Samenvatting Thema's maatschappijleer havo lesboek

-
ISBN-10 9086740936 ISBN-13 9789086740932
4386 Flashcards en notities
523 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Thema's maatschappijleer havo lesboek". De auteur(s) van het boek is/zijn Bas Schuijt. Het ISBN van dit boek is 9789086740932 of 9086740936. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Thema's maatschappijleer havo lesboek

  • 1 Wat is maatschappijleer?

  • Het doel van de lessen maatschappijleer is dat je actief leert deelnemen aan de Nederlandse samenleving. Je gaat kritisch kijken naar maatschappelijke vraagstukken. Vaak moet je een standpunt innemen en dat beargumenteren. In het eerste thema worden gereedschappen aangereikt om dit goed te doen. Het zal langzamerhand duidelijk worden dat veel maatschappelijke problemen met elkaar samenhangen.
  • 1.1 Waarom maatschappijleer?

  • Jij en de samenleving
    Het vak maatschappijleer gaat over de Nederlandse samenleving, dus ook over jou. In elke groep mensen, gelden er verschillende afspraken en regels. Niet alleen binnen de samenleving moet je je hieraan houden. Dit geldt bijvoorbeeld ook op school, in een gezin of in een vriendengroep.
  • De Nederlandse samenleving
    Er worden in dit boek actuele vragen en dilemma’s gesteld. Een dilemma is een lastige keuze uit twee of meer alternatieven. In het vak maatschappijleer wordt de samenleving bekeken vanuit verschillende invalshoeken, deze komen terug in de vorm van vier thema’s;

    • Juridisch: Nederland als rechtsstaat. Een rechtsstaat stelt de belangrijkste regels vast voor burgers én voor de overheid. De kernvraag is: Wat is volgens jou het beste evenwicht tussen rechtsbescherming en rechtshandhaving?
    • Politiek: De Nederlandse parlementaire democratie. In een parlementaire democratie wordt de bevolking van het land vertegenwoordigd door het parlement. Het parlement heet ook wel de Staten-Generaal en bestaat uit de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Nederlanders hebben stemrecht en mogen kiezen wie er in het parlement komt. De kernvraag is: Op welke manier kan Nederland volgens jou het beste geregeerd worden?
    • Cultureel: De pluriforme samenleving. Dit betekent dat Nederland veelvormig is. Er wonen veel verschillende mensen met elk hun eigen leefwijze, normen en waarden en etnische herkomst. De kernvraag is: Hoe vind jij dat mensen met verschillende leefwijzen het beste met elkaar kunnen omgaan?
    • Sociaaleconomisch: De Nederlandse verzorgingsstaat. In een verzorgingsstaat zorgt de overheid voor haar burgers. De kernvraag is: Wanneer moeten mensen volgens jou hun problemen zelf oplossen en wanneer moet de overheid helpen?
  • Maatschappelijke problemen
    Soms ontstaan er maatschappelijke problemen in een samenleving. Dit is het geval als:
    1. Het probleem gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving. Voorbeelden hiervan zijn: drugsproblematiek, fileprobleem en agressie. Gevolgen zijn niet altijd meteen te merken, maar zijn er wel op lange termijn.
    2. Het probleem alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich moet bezighouden met de oplossing van dit probleem. Nieuwe regels en wetten of aanpassingen daaraan zijn nodig om het probleem aan te pakken. Daardoor wordt het een politiek probleem. Politici moeten namelijk een oplossing verzinnen.
    3. Het probleem te maken heeft met tegenstellingen. Verschillende groepen mensen kunnen het niet eens zijn en hebben verschillende:
    • Politieke visies: bijv. bij het fileprobleem staan automobilisten tegenover milieuactivisten.
    • Geloofs- of levensovertuigingen: bijv. christelijke mensen die tegen abortus zijn staan tegenover mensen die daar minder moeite mee hebben.
    • Maatschappelijke posities: bijv. een werkgever die weinig premies wil betalen staat tegenover een werkloze die een goede uitkering wil.

    Soms moet er gekozen worden voor een tussenoplossing, dat is een compromis.
  • Maatschappijleer
    Maatschappijleer gaat over de Nederlandse samenleving en wat jij daar persoonlijk mee te maken hebt. Het is belangrijk om hierover je mening te geven aan de hand van goede argumenten.
  • Welke invalshoeken zijn belangrijk bij het vak maatschappijleer en welke thema’s horen daarbij?
    • Juridisch: de rechtsstaat
    • Politiek: de parlementaire democratie
    • Cultureel: de pluriforme samenleving
    • Sociaaleconomisch: de Nederlandse verzorgingsstaat
  • Wanneer kunnen er maatschappelijke problemen in de samenleving ontstaan?
    1. Als het probleem gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving. 
    2. Als het probleem alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich moet bezighouden met de oplossing van dit probleem. 
    3. Als het probleem te maken heeft met tegenstellingen. Verschillende groepen mensen kunnen het niet eens zijn en hebben verschillende politieke visies, geloofs- of levensovertuigingen of maatschappelijke posities.
  • Wat is een compromis en wanneer wordt hiervoor gekozen?
    Een compromis is een tussenoplossing. Hiervoor wordt gekozen als verschillende groepen mensen, met elk hun eigen visie, het niet met elkaar eens worden over de oplossing van een maatschappelijk probleem. 
  • 1.2 De kernbegrippen

  • Normen en waarden
    Een waarde is een uitgangspunt of principe dat mensen belangrijk vinden in hun leven. Bepaalde waarden kunnen belangrijk zijn voor iedereen, maar sommigen zijn alleen belangrijk voor bepaalde groepen. Uit waarden ontstaan regels over het gedrag van mensen. Zo’n regel wordt een norm genoemd. Het is een gevolg van een waarde. Normen zijn opvattingen over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te gedragen. Als een norm een sociale verplichting is, is dat een regel die je wordt opgelegd door je omgeving. Bij het niet houden aan een norm, kan er een kritische reactie volgen op je gedrag. Doe je dit wel, dan volgt er meestal een beloning.
     
