Samenvatting thema's maatschappijleer 4 vwo

-
ISBN-13 9789086742400
1219 Flashcards en notities
30 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "thema's maatschappijleer 4 vwo". De auteur(s) van het boek is/zijn . Het ISBN van dit boek is 9789086742400. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - thema's maatschappijleer 4 vwo

  • 0 Pluriforme samenleving en verzorgingsstaat, moeilijke woorden

  • Wat zijn waarden?
    Waarden zijn uitgangspunten of principes die mensen belangrijk vinden in hun leven en die ze daarom willen nastreven.
  • Verzorgingsstaat
    De overheid bemoeit zich actief met de welvaart en het welzijn van haar inwoners
  • Uit waarden ontstaan idealen, wat wordt hiermee bedoeld?
    Idealen zijn zaken die je graag zou willen bereiken in je leven.
  • Solidariteitsgedachte
    In een groep of samenleving is er bereidheid om risico's met elkaar te delen.
  • Wat zijn normen?
    Opvattingen over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te gedragen.
  • Sociale zekerheidsstelsel
    Mensen verzekeren van een inkomen bij werkeloosheid, ziekte, ouderdom of arbeidsongeschiktheid.
  • Wat is het basiskenmerk van representatieve democratie?
    Dat het volk vertegenwoordigers kiest die de beslissingen nemen en met een zekere regelmaat bij verkiezingen aan de bevolking verantwoording moeten afleggen over hun beleid.
  • Voorbeelden van sociale grondrechten (5)
    - voldoende werkgelegenheid
    - bestaanszekerheid en spreiding welvaart
    - bewoonbaarheid van land en bescherming van leefmilieu
    - volksgezondheid, voldoende woongelegenheid en ontplooiing
    - goed onderwijs
  • Wat zijn de 5 kenmerken van democratie?
    1. Individuele vrijheid
    2. Er gelden politieke grondrechten
    3. Politie en leger hebben wettelijk beperkte bevoegdheden 
    4. Er bestaan onafhankelijke rechtspraak
    5. Er bestaat persvrijheid
  • Sociaaldemocratische verzorgingsstaat (3)
    Rol overheid groot
    gelijkheid is belangrijk
    Scandinavische model genoemd
  • Wat is het parlementaire stelsel?
    Het rechtstreeks gekozen parlement is het hoogste machtsorgaan.
  • Liberale verzorgingsstaat (3)
    Rol overheid beperkt
    eigen verantwoordelijkheid en vrijheid belangrijk
    Angelsaksische model genoemd
  • Wat is constitutionele monarchie?
    Een land met een parlement en daarboven een koning met troonopvolgers.
  • Corporatistische verzorgingsstaat (2)
    Mengeling sociaal-democratisch en liberaal
    bescherming gezin belangrijk
  • Wat is het presidentieel stelsel?
    De bevolking kiest een parlement en een president.
  • Wat is het ontbindingsrecht?
    Het recht om het parlement te ontbinden. Dit recht missen de meeste landen om macht te beperken.
  • Wat hebben de evenredige vertegenwoordiging, een zetel en de kiesdeler met elkaar te maken?
    De evenredige vertegenwoordiging zorgt ervoor dat de stemmen worden verdeeld over het aantal zetels, dat wordt gedaan met de kiesdeler ( de hoeveelheid stemmen die nodig zijn voor één zetel).
  • Hoe werkt het districtenstelsel?
    Een land is verdeeld in districten en per district is er één afgevaardigde is het parlement die het district vertegenwoordigt.
  • Wat hebben opiniepeilingen en mediacratie met elkaar te maken?
    Opiniepeilingen worden georganiseerd door de media en hebben grote invloed op de verkiezingen, deze invloed van de media heet mediacratie.
  • Wat is het verschil tussen het kabinet en de regering?
    In de regering zit de koning en de ministers en bij het kabinet zijn dat de ministers en staatssecretarissen.
  • Wat zijn de twee belangrijkste taken van de tweede kamer?
    1. Samen met de regering wetten maken
    2. De regering controleren
  • Wat is coalitie en oppositie?
    Coalitie, partijen met ministers in de regering. Oppositie, partijen zonder een minister in de regering.
  • Wat is euroscepsis?
    Burgers en regeringen protesteren tegen te veel Europese regels en willen zich soms zelfs afzetten tegen de EU.
  • Wat is een verzorgingsstaat?
    De overheid bemoeit zich actief met de welvaart en het welzijn van haar inwoners.
  • Wat zijn de waarden van de verzorgingsstaat?
    Welvaart en welzijn
  • Wat is de soldariteitsgedachte?
    In een groep of samenleving is er bereidheid om risico's met elkaar te delen.
  • Wat zijn de 4 functies van de verzorgingsstaat?
    1. Verzorgen
    2. Verzekeren
    3. Verheffen
    4. Verbinden
  • Er zijn bepaalde sociale grondrechten waar de overheid actief naar zal streven, noem er 5.
    1. Voldoende werkgelegenheid 
    2. Bestaanszekerheid en spreiding van welvaart
    3. De bewoonbaarheid van het land en verbetering milieu
    4. Volksgezondheid
    5. Goed onderwijs
  • Verzorgingsstaat heet te maken met keuzes, bijv gelijkheid en vrijheid, leg uit.
    Bij gelijkheid in de communistische staatsopvatting neemt de staat de totale verzorging van zijn burgers op zich. Bij vrijheid grijpt de overheid niet actief in op de economie.
  • Er zijn 3 typen verzorgingsstaten welke zijn dat en op welke waarden zijn deze gebaseerd?
    Alle verzorgingsstaten zijn gebaseerd op de waarden solidariteit en gelijke kansen.
    1. Sociaaldemocratische verzorgingsstaat.
    2. Liberale verzorgingsstaat.
    3. Corporatistische verzorgingsstaat.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Alexis Tocqueville 1833, hoe rijker het land, des te meer armen
Uitgangspunt: 

