Samenvatting Woorden & daden : een inleiding in de ethiek

-
ISBN-10 9085065267 ISBN-13 9789085065265
948 Flashcards en notities
12 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Woorden & daden : een inleiding in de ethiek". De auteur(s) van het boek is/zijn onder van Annet van Melle Peter van Zilfhout. Het ISBN van dit boek is 9789085065265 of 9085065267. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Woorden & daden : een inleiding in de ethiek

  • 1 De teleologische traditie: Aristoteles

  • INTRODUCTIE TOT DE CURSUS

    Ethiek stelt de morele componenten en de morele context van ons handelen centraal. 

    Simon Blackburn: Mensen zijn ethische wezens (E. gaat over hoe we leven in de wereld en ermee omgaan)

    E. is ook wel 'praktische filosofie'genoemd.

    Ethiek komt van ethos (Gr.) dat zede en gezindheid betekent. Mos en mores in het Latijn. Moraal en ethiek zijn van nature synoniem. Tegenwoordig is:
    MORAAL: geheel van waarden en normen, regels en richtlijnen voor gedrag.
    ETHIEK: systematische reflectie op onze moraal en handelen.
    Descriptie en normatief of prescriptief. 
    NORMATIEVE ETHIEK: beoordeelt het handelen aan de hand van morele principes die zelf ook weer rechtvaardiging behoeven. Benaderingen:


    Teleologische of conseqentialistische ethiek (over doel of gevolgen van een handeling)
    Deontologische ethiek (over de vraag of een handeling op zichzelf juist of verplicht is)
    Utilistische ethiek (over het on/nut van de handeling naar de consequenties van de handeling)




    Metha-ethiek reflecteert op de aard van normatieve argumentatie: wat betekent goed, slecht enz.




    Waarden: abstracte voorstellingen van het goede die door een groep of cultuur worden gedragen. Normen: concrete afleidingen van waarden.
  • Is in de ethiek empirische bewijsvoering mogelijk
    Nee, alleen argumentatieve
  • 1.1 Historische en systematische situering

  • Het is belangrijk door de ogen van Aristoteles te leren kijken.
  • 1.1.1 De polis in het klassieke Griekenland

  • Archaische periode met homerische epen ging vooraf aan de klassieke periode van Artistoteles die gevolgd wordt door de hellenistische periode die loopt tot het Romeinse wereldrijk met Stoa en epicurisme.
    De Griekse polis was politiek autonoom en economisch zelfstandig en werd democratisch bestuurd door de mannelijke inwoners. Voor A. was de polis de ideale context voor een moreel leven.
  • 1.1.2 Van de sofisten naar Socrates en Plato

  • Relativisme: de moraal is wezenlijk veranderlijk en relatief.
    Socrates en Plato gaan hiertegen in door te stellen dat er een eerste principe of hoogste norm is (bij Plato). Ook Aristoteles welde niet-relativistische antwoorden geven.
  • 1.1.3 Van Plato naar Artistoteles

  • A. was Plato's geniaalste leerling maar werd niet diens opvolger in de Academie. Hij werd o.a. huisleraar van Alexander de Grote en stichtte zijn eigen school: het Lyceum. De peripatetici. 

    A. stelde dat we door de kennis van het goede op zich geen betere mensen worden, maar onderscheidde de ethiek van de metafysica. 
  • 1.1.4 De plaats van de ethiek binnen het oeuvre van Artistoteles

  • Meer dan Plato schreef A. over afzonderlijke wijsgerige disciplines. Verder introduceerde hij de waarneming: het empirisch onderzoek. 
    In de Griekse filosofie is de gemeenschap van mensen belangrijker dan het individu en het besturen van die gemeenschap een politieke wetenschap.
  • 1.1.5 De boeken over ethiek

  • Ethica Eudemia (EE) was de voorloper van Ethica Nicomachea (EN), naar zijn zoon vernoemd en zijn belangrijkste boek over ethiek. De Ethike Megale of Grote ethiek of Magna Morales is aan hem toegeschreven maar 100 jaar na zijn dood door leerlingen uitgegeven. 
  • 1.1.6 De methode van de artistotelische ethiek

  • A. stelde herhaaldelijk dat ethiek iets ander is dan exacte wetenschap: het gaat niet om kennis maar om handelen. Als methode richtte A. zich op de rethorische bewijsvoering. Daarvoor is ethos van de spreker nodig (betrouwbaarheid) en pathos van de luisteraar (ontvankelijkheid). Deze pathos is de conditie van de gevormde luisteraar met levenservaring. Hij gaat er vanuit dat zijn luisteraars een voor-weten bezitten over het goede.
  • 2 Grondlijnen van de ethiek van Artistoteles

  • Ethiek van A. is een deugdethiek die ingekaderd is in een leer over geluk als doel van het menselijk leven.
  • 2.1 Teleologie; metafysica en ethiek

  • Teleologische ethiek volgt de logos van het telos (de logica van het doel). Deze is ingebed in zijn teleologische metafysica die ook weer draait om de doelgerichtheid van het leven. Het doel is als het ware de oorzaak (causa finalis) van de beweging (energeia) van aanleg (dunamis) naar doel. Entelechie: de dingen hebben hun doel in zichzelf. De dingen of zijnden zijn hierarchisch ondergeschikt en vormen samen de kosmos. A. kent geen goddelijke oorsprong van de kosmos.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Laatst toegevoegde flashcards

Steekwoord voor Kant
Verplichting, gehoorzamen aan de verplichting die ik in mijn redelijke natuur aantref.
Steekwoord voor contractdenken van Rawls
Betrouwbaarheid, de eis van rechtvaardigheid in een procedurele verantwoording tegenover de ander.
Steekwoord voor utilisme
Verantwoordelijkheid, voor de gevolgen van het handelen voor het algemene geluk.
Steekwoord voor aristotelische deugdethiek
Bestemming, wordt bereikt door handelen waarin de natuurlijke vermogens hun optimale gedaante krijgen.
De vuistregel van de kantiaanse ethiek.
De categorisch imperatief, geeft in verschillende formuleringen een test waaraan het handelen kan worden onderworpen.
De vuistregel in het contractualisme van Rawls.
De oorspronkelijke (onpartijdige) positie, en de sluier van onwetendheid.
De vuistregel van het Utilisme.
De calculus. Waarmee de effecten van verschillende handelingen afgewogen worden.
De vuistregel van de aristotelische deugdethiek
Het midden tussen extremen, of het voorbeeld en de kardinale deugden.
Hoe zal de Kantiaanse plichtethiek de vraag wat ik moet doen, dan wel of mijn handelen geoorloofd is beantwoorden?
Door een beroep te doen op de vrijheid, welke uiteindelijk invulling geeft aan de verplichtingen. Vrijheid is de autonome zelfbepaling van het redelijk wezen.
Wat is het antwoord van Rawls op de vraag over de principes die de toegang tot en verdeling van de primaire sociale goederen moeten reguleren?
Een verruimde contractualistische ethiek zou in het algemeen stellen dat die regels rechtvaardig zijn die de instemming van alle betrokkenen zullen krijgen, op voorwaarde dat die betrokkenen vrije en rationele en onpartijdige  belangenbehartigers zijn.