    Sommige normen zijn in wetten opgeschreven, zoals de regel dat je niet mag stelen. Er bestaan ook ongeschreven regels, zoals niet hard boeren aan tafel. Zulke regels zijn fatsoensnormen
  • Belangen
    Een belang is het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft. Elke groep binnen de maatschappij heeft zijn eigen belangen. Scholieren hebben bijvoorbeeld belang bij goed onderwijs, iedereen heeft belang bij schone lucht en goed voedsel. Meestal gaat het om een financieel voor- of nadeel. Een verhoging van de studiebeurzen is van belang voor studenten, maar bijvoorbeeld niet voor een caissière die niet studeert. 
  • Macht

    Macht
    is het vermogen om het gedrag of het denken van anderen sterk te beïnvloeden. Macht die officieel vastgelegd is in regels of wetten wordt formele macht of gezag genoemd. Er wordt gesproken van invloed als het om informele macht gaat, bijvoorbeeld binnen een vriendengroep. Een machtsmiddel is een middel waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden. Dat kan door middel van geld, een bepaald beroep, een bepaalde functie, kennis, overtuigingskracht, aanzien, geweld en aantal (veel mensen bij elkaar).
  • Veranderingen
    Niet iedereen vindt dezelfde dingen normaal. Verschillen in normen, waarden, belangen en macht, hebben te maken met:
    • De plaats waar je woont
    • De tijd waarin je leeft
    • De groep waar je bij hoort

    Als je rekening houdt met deze verschillen en dat sommige mensen anders leven, dan kun je hierover met elkaar discussiëren. Hierdoor ontstaat meer sociale cohesie, de samenhang tussen mensen in een gemeenschap of samenleving. Er ontstaat een pluriforme samenleving die uit mensen bestaat die iets gemeenschappelijk hebben.
  • Wat zijn normen en waarden en wat is het verband tussen deze begrippen?
    • Een waarde is een uitgangspunt dat mensen belangrijk vinden in hun leven. 
    • Een norm is een opvatting over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te gedragen. 
    Het verband is dat een norm (een regel) ontstaat uit een waarde. 
  • Wat is een belang?
    Een belang is het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft.
  • Wat is de omschrijving van macht?
    Macht is het vermogen om het gedrag of denken van anderen sterk te beïnvloeden. 
  • Wanneer is er sprake van sociale cohesie?
    Als er samenhang is tussen mensen in een gemeenschap of samenleving, ongeacht de plaats waar je woont, de tijd waarin je leeft of de groep waar je bij hoort. 
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Op welke 3 terreinen speelt de overheid in de verzorgingsstaat de grootste rol?
1. Collectieve voorzieningen: alle zaken die burgers door de overheid moeten laten regelen.

2. Het stimuleren van werkgelegenheid

3. Arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden
(werknemers niet tevreden? Vakbonden! Werkgevers niet tevreden? Sociale partners!)
Wat zijn 3 plichten die alle burgers in ruil voor de sociale grondrechten van de overheid hebben?
1. Premies en belastingen betalen
2. Sollicitatieplicht (als je werkloos bent)
3. Leerplicht (tot 16 jaar)
Wat zijn 6 sociale grondrechten waar de overheid op z'n minst haar best voor moet doen in de sociale rechtsstaat van Nederland (een staat waarin mensen gelijke kansen moeten hebben om een menswaardig bestaan te kunnen leiden en zichzelf te kunnen ontwikkelen)?
1. Recht op werkgelegenheid
2. Recht op woongelegenheid
3. Recht op onderwijs
4. Recht op sociale zekerheid
5. Recht op een goed leefmilieu
6. Recht op goede gezondheidszorg
Wat zijn de 3 pijlers van de Nederlandse verzorgingsstaat?
1. Socialezekerheidsstelsel: alle uitkeringen die mensen verzekeren van een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of arbeidsongeschiktheid.

2. Goed onderwijs.

3. Goede gezondheidszorg: cure (kort) en care (langdurig)
Wat houdt de solidariteit als basis van de Nederlandse verzorgingsstaat in?
We spreken van solidariteit als er bereidheid is in een groep of samenleving om risico's met elkaar te delen en moeite te doen om een ander te ondersteunen.
Wat is een verzorgingsstaat en wat is de rol van de overheid daarin?
Een staat die zich actief bemoeit met de welvaart en het welzijn van haar inwoners. De overheid zorgt ervoor dat mensen de ondersteuning krijgen die nodig is, zodat iedereen goede welvaart en een goed welzijn kan ervaren.
Wat is een 'kort geding' precies?
Een 'kort geding is een versnelde en vereenvoudigde procedure voor spoedeisende zaken.
Integratie
Wederzijdse aanpassing tussen cultuurgroepen.
Segregatie
Groepen gescheiden van elkaar samenleven.
Assimilatie
Mensen uit een cultuurgroepen zich volledig aanpassen aan de dominante cultuur in een samenleving.