Samenvatting Thema's Maatschappijleer

-
229 Flashcards en notities
8 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Thema's Maatschappijleer". De auteur(s) van het boek is/zijn Marijke Linthorst. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Thema's Maatschappijleer

  • 1 Wat is maatschappijleer

  • wat is een waarde
    waar iedereen het mee eens is
  • 2 Rechtsstaat

  • Wat is de essentie van de rechtsstaat en hoe ver mag de overheid gaan om onze vrijheid en veiligheid te garanderen?
    In een rechtsstaat worden burgers met grondrechten beschermd tegen macht en willekeur door de overheid.
  • 2.1 Idee en oorsprong van de rechtsstaat

  • Wat is een democratische rechtsstaat?
    Een democratische rechtsstaat geeft burgers een dubbele zekerheid:
    1) Ze mogen meedoen aan vrije verkiezingen en daardoor indirect meebeslissen over politieke kwesties.
    2) De rechtsstaat garandeert voor zover nodig bescherming tegen de machthebbers, ook als die gekozen zijn.
  • wat is een rechtsstaat?
    een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen macht door de overheid
  • Waarom is de rechtsstaat een soort sociaal contract?
    Het is een sociaal contract tussen burgers en bestuurders. Beide hebben plichten waar ze zich aan moeten houden.
    - Burgers hebben leerplicht en belastingplicht.
    - Overheid heeft de plicht om in tijden van gevaar het land te verdedigen.
  • 2.1.1 Beginselen van de rechtsstaat

  • Wat vormen samen de beginselen van de rechtsstaat?
    1) Trias politica
    2) Grondrechten
    3) legaliteitsbeginsel
  • Wanneer is de basisgedachte van de rechtsstaat ontstaan?
    In de loop van de 17e en 18e eeuw, toen koningen absolute macht bezaten en naar willekeur regeerden.
    Lodewijk XIV: L'était, c'est moi!
  • Hoe ontstond het uitgangspunt van drie staatsmachten die elkaar in evenwicht zouden houden: de trias politica?
    Montesquieu (1748):
    Tegenover de macht van de koning moet een door het volk gekozen parlement komen dat wetten mocht maken. De koning en zijn ministers zouden slechts met de uitvoering van die wetten belast worden. Tegenover beide machten moest een onafhankelijke rechterlijke macht komen.
  • Wat zijn grondrechten?
    Rechten die zo fundamenteel zijn voor de vrijheid, de ontplooiing, het welzijn en de bescherming van het individu en van groepen, dat ze in de grondwet zijn vastgelegd.
  • Wat zijn de gevolgen van de ideeën van Montesquieu over de trias politica?
    1776: Amerikaanse revolutie - No taxation without representation = Wie belasting betaalt, heeft ook het recht zijn vertegenwoordigers te kiezen.
    1789: Franse revolutie - Vrijheid, gelijkheid en broederschap.
    - Sinds de Franse revolutie maakte de rechtsstaat in West-Europa een einde aan de absolute macht. Koningen zijn tegenwoordig in een constitutionele monarchie gebonden aan de grondwet. (constitutie = grondwet).
    - De rechtsstaat heeft daarnaast ook gezorgd voor de grondwettelijke bescherming van grondrechten als godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vereniging en vergadering.
  • Wat zegt het legaliteitsbeginsel?
    De overheid mag alleen beperkingen opleggen aan de vrijheid van burgers als die beperkingen in wetten zijn vastgelegd en voor iedereen gelden.
  • Wat is het verschil tussen een rechtsstaat en een dictatuur?
    Rechtsstaat:                                 Dictatuur:
    - Trias politica                              - Eén machthebber
    - Grondrechten                           -  Geen vrijheden voor burgers
    - Legaliteitsbeginsel                    -  Tegenstanders worden vaak zonder vorm                                                                 van proces gevangen gezet.
  • 2.1.2 Ontstaan van de rechtsstaat

  • Welke twee verdragen zijn er na de Tweede Wereldoorlog opgericht om de mensenrechten en de bewustwording ervan te verbeteren?
    1948, opgericht door de VN: Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM).
    1950, opgericht door Europese landen: Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM).
  • Wat is de functie van de rechtsstaat?
    De rechtsstaat geeft een uiterste limiet of ondergrens aan waaraan je situaties kunt afmeten. Het is dus de maatstaf als we willen beoordelen hoe de overheid functioneert en wat nog wel en wat niet meer is toegestaan. 
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

wat is een waarde
waar iedereen het mee eens is
wat is een rechtsstaat?
een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen macht door de overheid
Hoe lang duurt tbs maximaal?
maximaal 4 jaar, maar als volgens de artsen de dader nog steeds een gevaar vormt voor de samenleving kan de periode langer worden. De zogenaamde 'longstay'.
Wat gebeurt er met iemand als die ontoerekeningsvatbaar in een strafzaak is verklaard?
De dader krijgt geen straf, maar wordt voor onbepaalde tijd ter beschikking gesteld van re regering. De dader komt in een tbs-kliniek voor een psychiatrische behandeling.
Welke soorten schulduitsluitingsgronden heb je?
1) Psychische overmacht: als je jarenlang geestelijk en lichamelijk mishandelt bent en dan de persoon die je mishandelt doodmaakt.
2) Noodweerexces: als je in een hevige gemoedstoestand die direct gevolg is van een aanval, de grenzen van de noodzakelijke verdediging overschrijdt.
3) Ontoerekeningsvatbaar: als iemand echt niet verantwoordelijk gesteld kan worden voor wat hij doet. Dit gebeurt vaak bij een geestelijke stoornis of wanneer de dader tijdelijk psychisch volledig buiten zinnen was.
4) Afwezigheid van schuld: als een winkelier gestolen goederen verkoopt, maar zijn personeel weet dat niet, dan is het personeel niet schuldig.
Wanneer kan je aanspraak maken op schulduitsluitingsgronden?
Als het feit wel strafbaar is, maar de dader geen schuld heeft.
Wanneer kun je aanspraak maken op rechtvaardigingsgronden?
Als het gepleegde feit in het licht van bijzondere omstandigheden niet meer strafbaar is.
Welke strafuitsluitingsgronden zijn er?
- Rechtvaardigingsgronden.
- Schulduitsluitingsgronden.
Wat zijn de meest voorkomende rechtvaardigingsgronden?
1) Noodweer: je verdedigt jezelf tegen geweld.
2) Overmacht-noodtoestand: je negeert het bordje 'verboden toegang' om een kind te redden.
3) Ambtelijk bevel: als je op de snelweg vanwege een ongeluk door een agent de vluchtstrook op bent gestuurd en later bekeurd wordt door een andere agent, ben je niet strafbaar.
Wanneer is er sprake van strafuitsluitingsgronden?
Als iemand een strafbaar feit heeft gepleegd, dan moet de dader dit bij zijn volle verstand en uit eigen wil hebben gepleegd om strafbaar te zijn. Als de dader dit niet is, krijgt de dader soms geen straf opgelegd.