die slechts van toepassing zijn indien dit bij (bijzonder) wettelijk voorschrift of bij besluit van het betrokken bestuursorgaan is bepaald. Voorbeelden: afd. 3.4, afd. 4.2.8 en afd. 9.3.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Wat zijn de eisen voor de belanghebbendheid?
Voor het aannemen van belanghebbendheid moet sprake zijn van een:

persoon of andere entiteit ('degene');
een belang (het besluit moet voor betrokkene 'verschil' maken, het besluit moet feitelijk gevolgen hebben voor de persoon of entiteit in kwestie);
eigen belang;
objectief bepaalbaar belang;
actueel belang;
persoonlijk belang;
rechtstreeks bij een besluit betrokken belang.
Wat houdt een belanghebbende in?
Een belanghebbende is een persoon of entiteit die in relatie tot een besluit een bepaald individualiseerbaar belang heeft. Met andere woorden: belanghebbendheid komt in beeld zodra een bepaald besluit de belangen van een persoon de facto in voldoende mate raakt (art. 1:2 lid 1 Awb).
Wat zijn drie typen van zbo's?
Zbo's kunnen, naar het motief voor hun instelling, worden verdeeld in drie typen.
1. Het eerste type betreft zbo's met een bevoegdheid die zich naar haar aard niet leent voor uitoefening onder volledige politieke verantwoordelijkheid. 
2. Het tweede type beoogt een scheiding te brengen tussen beleid (onder politieke verantwoordelijkheid) en uitvoering (door het zbo).
3. Het derde type heeft als motief participatie van burgers of maatschappelijke organisaties.
Wat zijn zelfstandige bestuursorganen (zbo's)?
Zelfstandige bestuursorganen (zbo's) hebben als belangrijkste kenmerk dat zij niet onder volledige politieke verantwoordelijkheid werkzaam zijn. Zij vormen aldus een uitzondering op de hoofdstructuur van de bestuurlijke organisatie. Om die reden behoeft gebruik van zbo's afzonderlijke motivering.
Wat zijn motieven voor deconcentratie?
Als motieven voor deconcentratie kunnen worden genoemd:

- de wens een bijzondere categorie van bevoegdheden op te dragen aan een met name in de wet vermelde categorie van ondergeschikte ambtenaren met een bepaalde deskundigheid, al dan niet in combinatie met bepaalde opleidings- of ervaringsvereisten;

- de wens bevoegdheden toe te kennen aan bij uitstek geschikte of zelfs speciaal daartoe in het leven geroepen diensten, die juridisch echter onderworpen blijven aan het volledige ministeriele toezicht; of
 
- het geografisch spreiden van door het gehele land gevestigde uitvoerende diensten, die juridisch echter onderworpen moeten blijven aan het volledige ministeriele toezicht.
Wat houdt deconcentratie in?
Deconcentratie is attributie van een bestuursbevoegdheid aan een bestuursorgaan dat werkzaam is onder verantwoordelijkheid van een ander bestuursorgaan dat op zijn beurt politiek verantwoordelijk is jegens een algemeen vertegenwoordigend lichaam. Met andere worden, de wet attribueert een bestuursbevoegdheid rechtstreeks aan de ondergeschikte ambtenaren.

Deze gedeconcentreerde ambtenaren of diensten oefenen hun bevoegdheden op eigen naam, maar onder volledige verantwoordelijkheid van de minister (resp. Commissaris van de Koning, gedeputeerde staten, burgemeester en het college van B en W) uit.
Benoem twee categorieen van de handelende personen van bestuursorganen.
De handelende personen van bestuursorganen worden in twee hoofdcategoreen onderverdeeld, te weten politieke ambtsdragers en ambtenaren.

Politieke ambtsdragers zijn (het woord politiek zegt het al) bevoegd om - op basis van de daartoe toegekende bevoegdheden en binnen de constitutionele en wettelijke grenzen - te beslissen wat zij in het algemeen belang wenselijk achten, en aan die wens uitvoering te geven of te doen geven.   

Ambtenaren zijn als werknemers in overheidsdienst werkzaam en als zodanig ondergeschikt zowel aan hun ambtelijke leiding als aan het betrokken bestuursorgaan dat zij ten dienste staan.
Wat houdt de politieke verantwoordelijkheid in?
De regel van de politieke verantwoordelijkheid zoals die op centraal, provinciaal en gemeentelijk niveau bestaat, houdt in dat het verantwoordelijke ambt (minister, staatssecretaris, college van B en W, Burgemeester, gedeputeerde staten, commissaris van de Koning) rekenschap moet afleggen aan het algemeen vertegenwoordigend orgaan (Tweede en Eerste Kamer, provinciale staten en gemeenteraad). Deze verantwoordelijkheid bestaat in twee vormen:

1. De ex post-verantwoordelijkheid, in de zin van rekenschap afleggen terzake van het gebruik of niet gebruik van bevoegdheden van het ambt; en
2. De ex ante-verantwoordelijkheid (stelsel- of systeemverantwoordelijkheid), in de zin van rekenschap afleggen voor het voldoende behartigen van een publieke taak zoals door Grondwet, verdragen, wetgeving of andeszins de politiek is vastgesteld.

Als een ambt verantwoordelijkheid is voor een bepaalde beslissing, dan kan het algemeen vertegenwoordigend orgaan heb daar ook over bevragen, en kan de uitkomst van het debat zijn dat anders wordt besist.
Publiekrechtelijke en privaatrechtelijke rechtshandelingen
De bevoegdheid tot het verrichten van zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke (namens publiekrechtelijke rechtspersonen) rechtshandelingen berust bij bestuursorganen. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de beslissing tot het verrichten van de privaatrechtelijke rechtshandeling, en de verrichting van die rechtshandeling zelf. Eerstbedoelde beslissing is steeds een besluit in de zin van de Awb.

De eerste - de beslissing tot - wordt door de wetgever beschouwd als een besluit in de zin van Awb, en wel als een besluit ter voorbereiding van een privaatrechtelijke rechtshandeling (art. 8:3 Awb). De tweede is een privaatrechtelijke rechtshandeling.
Wat zijn de twee soorten openbare lichamen?
Openbare lichamen zijn te verdelen in lichamen met een open huishouding en lichamen met een gesloten houshouding.

Open huishouding - als de organen - in autonomie - bevoegd zijn tot regeling en bestuur terzake van een open aantal en soort onderwerpen (gebiedscorporaties).

Gesloten houshouding - wanneer het lichaam met een bepaald, gesloten doel in het leven is geroepen, en zijn organen alleen bevoegd zijn tot regeling en bestuur ter verwezenlijking van dat doel (doelcorporaties).