- minste armen bij landen met slechte economie, meeste bij rijke landen, dan zijn de armen afhankelijk van de rijken

Verklaring: 
- bij rijke landen is men arm wanneer geen luxeartikelen
- groeiende vrijgevigheid holt verzorgingsstaat van binnen uit: generositeit leidt tot meer behoeften, die dan weer bevredigt moeten worden door overheid
= mensen worden lui als ze niks hoeven te doen, maar voelen zich nog steeds arm, arme mensen in arme landen werken hard en voelen daarbij overwinning/ succes

- paradox ook toepassend op NL
Verzorgingsstaat in de toekomst
Vragen: 

1 Wie/ welke groepen recht op voorziening?
2 Wat biedt overheid als recht of voorziening aan?
3 Hoe worden voorzieningen gefinancierd?

twee verschillende denkwijzen om te beantwoorden:
- collectief (iedereen dezelfde rechten, overheid zorgt voor alle voorzieningen, belasting wordt betaalt)
- individualistisch (alleen degenen die nodig hebben, iemand die veel verdient= veel betalen) 
- nooit een richting in NL, altijd ertussenin 
Hervorming verzorgingsstelsel nodig
- vanwege ontwikkelingen die plaats vinden, vooral:

1 verschuiving van risico's
- er zijn nieuwe behoeftes
- bijv. Aantal vrouwen gestegen in arbeidsmarkt- meer kinderopvang, flexibilisering zorgt voor minder inkomen, meer hoog onderwijs

2 verhouding tussen generaties
- vergrijzing en ontgroening
- bijv. Jonge meer betalen om oude van AOW te voorzien
- Solidariteit (belangrijk voor sociale cohesie in land) tussen generaties: spanningen tussen generaties ontstaan
- op microniveau (binnen familie) nog okay, veel mantelzorg
- op macroniveau probleem (gezien zorg en gezondheid)
Maatregelen
- Stimuleren blijven werken, zodat btw-opbrengsten en premieopbrengsten stijgen en minder uitkering

- verantwoordelijkheid delen, bijv. Eigen risico verhogen bij gezondheidszorg, werkgevers moeten deel van loon ziektewet betalen, etc.

- meer controleren, bijv. Door bsn kijken of recht op uitkering, inspectiediensten in horeca, etc. 
Kritiek verzorgingsstaat
1 betaalbaarheid:
- vergrijzing
- onderwijskosten
- werkeloosheid
- ziektewet

2 onbedoelde gedragsprikkels:
- financiële prikkel ontbreekt, je krijgt toch uitkering
- blijvende afhankelijkheid
- waarom gezonder doen als gezondheidszorg toch van overheid betaalt
- middenklasse financiert alles: waarom zou je je best doen als btw hoger wanneer meer geld


3 risico op misbruik:
- zwart werk
- twee adressen terwijl samenwonen
Veranderingen op de arbeidsmarkt
Belangrijkste ontwikkelingen: 

1 verdwijnen en opkomst van bedrijfstakken:
bijv. Landbouw automatiseert, nodig: hooggeschoolde voor bijv. ICT

2 digitalisering
bijv. Informatietechnologie en robots nemen werk weg, maar ook nieuwe banen als ICTer 

3 flexibilisering arbeid
meer zzp'ers, vaste dienst minder

4 globalisering
steeds meer gemeenschappelijke arbeidsmarkt binnen EU 


- deze kunnen financiering verzorgingsstaat in gevaar brengen
Werkeloosheid oorzaken
- frictiewerkeloosheid (korte tijd niet, bijv. Na afstuderen)
- seizoenswerkeloosheid (bijv. Strand)
- conjuncturele w. (eco. Laagconjunctuur) 
- structurele w. (automatisering of uitbesteden aan andere landen)
Welkom op de arbeidsmarkt
De plaats waar vraag naar en het aanbod van arbeidskrachten elkaar ontmoeten 

- aanbod bestaat uit beroepsbevolking (beschikbare werkers) 
- vraag naar arbeidskrachten bestaat uit werkgelegenheid

streven naar volledige werkgelegenheid (gaat op), maar dat is niet haalbaar
Sociale ongelijkheid
als welvaart macht en maatschappelijke kansen ongelijk verdeeld zijn: 


- hoe hoger op maat. Ladder, hoe uitgebreider sociaal kapitaal (voordelige connecties) en sociale privileges

- afhankelijk van maatschappelijke positie (plaats op m. Ladder) deze door 4 factoren gekenmerkt:
1 economische f. (baan)
2 politieke f. (macht)
3 sociale f. (omgeving)
4 culturele f. (musea)

- om te helpen, overheid emancipatiebeleid (gesubsidieerde banen voor bijv. Gehandicapten)
Arbeidsethos in de geschiedenis
- Calvijn beschouwde hard werken als lonend: "Arbeid adelt", vooral als je ook nog sober leefde
- Max Weber (socioloog) baseerde op dit arbeidsethos, dat het bijdroeg aan de opkomst van het kapitalisme 

- veel verlichte denkers bijv. Adam Smith waren van mening dat arbeid een middel tot sociale mobiliteit was

- 20ste eeuw: gedachte dat door arbeid mens kan ontplooien, daarom recht op arbeid vastgelegd in NL